ئاسۆیه‌كی نوی له‌ په‌یوه‌ندیه‌كانی كوردستان و ڕوسیا..له‌په‌راوێزی سه‌فه‌ره‌ مێژووییه‌كه‌ی سه‌رۆكی هه‌رێمی كوردستان بۆ ڕووسیا ...خه‌سرۆ پیرباڵ

ئاسۆیه‌كی نوی له‌ په‌یوه‌ندیه‌كانی كوردستان و ڕوسیا..له‌په‌راوێزی سه‌فه‌ره‌ مێژووییه‌كه‌ی سه‌رۆكی هه‌رێمی كوردستان بۆ ڕووسیا     ...خه‌سرۆ پیرباڵ

له‌ سه‌فه‌رێكی به‌رنامه‌داڕێژراوی فه‌رمیدا شاندی سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێمی كوردستان و سه‌رۆك مه‌سعوود بارزانی گه‌یشتنه‌ ڕوسیا وبۆ ماوه‌ی چوار ڕۆژ، شانده‌كه‌ چاویان به‌ ڤلادیمیر پۆتین سه‌رۆكی ڕوسیا و سێرگی لاڤرۆڤ وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ و چه‌ندیین به‌رپرسی باڵاو ناوه‌ندی بڕیاردانی ڕوسیا كه‌وتوو، به‌م سه‌فه‌ره‌ی سه‌ركردایه‌تی هه‌رێمی كوردستان، ئاستی شێواز و ڕوخساری په‌یوه‌ندییه‌ كۆن و نوێكانی كوردستان و ڕوسیایان گواسته‌وه‌ ئاستێكی مۆدێرن وپێشكه‌وتوو، ئه‌و سه‌ردانه‌ به‌واتای سیاسی-ئابووری گرینگ و سه‌ركه‌توو له‌ قه‌ڵه‌م ده‌درێت. نووسین و گێڕانه‌وه‌ی په‌یوه‌ندییه‌كانی شۆڕ شی كورد و ڕوسیا، زۆرتر له‌خۆ ده‌گرێت كه‌ له‌ وتارێكدا شیبكرێته‌وه‌، په‌یوه‌ندی گه‌لی كوردستان و سه‌ركردایه‌تی شۆڕی كورد و جه‌نابی بارزانی نه‌مر، پێویستی به‌ چه‌ندین لێكۆڵینه‌وه‌ی سیاسی-عه‌سكه‌ری- كۆمه‌ڵایه‌تی –فه‌رهه‌نگییه‌...ئه‌و په‌یوه‌ندیانه‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ سه‌ره‌تاكانی سه‌ده‌ی نۆزده‌هه‌م وه‌ به‌شێوه‌یه‌كی ئه‌كادیمی و زانستی ڕووسیه‌كان نووسین و لێكۆلِینه‌یه‌ی گرینگیان له‌سه‌ر ڕه‌سه‌ن و زمان و مێژووه‌ی كورد و كوردستانیان نووسیوه‌، وه‌ پتر له‌هه‌ر وڵاتێكی تر و زمانێكی تر له‌سه‌ر كورد و كوردستان كتێب چاپكراوه‌. كاتێك له‌ كوردستانی عیڕاق، به‌هێز و هێرشێكی گه‌وره‌ بارزانی نه‌مر و پێشمه‌رگه‌كانی ناچارده‌كرێن وڵات به‌جێبهێڵن، جه‌نابی مه‌لا مسته‌فا، شه‌ڕ له‌گه‌ڵ هێزی داگیركه‌ر ده‌كات و وه‌كوو یه‌كه‌مین په‌ناهه‌نده‌ی سیاسی كورد، ڕوو له‌ ڕوسیا ده‌كه‌ن و بۆ ماوه‌ی 12 ساڵ له‌ ڕوسبا ده‌مێننه‌وه‌.

په‌یوه‌ندییه‌كانی شۆڕی كورد و ڕووسیا زۆر قۆناغی جیاجیای به‌خۆوه‌ بینیوه‌، به‌ڵامبه‌شێوه‌یه‌كی گشتی: سیاسه‌ت و بیرو بوچچوونی ڕووسه‌كان، هه‌میشه‌ پۆزه‌تیڤ بووه‌ هه‌میشه‌ ویستویانه‌ (له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ش، پاراستی ته‌وازنه‌كان زۆر ئه‌سته‌م بووه‌، به‌ڵام هه‌میشه‌ یارمه‌تی شۆڕشی كوردیان داوه‌  )   .

كوردستان كه‌وتۆته‌ زۆنی ڕووسی (ناوچه‌ی كاریگه‌ری سیاسه‌تی ڕوسیا) چه‌ك و ئامێر و ته‌كنه‌لۆژیای ڕووسیا ئاماده‌گی گه‌وره‌ی هه‌یه‌ له‌ عیڕاق به‌گشتی، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ش له‌ دونیای سیاسه‌ت و ناوچه‌ی ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست، ئه‌مریكا وه‌كوو زلهێزێكی جیهانی بوون و ئاماده‌گی هه‌یه‌- به‌ڵام ڕوسیا وڵاتێكی گه‌وره‌یه‌ له‌ حیساباتی سیاسی و جیهانییدا.

من هه‌میشه‌ پێم وبووه‌ كه‌ سه‌ركردایه‌تی هه‌رێمی كوردستان، حه‌ق نیه‌ هه‌موو تۆپه‌كان بخاته‌ ناو یه‌ك سه‌به‌ته‌دا، له‌ ناوچه‌كه‌ماندا وڵاتی گرینگ و زلهێزی تر هه‌ن، جگه‌ له‌ ئه‌مریكا، ئه‌وڕوپا و ڕوسیا هه‌ن، وه‌ یه‌كییه‌تی ئه‌وڕوپا، په‌یوه‌ندی ستراتیژی له‌گه‌ڵ ڕوسیادا هه‌یه‌، ئیمڕۆكه‌ ڕوسیا قوورسای نێوده‌وڵه‌تی هه‌یه‌- له‌ ئه‌وڕوپا و له‌ جیهاندا.

له‌ سیاسه‌تی ده‌ره‌وه‌ی ڕوسیا و یه‌كیه‌تی سۆڤیه‌تی جاراندا، زۆر جار هه‌بووه‌ كه‌ به‌رژه‌وه‌ندی تایبه‌تی ڕوسه‌كان گرینگتر ڕه‌نگی داوه‌ته‌وه‌، ئه‌مه‌ش مه‌سه‌له‌یه‌كی ئاساییه‌، هه‌موو وڵاتێك و زلهێزێك له‌ قۆناغێكی تایبه‌تدا، ئه‌و جۆره‌ بڕیارانه‌ ده‌دات، به‌ڵام ئه‌وه‌ی تایبه‌ت بێت به‌ ڕووسیا، به‌هۆی كاریگه‌ری به‌هێزی له‌سه‌ر وڵاتانی جیهان و ناوچه‌كه‌دا، زۆر جار گۆڕینی سیاسه‌تی ده‌ره‌وه‌ی خۆی پێویستی به‌كاتێكی زۆر بێت، ئه‌مه‌ش ڕێك شێوازی كاركردنی ڕووسه‌كانه‌.

دواجا پێشوازیكردنی سه‌رۆك بارزانی و شاندی سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێمی كوردستان له‌ كرێملێن و له‌و ئاسته‌ به‌رزه‌دا، واتایه‌كی گه‌وره‌ و ستراتیژی گه‌وره‌ی هه‌یه‌، پێشوازیكردنی سه‌ركردایه‌تی ڕوسیا له‌ سه‌رۆك بارزانی، ئیعتیڕافێكی مێژوویی گه‌وره‌یه‌ به‌ هه‌قانیه‌تی خه‌بات و مه‌سه‌له‌ی كورد له‌ جیهاندا، ئه‌و پێشوازییكردنه‌، دووباره‌پێشوازیكردن بوو له‌ بازانی نه‌مر و ڕۆڵی خانه‌واده‌ی بازانییه‌كان له‌ شۆڕشی كورد.

بۆ گه‌شه‌پێكردنی ئه‌و په‌یوه‌ندییانه‌، هه‌رێمی كوردستان و ڕوسیا ده‌توانن، پشت به‌ فاكته‌ر و هێزی ئابووری گه‌وره‌ ببه‌ستن، عیڕاق و هه‌رێمی كوردستان، ده‌توانن له‌ بوواری جیاجادا، وه‌كوو نه‌وت و پێشه‌سازی و گه‌شتوگوزار و زانستی، په‌ره‌ به‌ په‌یوه‌ندیه‌كانی هه‌ردوو گه‌لی كورد و ڕوسیا بده‌ن، میلله‌تی ڕوسیا نه‌وه‌كوو له‌ ئاستی جوگرافیا نزیكه‌ له‌ میلله‌تی كورد، به‌ڵكوو وه‌كوو نه‌سڵیش ڕووسه‌كان له‌ زمان و مێژوو و دابوونه‌ڕیتیش زۆر له‌یه‌كه‌وه‌ نزیكن.

سه‌ردانی شاندی باڵای سه‌ركردایه‌تی هه‌رێمی كوردستان، ده‌رگایه‌كی گه‌وره‌ی له‌ په‌یوه‌ندییه‌ مێژوویه‌كانی كورد و رَِوسیای كرده‌وه‌، ئێستاكه‌ ئه‌رك و به‌رنامه‌ی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستانه‌، كاربكه‌ن به‌ به‌رنامه‌ڕێژی، به‌هاوكاری یارمه‌تی سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێمی كوردستان، به‌ نه‌خشه‌سازی (سیاسه‌تی ڕووسی) له‌ لایان حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان، بۆ كاركردن له‌پێناو زیاتر پێشكه‌وتنی په‌یوه‌ندییه‌ جۆراوجۆره‌كانی حكونه‌تی هه‌رێم و ڕوسیا له‌ بوواری وزه‌ و پێشه‌سازی و بازرگانی و گه‌شتووگوزار و هه‌موو بوواره‌كانی تری ئابووری، وه‌ له‌ بواری بیناسازی و درووستكردنی ڕێگاوبان و باڵه‌خانه‌كاندا، ڕووسه‌كان خاوه‌ن تایبتمه‌ندی خۆیانن، ده‌توانیین سوودیان لێوه‌ربگرین.

له‌ دونیای سیاسه‌تدا، ئیمڕۆكه‌، ڕوسیا و ئه‌مریكا و یه‌كیه‌تی ئه‌وڕوپا هه‌ن، كه‌ كاریگه‌ری ڕاسته‌وخۆیان هه‌یه‌ له‌ هاوكێشه‌ نێوده‌وڵه‌تیه‌كاندا، هه‌روه‌هاش له‌ ئابووری نێوده‌وڵه‌تیشدا، ڕوسیا به‌ یه‌كێك له‌ن كۆڵه‌گه‌كانی ئابووری نێوده‌وڵه‌تی دائه‌نرێت، به‌تایبه‌تی له‌ ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست و له‌ ئه‌وڕوپا.

ئیمڕۆكه‌ په‌یوه‌نده‌كانی كورد و ڕووسه‌كان، به‌ پاڵپشتی فاكته‌ری ئابووری به‌ره‌و قۆناغی زۆر پێشكه‌وتوو و باڵا و ستراتیژی ڕێده‌كه‌وێت، پێویسته‌ حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان، پلانێكی گه‌وره‌ی هه‌بێت و مه‌به‌ستیش پتر و باشتر خزمه‌تكردنی میلله‌تی كوردستان و ڕوسیایه‌،

ئه‌و دۆستایه‌تیه‌ دێرینی نێوانیشمان هه‌ر ئه‌وه‌ی لی قابیله‌.

خه‌سرۆ پیرباڵ    

This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.


 

ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌.

 

بابەتی زیاتری نووسەر