ژارگۆن ... عەبدولموتەڵیب عەبدوڵڵا
لە نێو ئەدەبی كوردی كۆمەڵێك مانیفێستی شیعری نووسراوە، بەڵام وەك پێویست نەیانتوانیوە ڕەنگدانەوە و جێكەوتەی ئەدەبیانەی خۆیان بنوێنن؟! بە بڕوای من بەشێك لە شكستەكانیان ڕاستەوخۆ بە بنەمای فیكری و تیۆریزەكردنەوەی مەعریفییەوە بەندە، بەشێكی دیكەی پەیوەندی بە خولیای ئەدەبییەوە هەیە! ئەگەر خولیای ئەدەبی گوزارشت لە كەشفكردن و خەون و دنیابینی بكات، ئەوە بنەمای فیكری پشت بە كۆی ئەو باكگراوەندە ڕۆشنبیری و ئاگاییە هونەرییە دەبەستێت، كە فۆڕمەكانی مەعریفەی ئەدەبی بونیاد دەنێ.
هەمیشە خولیای ئەدەبی چێژ و حەز و شەیدایی بەڕێوەی دەبات، فۆڕمەكانی مەعریفەی ئەدەبی شارەزایی و ڕاڤەكردن، یەكەمیان لە بەردەوامی خۆی دەدۆزێتەوە، دووەمیان لە جووڵەی جیاواز، دەشێ بەردەوامی و جووڵەی جیاواز چارەسەرێكی مامناوەندی ئەو نێودژییە بێ كە زمانی ئەدەبی لە پرسەكانی سەردەمەوە وێنای دەكات.
لە ڕۆژهەڵاتی كوردستان دوای ئەزموونی سوارەی ئیلخانیزادە و هەندێ لە هەوڵەكانی جەلالی مەلەكشا، ژیلا حوسێنی و كامبیزی كەریمی و ڕەزا عەلیپور و فەرەیدوون ئەرشەدی فەزایەكی دیكەیان لە شیعر هێنا ناوەوە.
جەلالی مەلەكشا وزەی شیعریی لە جوانكردنی كێشی بڕگەیی و گەیاندنی پەیامدا كورت كردەوە، بەڵام شاعیرانی دواتر بە جۆرێك لە جۆرەكان پشتیان لە كێشی بڕگەیی و پەیامی شیعری كرد و فەزایەكی دیكەیان لە مەنەلۆگ و فرەدەنگی و فرەڕیتمی و ئایرۆنی و بیركردنەوەی شاعیرانە دروست كرد! بە بڕوای من فەزای شیعریی دەرئەنجامی یارییەكی جیاواز و ئازادانەی زمانە! كەواتە ئەگەر پارێزگاریكردنی جەلالی مەلەكشا لە كێشی بڕگەیی و پەیامی شیعریی، پەیوەندی بە دیدێكی گشتی و بەڵگەنەویستی زمان و ڕیتمی شیعریی و هەڵویست و ئیلتیزامەوە هەبێ و ئەو دیدە بشێ هاوگونجانێكی شۆڕشگێرانە لە نێوان شاعیر و جەماوەر دروست بكات! ئەوە لادان لەو دیدە، دەكەوێتە دووتوێی خزینی زمان و تەجاوزكردنەوە.تەجاوزكردنی پیرۆزییەكانی زمان هەمیشە لەسەر خوازەی زمانی دایك دێتە ئاراوە.
دەشێ بڵێم ئەو تەجاوزكردنە لە كەشوهەواو زمانێكی جیاواز و فرەڕەهەندی بەیەكەوەلكاو سەری هەڵداوە، ئەو زمانە نوێنەرایەتی ڕەهەندێكی جیاوازی شیعریی و هونەری دەكات و جیاوازییەكانی لە دووتوێی جەرەیانی زیهنی و وەستانی لەپڕ و كورتبڕی و ئایرۆنییەت و شڵەژان دەردەكەوێت، هەڵبەتە ئەوەیش وەك جۆرێك لە ململانێ لەگەڵ "كۆن" یا تەجاوزكردنی شێوەكانی، لە هەمان كاتیشدا وەك جۆرێك لە تێكەڵبوون لەگەڵ تازەگەری دەرەوە ـ شیعری فارسی، خۆی دەنوێنێ.
ئەگەر هەر یەك لەو شاعیرانەی لە دوای مەلەكشا ناوم بردن، لە ئاستێكدا وەستابن و توانای قووڵبوونەوە و ڕەكاژۆكردن و بەرزكردنەوەی ئاستی هونەری و ئیستێتیكای زمانیان لە سنوورێكی دیاریكراو گیری خواردبێت! ئەوە هەر یەك لە پەرویز زەبیح غوڵامی و یوونسی ڕەزایی و كەمالی ئەمینی و ئەیاز خوونسیاوەشان و حەمە ساڵح سوزەنی و..هەوڵیان داوە لە ڕێگای هەڕەمەكیەتی زمان بە جۆرێك لە وڕێنە و ئاماژە و خزینی نێوان دال و مەدلول، ئەو قەیرانە شیعرییە قووڵتر بكەنەوە!
دوا ڕستەم لەوێوە دێ، كە ئەگەرچی ئەو قەیرانە كێشی بڕگەیی و پەیام و هەڵوێست و مانای ڕاستەوخۆی خستۆتە ژێر پرسیارەوە، بەڵام نەیتوانیوە جووڵە جیاوازەكانی خۆی لە دووتوێی خەون و دنیابینییەكی دیكەدا تیۆریزە بكات! دەمەوێ بڵێم ناشێ لە پرۆسەی نووسیندا بیر لە بیرۆكەی جیاوازی پەیام، مەبەست یا هەر ئاراستەكردنێك بكەینەوە، بۆ ئەوەی بە خوێنەران بڵێین جیاوازین! ناشێ مەعریفەی شیعریی و خەیاڵ لە پێناو ئەویدیكەدا لە ئاستێكی دیاریكراوی گەیاندندا بوەستێنین! شیعر داڕژانە، هەموو ئەو شێوە بیركردنەوانە ڕەهەندەكانی شیعرییەت دووچاری بنەبەستبوون دەكەن.
ئهو بابهتانهی له کوردستان نێت دا بڵاودهکرێنهوه، بیروبۆچوونی خاوهنهکانیانه، کوردستان نێت لێی بهرپرسیار نییه.