Open menu
  • گەڕان
  • العربیة
  • گۆشه‌کان
    • ڕاپۆرت
    • به‌دواداچوون
    • ئه‌ده‌ب و هونده‌ر
    • دیمانـــــــــه‌
    • پارت و ڕێکخراوه‌کان
    • هه‌واڵ
    • کاریکاتێر
    • کامپین
    • پرسه‌کان
    • هه‌مه‌ڕه‌نگ
    • بابه‌تی به‌رجه‌سته‌کراو
    • هۆنراوە
    • تەواوی بابەتەکانی ٢٠١٣
  • په‌یوه‌ندی
  • نووسه‌ره‌ ناسراوه‌کان
    • نووسه‌ره‌ ناسراوه‌کان
    • نووسه‌ری دیکه‌
  • ژنە نووسەرەکان
  • ماڵەوە
  • WhatsApp -Viber - 00964770768123
  • Contact - kurdistannet@hotmail.com Omar Faris Aziz

ستیڤان شه‌مزینانی

كامه‌یه‌ ئیسلامیی میانڕه‌و؟ ... ستیڤان شه‌مزینی

ستیڤان شه‌مزینانی 11 July 2013

هه‌میشه‌ ئه‌شكالم هه‌بووه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌و پۆلێنه‌ی، ره‌وته‌ ئیسلامییه‌كانی دابه‌شكردووه‌، به‌سه‌ر دوو ئاڕاسته‌ی، توندڕه‌و و میانڕه‌و. چوون له‌ بناغه‌دا هه‌ردوو ره‌وته‌كه‌ له‌ دوا وێستگه‌دا به‌ یه‌ك ده‌گه‌نه‌وه‌، ئه‌ویش دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌تی ئاینیی و سه‌پاندنی بیروڕا تایبه‌تییه‌ ئیسلامییه‌كانی خۆیانه‌. ده‌توانم بڵێم ئه‌و پۆلێنه‌ هه‌ڵه‌یه‌كی میتۆدییه‌. ئه‌گه‌ر بۆ ناسینه‌وه‌ی خودی ره‌وته‌كانیش بێت، بۆ له‌مه‌ودوا پێویستمان به‌ ته‌سمیه‌یه‌كی تر هه‌یه‌، له‌به‌رئه‌وه‌ی یه‌ك ساڵ حوكمی "ئیخوان" له‌ میسر كه‌ به‌ ره‌وته‌ میانڕه‌وه‌كه‌ ناسراوه‌. بۆی سه‌لماندین ئه‌وه‌ی به‌ هه‌ڵه‌دا چووه‌ له‌م مه‌سه‌له‌یه‌دا، ئێمه‌ی عه‌لمانییه‌كانین، چوونكه‌ "ئیخوان" هه‌ر ئه‌و خه‌ونه‌ی هه‌یه‌ پێشتر "بن لادن" یان "عه‌لی بلحاج" یان "سه‌ید قوتب" هه‌یانبوو.

ئه‌گه‌رچی هێشتا خه‌ڵكانێك هه‌ن، مكوڕن له‌سه‌ر ناوزه‌دكردنی ئیخوان وه‌ك ره‌وتی میانڕه‌و، به‌ڵام به‌ دیقه‌تدان له‌ مێژووی سه‌رهه‌ڵدان و گه‌شه‌كردنی ئه‌م ره‌وته‌ له‌ 1928ه‌وه‌ تا نووكه‌، پانۆرامایه‌كه‌ و راستییه‌ك نیشان ده‌دات: ئیخوان نه‌ك ریفۆرمخواز و میانڕه‌و نییه‌، به‌ڵكو دایكی كۆی رێكخراوه‌ ئیسلامییه‌ تیرۆریستی و جیهادییه‌كانه‌. هه‌ر خودی "حه‌سه‌ن به‌ننا"ی دامه‌زرێنه‌ی ئیخوان، پێشتر ئه‌ندامی گروپێك بووه‌ به‌ ناوی "كۆمه‌ڵه‌ی نه‌هی عه‌ن مونكه‌ر" كاری ئه‌م گروپه‌ش ترساندن و هه‌ڕه‌شه‌كرن بووه‌ له‌و كه‌سانه‌ی گرنگیان به‌ ژیانی ئاینیی نه‌داوه‌. ته‌نانه‌ت ئه‌وانه‌ی وه‌ك خۆی بیریان نه‌ده‌كرده‌وه‌، به‌ "خه‌واریج" پێناسه‌ی ده‌كردن كه‌ كاریان دروستكردنی ناكۆكییه‌ له‌ ناو ئیسلامدا، بۆیه‌ له‌ به‌رامبه‌ر ئه‌وانه‌دا ده‌یووت "هه‌رچی ته‌فره‌قه‌ بنێته‌وه‌، به‌ شمشێر لێی بده‌ن".

هه‌ر "به‌ننا" داوای له‌ مه‌لیك "فاروق" ده‌كرد، رێگریی بكات له‌ چالاكیی حزبه‌ سیاسییه‌كان له‌ میسر، به‌و پێیه‌ی ده‌بێته‌ هۆی ناكۆكی، ئه‌وه‌ش پێچه‌وانه‌ی شه‌رعی ئیسلامه‌. جیا له‌مه‌ش له‌ "په‌یامی جیهاد"دا به‌ راشكاوانه‌ ده‌ڵێت "جیهاد فه‌رزێكی پێویست و ئاشكرایه‌، هه‌ر ده‌بێ بكرێت". مه‌به‌ست له‌ جیهاد لێره‌دا جه‌نگانه‌ له‌ دژی ناموسڵمانه‌كان، نه‌ك رووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ی ده‌روون. چوونكه‌ به‌ننا ئه‌و فه‌رمووده‌یه‌ی پێغه‌مبه‌ر به‌ سه‌حیح نازانێت كه‌ ده‌ڵێت گه‌وره‌ترین جیهاد، جیهادی نه‌فسه‌. دواتر له‌ هه‌ناوی "ئیخوان"دا كه‌سێكی وه‌ك "سه‌ید قوتب" له‌ دایك ده‌بێت، كه‌ باوكی رۆحیی ئیسلامییه‌ جیهادییه‌كانه‌، ئه‌م پیاوه‌ له‌ كتێبی "مه‌شخه‌ڵه‌كانی رێگا"دا هه‌موو جیهان ره‌تده‌كاته‌وه‌ و ده‌ڵێت "ئه‌مڕۆ هه‌موو جیهان له‌ جاهیلییه‌تدا ده‌ژی". قوتب پێیوابوو ئیسلام به‌ زه‌بری شمشێر ده‌چه‌سپێت، بۆیه‌كا پێویسته‌ موسڵمانی راسته‌قینه‌ شمشێره‌كه‌ی له‌ كێلان هێنابێته‌ ده‌ره‌وه‌ بۆ جیهاد.

به‌شێوه‌یه‌كی گشتیی ئیخوان كه‌ به‌ حساب باڵه‌ میانڕه‌وه‌كه‌یه‌، به‌ درێژایی مێژووی خۆی نه‌یتوانیوه‌ بیسه‌لمێنێ ره‌وتێكی میانڕه‌وه‌ و درێژه‌ به‌ خه‌تی ریفۆرمخوازانه‌ی "ئه‌فغانی و محه‌مه‌د عه‌بده‌" ده‌دات. به‌ڵكو وه‌ك "د. ماهر شه‌ریف" ده‌ڵێ "ئیسلامی سیاسیی كه‌ گروپی ئیخوان موسلمین نوێنه‌ری بووه‌، له‌ ره‌هه‌ندی ریفۆرمه‌ دینییه‌كه‌ی ئه‌فغانی و عه‌بده‌ دابڕاوه‌ و كاری به‌سه‌ره‌وه‌ نییه‌. . ئه‌و دابڕانه‌ هه‌موو به‌هره‌كانی ریفۆرمی دینی وه‌ك ره‌هه‌ندێكی سه‌ره‌كیی ئه‌ندێشه‌ له‌ باربرد و ده‌شێ به‌ به‌ڵگه‌ی شكستخواردنی به‌رچاو روونیی فیكری عه‌ره‌ب بژمێردرێت".

وه‌لێ ئیخوان هه‌ندێك جار و له‌و قۆناغانه‌ی هیچ ده‌سه‌ڵاتێكیان نه‌بووه‌ پڕۆژه‌ی ئیجابیان هه‌بووه‌، وه‌ك ئه‌وه‌ی ساڵی 2004ی میسر، كه‌ دڵی چه‌پڕه‌وێكی وه‌ك "سادق جه‌لال ئه‌لعه‌زه‌م"ی خۆشكرد بوو، تا ئه‌و رادده‌یه‌ی وتی "له‌م پڕۆژه‌ چاكسازییه‌ هیچ شوێنێك بۆ گووتاره‌ كۆنه‌كه‌ی ئیخوان نه‌ماوه‌، بگره‌ كۆمه‌ڵێ فیكری لیبرالی مودێرنی ده‌وڵه‌تی مه‌ده‌نی له‌ خۆگرتووه‌". كه‌چی دوای 8 ساڵ كه‌ ئیخوان له‌ میسر دێته‌ سه‌ر ده‌سه‌ڵات ئه‌م پڕۆژه‌ به‌ناو چاكسازیخوازانه‌ ده‌بنه‌ بڵقی سه‌ر ئاو و ئیخوان بۆ ماكه‌ ره‌سه‌نه‌كه‌ی ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ كه‌ بریتییه‌ له‌ توندڕه‌ویی ئاینیی.

من پێموایه‌ ئیسلامی سیاسیی به‌ گشتیی، به‌ "ئیخوان"یشه‌وه‌ ناتوانن له‌گه‌ڵ كرۆكی سیستمی دیموكراتی و لیبرالیزم و مودێرنه‌ هه‌ڵبكه‌ن، ئاخر به‌ هه‌ڵه‌كردنیان له‌گه‌ڵ دیموكراسیدا، ناتوانن وه‌ك حزبی ئاینیی بمێننه‌وه‌، شێوه‌كه‌یان ده‌گۆڕێت بۆ شتێكی دیكه‌. هه‌روه‌ك "هاشم ساڵح" بۆی چووه‌: لێره‌وه‌ ئه‌و پرسیاره‌ی رووبه‌ڕووی (میانڕه‌وه‌كان) ده‌كرێته‌وه‌ ئه‌مه‌یه‌: ئایا ئه‌وان رازی ده‌بن پرۆگرامه‌كانی خوێندنی ئاین بگۆڕدرێت، تاكو له‌ فقهی ته‌كفیره‌وه‌ بگوێزرێته‌وه‌ بۆ فقهی بیركردنه‌وه‌؟ یاخۆ له‌ فقهی سه‌ده‌كانی ناوه‌ڕاسته‌وه‌ بگوێزرێته‌وه‌ بۆ فقهی سه‌ده‌كانی مودێرنه‌؟. ئایا ده‌توانن عه‌قڵیان فراوان بكه‌ن و ده‌ستبه‌ردای دۆگماكانیان بن و تێبگه‌ن كه‌ پێشكه‌وتن شتێكه‌ ده‌كرێت جێبه‌جێ بكرێت، بگره‌ پێویسته‌ جێبه‌جێ بكرێت ته‌نانه‌ت له‌ كاروبای ئاینیشدا؟.

وه‌ك خۆم له‌و بڕوایه‌دام، ئیسلامییه‌كان ناتوانن ئه‌مه‌ بكه‌ن، چوونكه‌ ئه‌و بنه‌ما فكریی و ئایدۆلۆجییه‌ی ده‌ستی به‌ باڵای ئه‌وانه‌وه‌ گرتووه‌، له‌سه‌ر نه‌فیكردنی به‌ها مودێرنه‌كانی سه‌رده‌می دیموكراسیی و لیبرالیزم راوه‌ستاوه‌. ئیسلامی سیاسیی هه‌موویان بزافێكن بۆ پێشگیریی له‌و سیستمه‌ رۆژئاواییانه‌ دروستبوون، تا ئه‌وه‌ی كۆمه‌ڵگه‌ له‌ زه‌مه‌نی بیركردنه‌وه‌ی سه‌ده‌كانی ناوه‌ڕاست رابگرن.

له‌وانه‌یه‌، كه‌سانێك هه‌بن، ئه‌م بیركردنه‌وه‌ی من به‌ په‌ڕگیریی یان بێویژدانی و بێ ئینسافی له‌ قه‌ڵه‌م بده‌ن، به‌ڵام چاوه‌ڕوانی ئه‌وه‌ ناكه‌م، چی ده‌وترێت، له‌به‌رئه‌وه‌ی ئه‌و ئه‌زموونه‌ تاقیكراوانه‌ی ئیسلامی سیاسیی كه‌ تا ئێستا بینیوومانه‌، به‌ زمانێكی راشكاوانه‌ ته‌رجومه‌ی ئه‌وه‌ی بۆ كردووین، "میانڕه‌و و توندڕه‌و" ته‌نیا ته‌سمیه‌یه‌كی نائه‌قڵانی و نامیتۆدییه‌، چوونكه‌ هه‌موو ئیسلامی سیاسیی توندڕه‌و و سه‌له‌فین "سه‌له‌فی به‌و مانایه‌ی خه‌ونی گه‌ڕانه‌وه‌یان هه‌یه‌ بۆ پێشین". هه‌روه‌ك لێره‌دا قسه‌یه‌كی زۆر جوانی "راشد غه‌نوشی" گه‌وره‌ ئیسلامیستی تونسی زۆر گونجاوه‌ بۆ پاڵپشتی هزرینه‌كه‌ی ئێمه‌ كه‌ ده‌ڵێ "كاری خومه‌ینی و حه‌سه‌ن به‌ننا و مه‌ودودی هه‌ر یه‌ك شته‌".

تێبینی: ئه‌م وتاره‌ له‌ ژماره‌ "182"ی رۆژنامه‌ی "پرس" له‌ رۆژی 9-7-2013 بڵاوكراوه‌ته‌وه‌.



ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌.

د. كه‌یوان ئازاد ئه‌نوه‌ر: هیچ كه‌س له‌ مه‌سعود بارزانی به‌هێزتر نییه‌ بۆ پۆستی سه‌رۆكی هه‌رێم ... دیمانه‌: ستیڤان شه‌مزینی

ستیڤان شه‌مزینانی 08 July 2013
  • *پڕۆژه‌ ده‌ستوورێك سه‌رجه‌م رێكاره‌ یاساییه‌كانی ته‌واو كردبێت، بۆ نه‌خرێته‌ راپرسییه‌وه‌؟
  • *بۆ قۆناغی ئێستا پارتی هێزێكی گه‌وره‌ و دیار و خاوه‌ن سێ پۆسته‌ باڵاكه‌ی هه‌رێمه‌
  • *بۆ ئیسلامییه‌كان ره‌وایه‌ ده‌نگ به‌ مامۆستا سه‌لاحه‌ددین بده‌ن، به‌ڵام بۆ گۆڕان جیاوازه‌
  • *جارێ زووه‌ بیر له‌ گۆڕینی هاوكێشه‌ی سیاسیی هه‌رێمی كوردستان و ناوچه‌ بكه‌ینه‌وه‌

د. كه‌یوان ئازاد ئه‌نوه‌ر، پسپۆری مێژوو و مامۆستای زانكۆی سلێمانی، له‌م دیمانه‌ تایبه‌ته‌ی "شه‌پۆل"دا باس له‌ پرسی سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم و پڕۆژه‌ی ده‌ستوور و ره‌وشی سیاسیی هه‌رێمی كوردستان ده‌كات.

ستیڤان: بۆچی لایه‌نه‌كانی ئۆپۆزیسیۆن هه‌وڵه‌كانی خۆیان چڕ كردۆته‌وه‌، دژی مه‌سعود بارزانی كه‌ جارێكی دیكه‌ خۆی هه‌ڵنه‌بژێرێته‌وه‌ بۆ پۆستی سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم؟.

د. كه‌یوان ئازاد ئه‌نوه‌ر: هه‌ر وه‌ك چۆن له‌ كایه‌ ئایینی و فیكریی و ئابوورییه‌كاندا جۆرێك له‌ كاركردن هه‌یه‌ بۆ ساغكردنه‌وه‌ی ئه‌رك و بنه‌ما و دروشم و ئایدیا ئایینی و فیكرییه‌كان، تا ده‌گاته‌ ساغكردنه‌وه‌ی كاڵا و به‌رهه‌مه‌ ئابوورییه‌كان به‌سه‌ر تاك و خێزان و كۆمه‌ڵگاكاندا، سا ئه‌و ئه‌رك و بنه‌ما و دروشم و كاڵایانه‌ی باش بن یان خراپ، ئاوه‌هاش له‌ جیهانی سیاسه‌تدا به‌رنامه‌ و پلانێك هه‌یه‌ له‌ شێوه‌ی سیناریۆی سیاسیی بۆ سه‌پاندنی را و بۆچوونێكی تایبه‌ت به‌سه‌ر كۆمه‌ڵگا و هێز و لایه‌نه‌ سیاسییه‌كاندا.

له‌م سۆنگه‌شه‌وه‌ هێزه‌كانی ئۆپۆزیسیۆن به‌ سه‌ركردایه‌تی بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان له‌ ساتی ده‌ركه‌وتنیانه‌وه‌ هه‌موو هه‌وڵه‌كانیان بۆ گه‌یشتن به‌ ده‌سه‌ڵات و جێبه‌جێكردنی به‌رنامه‌ و پلانه‌كانی خۆیان خستۆته‌كار. له‌م نێوه‌نده‌شدا له‌مپه‌ری گه‌وره‌ بۆ ئه‌وان پارتی دیموكراتی كوردستان و له‌ نێو ئه‌و پارته‌شدا (مه‌سعود بارزانی) بووه‌، چوونكه‌ تاكه‌ كه‌سایه‌تی به‌هێزی پۆستی سه‌رۆكی هه‌رێمی كوردستان بووه‌ له‌ هه‌شت ساڵی رابردوو و له‌ ئێستادا. ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر له‌ هه‌رێمدا كار به‌ یاسا بكرێت و مادده‌ یاساییه‌كان رێگریی نه‌كه‌ن، له‌و به‌هێزتر بۆ ئه‌و پۆسته‌ نییه‌، بۆیه‌ هه‌موو هه‌وڵه‌كانیان له‌ رێگرتنی ئه‌و بۆ گه‌یشتن به‌و پۆسته‌ خستۆته‌كار. لاشم وایه‌ ئه‌وه‌ جگه‌ له‌ كاردانه‌وه‌ و ڕقێكی بێ بنه‌مای رابردوو هیچی دی نه‌بووه‌ و نییه‌.

ستیڤان: لایه‌نه‌كانی ئۆپۆزیسیۆن داوای گه‌ڕانه‌وه‌ی پڕۆژه‌ی ده‌ستوور ده‌كه‌ن بۆ په‌رله‌مان، یه‌كێتی هه‌ڵوێستی روون نییه‌، پارتی ده‌یه‌وێ بخرێته‌ راپرسییه‌وه‌. ئێوه‌ چۆن سه‌یری ئه‌م كێشمه‌كێشه‌ ده‌كه‌ن له‌سه‌ر ده‌ستوور؟.

د. كه‌یوان ئازاد ئه‌نوه‌ر: ئه‌گه‌ر قسه‌یه‌كی زانستی بۆ مێژوو بكه‌ین، ئه‌وا گه‌ڕانه‌وه‌ی پڕۆژه‌ی ده‌ستووری هه‌رێمی كوردستان بۆ په‌رله‌مانی كوردستان له‌ كاتی ئێستادا هه‌ڵه‌یه‌كی گه‌وره‌یه‌، چوونكه‌ جارێك ئه‌و پڕۆژه‌یه‌ ده‌نگی (96) په‌رله‌مانتار له‌ كۆی (97) په‌رله‌مانتار له‌ خولی دووه‌می په‌رله‌مانی كوردستاندا به‌ده‌ستهێناوه‌، بۆیه‌ له‌ رووی یاساییه‌وه‌ ده‌بوا بخرێته‌ راپرسییه‌وه‌ و ده‌نگی ده‌نگده‌رانی هه‌رێمی كوردستان وه‌ربگرێت ئه‌وسا ئه‌گه‌ر پێویستی كرد بیر له‌ هه‌مواركردنی ئه‌و بڕگه‌ و ماددانه‌ی بكرێته‌وه‌، كه‌ بۆ سه‌رده‌مه‌كه‌ پێویستن، به‌ڵام كاتێك پڕۆژه‌كه‌ متمانه‌ی زۆرینه‌ی زۆری ده‌نگی په‌رله‌مانتارانی خولێكی په‌رله‌مانی به‌ده‌ستهێنابێت و تا ئێستا نه‌خرابێته‌ ده‌نگدانه‌وه‌ و كاری پێنه‌كرابێت، چۆن جارێكی دی بۆ په‌رله‌مان بگه‌ڕێته‌وه‌، بۆیه‌ هه‌ڵه‌یه‌ هیچ مامه‌ڵه‌یه‌كی تری له‌گه‌ڵدا بكرێت، تا ره‌زامه‌ندیی یان ره‌تكردنه‌وه‌ی كۆمه‌ڵانی خه‌ڵكی ده‌نگده‌ری له‌سه‌ر وه‌رنه‌گیرێت، به‌ڵام ئه‌وه‌ی له‌م ماوه‌دا چه‌ند هێزێكی سیاسی هه‌رێمی كوردستانی هێناوه‌ته‌ ده‌نگ بۆ هه‌مواركردنه‌وه‌ی چه‌ند بڕگه‌ و مادده‌یه‌كی ئه‌و ده‌ستووره‌، جگه‌ له‌ كاردانه‌وه‌ی سیاسیی هیچ دی نییه‌.

به‌ڵگه‌ش ئه‌وه‌یه‌ ئه‌گه‌ر له‌ كاتی ئێستادا له‌ بری (مه‌سعود بارزانی) یه‌كێك له‌ به‌ڕێزان (نه‌وشیروان مسته‌فا) رێكخه‌ری گشتیی بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان یان (سه‌لاحه‌ددین موحه‌ممه‌د به‌هادین) ئه‌مینداری پێشووی یه‌كگرتووی ئیسلامی كوردستان یان (عه‌لی باپیر) ئه‌میری كۆمه‌ڵی ئیسلامی كوردستان، سه‌رۆكی هه‌رێمی كوردستان بوونایه‌ بیریان له‌ هه‌مواركردنه‌وه‌ی پڕۆژه‌ی ده‌ستووره‌كه‌ ده‌كرده‌وه‌؟ بێگومان نه‌خێر، نه‌وه‌ك هه‌ر بیریان له‌وه‌ نه‌ده‌كرده‌وه‌، به‌ڵكو بواریان نه‌ده‌دا كاری له‌و شێوه‌ی له‌گه‌ڵدا بكرێت، كه‌واته‌ هه‌وڵ و كاره‌كه‌ بۆ چه‌ند كه‌سایه‌تییه‌ك و چه‌ند هێزێكی سیاسییه‌ نه‌وه‌ك كۆمه‌ڵانی خه‌ڵًكی كوردستان وه‌ك بانگه‌شه‌ی بۆ ده‌كرێت. دیاره‌ ئه‌وه‌ش مافی سیاسیی و یاسایی هه‌ر هێزێكی سیاسییه‌ بیر له‌ به‌رژه‌وه‌ندییه‌ سیاسییه‌كانی خۆی و پارته‌كه‌ی بكاته‌وه‌، به‌ڵام به‌و مه‌رجه‌ی له‌سه‌ر حیسابی كۆمه‌ڵانی خه‌ڵكی كوردستان و چه‌واشه‌كردنی ئه‌وان نه‌بێت.

من بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ ده‌پرسم ئایا له‌ كاتێكدا پڕۆژه‌ ده‌ستوورێك سه‌رجه‌م رێكاره‌ یاساییه‌كانی ته‌واو كردبێت، بۆ نه‌خرێته‌ راپرسییه‌وه‌ و ئه‌و ئه‌ركه‌ش بۆ ده‌نگی ده‌نگده‌رانی هه‌رێمی كوردستان به‌جێ نه‌هێڵین؟ خۆ ئه‌گه‌ر سه‌رله‌به‌ری بڕگه‌ و مادده‌كانی یان به‌شێكی بڕگه‌ و مادده‌كانی هه‌ڵه‌بن، بۆ له‌ خولی دووه‌می په‌رله‌مانی كوردستاندا ده‌نگی زۆرینه‌ی زۆری ئه‌و په‌رله‌مانتارانه‌ی پێدرا؟ یان ئه‌گه‌ر قسه‌ له‌سه‌ر رۆژی ده‌نگدانه‌كه‌ هه‌بێت، كه‌ رێكه‌وتی (24ی حوزه‌یرانی2009ز) بوو و ئه‌و رۆژه‌ هاوكات بوو له‌گه‌ڵ به‌سه‌رچوونی ماوه‌ی یاسایی خولی دووه‌می په‌رله‌مانی كوردستان، بۆ (96) په‌رله‌مانتار، ئاماده‌ی ئه‌و ده‌نگدانه‌ بوون و ده‌نگیان پێدا؟ یان بۆ نه‌پرسین، كه‌ بۆ چه‌ندان په‌رله‌مانتار له‌و خوله‌دا ده‌نگیان پێدا و بۆ ئێستا داوای هه‌مواركردنه‌وه‌ی ده‌كه‌ن؟ له‌ كاتێكدا تا ئێستا نه‌خراوته‌ بواری جێبه‌جێكردنه‌وه‌!؟ ئه‌ی بۆ نه‌پرسین، كه‌ ئایا ئه‌و كات و ئێستاش ده‌نگی خۆیان و قه‌ناعه‌تی ناخی خۆیان بوو یان هی پارت و به‌رپرسه‌ حیزبییه‌كه‌یان؟.

ئه‌ی ئه‌گه‌ر وایه‌ بۆ هه‌ر خودی ئه‌وانه‌ لۆمه‌ی به‌ حزبیبوونی هه‌رێمی كوردستان و سه‌رجه‌م دامه‌زراوه‌كانی ده‌كه‌ن، له‌كاتێكدا تا ئێستاش سه‌رجه‌م ئه‌ندام په‌رله‌مانتاره‌كان حزبین و ده‌نگ بۆ حزب ده‌ده‌ن، نه‌وه‌ك قه‌ناعه‌ت و باوه‌ڕی خۆیان؟ ئه‌مه‌و ئه‌ی بۆ ره‌خنه‌ی ئه‌وه‌ ده‌گرن، كه‌ پارته‌ ده‌سه‌ڵاتداره‌كانی هه‌رێم كۆمه‌ڵگای هه‌رێمیان كردۆته‌ حیزبی؟ ئه‌ی خۆشیان له‌م بێده‌سه‌ڵاتییه‌یاندا هه‌ر وایان نه‌كردووه‌ و هه‌ر حزبایه‌تیان تۆختر نه‌كردۆته‌وه‌؟ ئه‌ی بۆ ئاماژه‌ به‌وه‌ نه‌كه‌ین، كه‌ كاتێك پارتێكی ئیسلامی وه‌ك (یه‌كگرتووی ئیسلامی كوردستان) داوای هه‌مواركردنه‌وه‌ی پڕۆژه‌ی ده‌ستوور و گه‌ڕانه‌وه‌ی بۆ په‌رله‌مانی كوردستان بكات؟ بۆ نازانێت له‌ خولی دووه‌می په‌رله‌مانی كوردستاندا (نۆ) ئه‌ندامی خۆیان ده‌نگیان به‌ پڕۆژه‌كه‌دا؟.

یان بۆ نه‌پرسین له‌ نێو ئه‌ندامانی كۆمه‌ڵی ئیسلامی كوردستاندا (6) ئه‌ندام په‌رله‌مان ده‌نگیان پێدا؟. یان ده‌كرێت بپرسین، كه‌ ئه‌و كات ئه‌و (دوو) هێزه‌ ئیسلامییه‌ له‌ ترسی هه‌ردوو پارتی ده‌سه‌ڵاتدار و بڕینی بودجه‌كه‌یان ئه‌و كاریان كرد و ئێستا ئه‌و ترسیان نه‌ماوه‌ بۆ وا بڕیار ده‌ده‌ن و هه‌مواركردنه‌وه‌ی دكه‌ن؟ یان ئێستا ئه‌و ئه‌ندام په‌رله‌مانانه‌ی یه‌كگرتوو و كۆمه‌ڵی ئیسلامی وازیان له‌ یه‌كگرتوو و كۆمه‌ڵی ئیسلامی هێناوه‌، بۆیه‌ حزبه‌كانیان داوای هه‌مواركردنه‌وه‌ی ده‌كه‌ن؟.

خۆ ئه‌گه‌ر ئه‌وه‌ش وا بێت، كه‌ وا نییه‌، ئه‌وا ئه‌و كات ئه‌ندامی پارته‌كه‌یان بوون! له‌ هه‌موو ئه‌وانه‌ش گرنگتر، خۆ ئه‌گه‌ر ئه‌ندامانی یه‌كگرتووی ئیسلامی كوردستان به‌هۆی به‌شداریان له‌ لیستی دیموكراتی نیشتمانی كوردستان و هاوپه‌یمانیان له‌گه‌ڵ (پارتی دیموكراتی كوردستان و یه‌كتیی نیشتمانیی كوردستان و حزبی شیوعی كوردستان و حزبی سۆسیالیستی دیموكراتی كوردستان و چه‌ند پارتێكی تر) نه‌یانوویستبێت له‌و هاوپه‌یمانییه‌تییه‌ بێنه‌ده‌ر، خۆ كۆمه‌ڵی ئیسلامی به‌ لیستی جیا به‌شداریی ئه‌و هه‌ڵبژاردنه‌ی كرد و به‌ سه‌ربه‌خۆیی دابه‌زی و پاشكۆی ئه‌و حزبانه‌ نه‌بوو، ئه‌ی بۆ ده‌نگی به‌ پڕۆژه‌ی ده‌ستووره‌كه‌دا؟.

له‌لایه‌كی تره‌وه‌ ئایا چه‌ند ئه‌ندامێكی بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان، كه‌ ئه‌و كات ئه‌ندامی په‌رله‌مان بوون له‌ ریزی یه‌كێتیی نیشتمانیی كوردستاندا له‌وانه‌ (كوێستان موحه‌ممه‌د) بۆ ئه‌و كات ئه‌و بڕیاره‌یدا و ئێستا له‌ نێو بزووتنه‌وه‌ی گۆڕاندا داوای هه‌مواركردنه‌وه‌ی و گه‌ڕانه‌وه‌ی بۆ په‌رله‌مانی كوردستان ده‌كات؟ واته‌ ئه‌گه‌ر ده‌نگی ئه‌و ده‌نگی بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان نه‌بێت چۆن هه‌ڵه‌ی وا ده‌كات؟ بۆیه‌ به‌و پێوه‌رانه‌ی سه‌ره‌وه‌ ئه‌وه‌ شه‌ڕی سیاسه‌ته‌وه‌ هیچی دی نه‌وه‌ك به‌رژه‌وه‌ندیی میلله‌ت و خه‌ڵكی ره‌ش و ڕووت و ئاینده‌ی سیاسیی هه‌رێمی كوردستان.

ستیڤان: لایه‌نه‌كانی ئۆپۆزیسیۆن پڕۆژه‌ی ده‌ستوور به‌ پڕۆژه‌یه‌ك بۆ پاراستنی به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانی پارتی و بنه‌ماڵه‌ی بارزانی له‌ قه‌ڵه‌م ده‌ده‌ن. راتان له‌سه‌ر ئه‌مه‌ چییه‌؟.

د. كه‌یوان ئازاد ئه‌نوه‌ر: ئه‌وه‌ هه‌ڵه‌یه‌كی تره‌، چونكه‌ خۆ ئه‌و بنه‌ماڵه‌ تاسه‌ر رابه‌ر و پێشه‌وای بزووتنه‌وه‌ی رزگاریخوازی كوردیی نابن، به‌ڵكو مێژوو سه‌لماندوویه‌تی كه‌ بۆ هه‌ر قۆناغ و سه‌رده‌مێك ئایین و فیكر و هێز و بنه‌ماڵه‌یه‌ك بوون و گه‌وره‌یی خۆیان بینیووه‌. هه‌ر بۆیه‌ ئه‌و بانگه‌شه‌یه‌كی بێ بنه‌مای سیاسییه‌ بۆ مه‌به‌ستی هه‌ڵبژاردن و راكێشانی ده‌نگی ده‌نگده‌ران. ئه‌مه‌و ده‌كرێت بپرسین كه‌ ئه‌گه‌ر سه‌رله‌به‌ری پرۆژه‌كه‌ له‌ به‌رژه‌وه‌ندیی ئه‌وان بوو بۆ ئه‌و هه‌موو ئه‌ندام په‌رله‌مانه‌ی سه‌ر به‌ یه‌كێتیی نیشتمانیی كوردستان و یه‌كگرتووی ئیسلامی كوردستان و كۆمه‌ڵی ئیسلامی و هێز و لایه‌نه‌كانی تر له‌ خولی پێشووی په‌رله‌ماندا ده‌نگیان پێدا؟ ئه‌ی چاو و گوێ و ده‌میان نه‌بوو؟ بێگومان ئه‌وه‌ بێ ویژدانییه‌كی گه‌وره‌ و چه‌واشه‌كردی راستییه‌كانه‌.

ستیڤان: وه‌ك ده‌زانین هه‌وڵێكی زۆر چڕ كراوه‌ته‌وه‌ بۆ دژایه‌تی پارتی، ئۆپۆزیسیۆن ده‌ڵێت له‌به‌رئه‌وه‌یه‌ پارتی هێزی یه‌كه‌می ده‌سه‌ڵاته‌ و پارتیش ده‌ڵێ پیلانی ده‌وڵه‌تانی هه‌رێمییه‌. ئێوه‌ خوێندنه‌وه‌تان بۆ ئه‌م پرسه‌ چییه‌؟.

د. كه‌یوان ئازاد ئه‌نوه‌ر: من ناتوانم ئه‌وه‌ ته‌نیا به‌ دژایه‌تی پارتی دیموكراتی كوردستان دابنێنم، به‌ڵكو لام وایه‌ بۆ قۆناغی ئێستا پارتی هێزێكی گه‌وره‌ و دیار و خاوه‌ن (سێ) پۆسته‌ باڵاكه‌ی هه‌رێمه‌ له‌ سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم و حكوومه‌ت و ئاژانسی پاراستنی هه‌رێمه‌وه‌، هه‌ر بۆیه‌ هه‌موو هه‌وڵه‌كان بۆ ده‌رهێنانی ئه‌و پۆستانه‌یه‌ له‌ ژێر به‌ڕه‌ی پارتیدا. پارتیش مافی خۆیه‌تی بۆچوون و رای خۆی له‌سه‌ر ئه‌وه‌ هه‌بێت، چوونكه‌ ئه‌گه‌ر له‌بری پارتی هه‌ر هێزێكی ئه‌م هه‌رێمی كوردستانه‌ ئه‌و سێ پۆسته‌ی له‌ لا بوایه‌ توندتر له‌ پارتی به‌رگریی لێده‌كرد، بۆیه‌ ئه‌وه‌ش مافی پارتی دیموكراتی كوردستانه‌ به‌رگریی له‌ خۆی و مانه‌وه‌ی ئه‌و پۆستانه‌ بۆ خۆی بكات، به‌ڵام دواجار نابێت ئه‌وه‌ش نادیده‌ بگرین، كه‌ نان به‌ ته‌نیا ناخورێت و باشووری كوردستانیش هی هه‌مووانه‌ نه‌وه‌ك هێز و لایه‌ن و بنه‌ماڵه‌ و هۆز و تیره‌یه‌ك.

ستیڤان: بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان به‌ ناڕاسته‌وخۆ پشتیوانیی له‌ سه‌لاحه‌دین به‌هادین ده‌كات. پێتوانییه‌ پشتیوانی گۆڕان له‌ هێزه‌ ئیسلامییه‌كان ناوه‌ڕۆكی عه‌لمانیبوونی بزووتنه‌وه‌ی گۆڕانی به‌تاڵ كردۆته‌وه‌؟.

د. كه‌یوان ئازاد ئه‌نوه‌ر: ئه‌گه‌ر واقعیانه‌ بۆ ئه‌و پرسیاره‌ی جه‌نابتان بڕوانین، لام وایه‌ ئه‌وه‌ی بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان كاری له‌سه‌ر ده‌كات سیاسه‌ته‌. له‌ دونیای سیاسه‌تیشدا ئه‌وه‌ یه‌كێكه‌ له‌ پلانه‌ سیاسییه‌كان، به‌ڵام ئه‌وه‌ش پرسیاره‌، ئایا دواجار بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان و جه‌ماوه‌ره‌كه‌ی قازانجی لێ ده‌كه‌ن؟ ئه‌وه‌ وه‌ڵامه‌كه‌ی روونه‌، كه‌ نه‌خێر. له‌م بواره‌دا وته‌یه‌كی كۆن هه‌یه‌، كه‌ ده‌ڵێت "دوژمنی دوژمنه‌كه‌م دۆستمه‌"، كه‌ پێده‌چێت بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان كاری له‌سه‌ر ئه‌و په‌نده‌ كردبێت، به‌وه‌ی بۆ لێدان و لاوازكردنی پارتی دۆستایه‌تی و پشتیوانی هه‌موو هێزێك بكات! گه‌ر نا به‌ هه‌موو پێوه‌ره‌كان بوون و مانه‌وه‌ی پارتی دیموكراتی كوردستان و بنه‌ماڵه‌ی بارزانی بۆ بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان زۆر له‌ بیر و ئایدیا و سیاسه‌تی یه‌كگرتووی ئیسلامی كوردستان و خودی مامۆستا (سه‌لاح ددین موحه‌ممه‌د به‌هاددین) نزیكتره‌، چوونكه‌ هه‌موو مێژووی سه‌ركرده‌ و بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان له‌ كاتی خه‌باتیان له‌ نێو ریزی یه‌كێتتی نیشتمانیی كوردستاندا بۆ لێدان و لاوازكردنی ره‌وتی ئیخوان موسلمین بوو، كه‌ ئێستا پشتیوانی لێده‌كه‌ن!.

دیاره‌ من دژی ئه‌و ره‌وته‌ نیم و به‌ به‌شێك له‌ خه‌باتی ره‌وا و باوه‌ڕ و بیركردنه‌وه‌ی هاونه‌ته‌وه‌ و هاونیشتمانییه‌كانمی ده‌زانم، به‌ڵام ئه‌وه‌ لای ئه‌وان و له‌ رابردوودا پێچه‌وانه‌ بووه‌. سه‌رباری هه‌موو ئه‌وانه‌ش جه‌نابی مامۆستا (سه‌لاحه‌ددین موحه‌ممه‌د به‌هاددین) سه‌رباری ئه‌وه‌ی ئه‌زموونی نزیك به‌ (18) ساڵی ئه‌مینداریه‌تی گشتی یه‌كگرتووی ئیسلامی كوردستانی هه‌یه‌، خاوه‌ن كه‌سایه‌تییه‌كی سیاسیی و ناسراوه‌ له‌سه‌ر ئاستی به‌شێكی جیهانی ئیسلامی.

بۆیه‌ ئه‌گه‌ر دوور له‌ سیاسه‌ت قسه‌ بكه‌ین، ئه‌وا بۆ ئیسلامییه‌كانی كوردستان و هه‌ر تاكێكی ده‌نگده‌ر ره‌وایه‌ ده‌نگ به‌ مامۆستا سه‌لاحه‌ددین بدات، به‌ڵام بۆ بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان جیاوازه‌، چونكه‌ دواجار ئایا به‌رپرس و كادیره‌ و ئه‌ندام و هه‌وادار و لایه‌نگرانی بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان ئه‌و ئاینده‌یه‌ قبوڵ ده‌كه‌ن، كه‌ دێته‌ دی و دواجار كه‌سایه‌تییه‌كی وه‌ك (مامۆستا سه‌لاحه‌ددین) ببێته‌ سه‌رۆكی هه‌رێمی كوردستان؟ ئه‌ی كه‌ وایه‌ بۆ به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ سه‌یری رووداوه‌كه‌ی وڵاتی میسر و سه‌ركه‌وتنی (د. موحه‌ممه‌د مورسی) یان كرد؟.

ستیڤان: یه‌كێتی سیاسه‌تی روون نییه‌ و هێشتا خۆی یه‌كلا نه‌كردۆته‌وه‌ ده‌بێته‌ هاوپه‌یمانی پارتی یان ئۆپۆزیسیۆن. پێتوانییه‌ ئه‌گه‌ر یه‌كێتی كۆتایی به‌ هاوپه‌یمانیی بهێنێت له‌گه‌ڵ پارتی زیان ده‌كات؟.

د. كه‌یوان ئازاد ئه‌نوه‌ر: یه‌كێتیی نیشتمانیی كوردستان سیاسه‌ت ده‌كات، نه‌وه‌ك مامه‌ڵه‌ی وه‌فا و ویژدان، كه‌ ئه‌وه‌ش بۆ دونیای سیاسه‌ت ره‌وایه‌. دیاره‌ من ناتوانم له‌ بری یه‌كێتیی نیشتمانیی كوردستان بڕیار له‌سه‌ر ئه‌و به‌رنامه‌یه‌ بده‌م، ته‌نیا ئه‌وه‌نده‌ نه‌بێت، كه‌ ئه‌ویش مافی خۆیه‌تی بۆ ئه‌وه‌ی به‌ زیاتر بگات، له‌لایه‌ك به‌و كاره‌ی فشارێك بخاته‌ سه‌ر پارتی دیموكراتی كوردستان تا له‌ هاوپه‌یمانییه‌تییه‌كه‌یدا زیاتری پێبدات. له‌لایه‌كی دی به‌ راكێشانی هه‌ست و سۆزی هێزه‌كانی به‌ره‌ی ئۆپۆزسیۆن پێگه‌ و جێگایه‌ك له‌و به‌ره‌یه‌دا بۆ خۆی بكاته‌وه‌. ئه‌مه‌و له‌سه‌روو ئه‌وانه‌شه‌وه‌ جه‌ماوه‌ره‌كه‌ی خواره‌وه‌ی له‌ خۆی رازی بكات. ئه‌و جه‌ماوه‌ری بۆ هه‌موو هێزه‌ سیاسییه‌كان یه‌ك جه‌ماوه‌ره‌وه‌ ته‌نیا به‌ سۆز و خۆشه‌ویستی و گیانی تۆڵه‌وه‌ بیر ده‌كه‌نه‌وه‌ نه‌وه‌ك به‌ گیانی به‌رپرسیارییه‌تی و زامنی ئاینده‌ی سیاسی هه‌رێم.

ستیڤان: بارودۆخی سیاسیی كوردستان به‌ره‌وپێشچوونی زۆری به‌خۆیه‌وه‌ بینیوه‌ و ده‌وترێ ده‌وڵه‌تی كوردیی نزیكه‌. به‌ڵام هه‌ندێك ئه‌مه‌ ته‌نیا به‌ دروشمبازیی پارتی لێكده‌ده‌نه‌وه‌. خوێندنه‌وه‌تان بۆ ئه‌مه‌ چییه‌؟.

د. كه‌یوان ئازاد ئه‌نوه‌ر: جارێك راگه‌یاندنی ده‌وڵه‌تی كوردی كاڵایه‌ك نییه‌ له‌ ده‌ره‌وه‌ هاورده‌ی بكه‌ین، ئه‌وه‌ زه‌مینه‌ی سیاسیی و ئابووری و كۆمه‌ڵایه‌تی و فیكریی خۆی پێویسته‌، كه‌ به‌ بڕوای به‌نده‌ ماوه‌یه‌تی. دیاره‌ ئه‌گه‌ر هه‌ر هێزێكی سیاسیی بانگه‌شه‌ یان گره‌وه‌ له‌سه‌ر ئه‌و پرسه‌ گرنگه‌ بكات، ئه‌وا تاوان و هه‌ڵه‌ی نه‌كردووه‌، به‌ڵكو گه‌وره‌یی و دڵسۆزی نواندووه‌. ئه‌و كاره‌ش ئه‌گه‌ر بۆ راكێشانی هه‌ستی نه‌ته‌وه‌یی كۆمه‌ڵانی خه‌ڵكی كوردستان بووبێت، ئه‌وه‌ هه‌ڵه‌ نه‌بووه‌، چوونكه‌ له‌ دونیای سیاسه‌تدا هه‌موو شتێك ره‌وا بووه‌.

خاڵێك كه‌ نابێت نادیده‌ی بگرین ئه‌وه‌یه‌، كه‌ ته‌نیا پارتی دیموكراتی كوردستان بانگه‌شه‌ی بۆ ئه‌و پرسه‌ و ئه‌و كاره‌ نه‌كردووه‌، به‌ڵكو سه‌رجه‌م هێز و لایه‌نه‌ سیاسییه‌كان له‌ ماوه‌ی ساڵانی رابردوودا كاریان له‌سه‌ری كردووه‌ و هه‌ندێك جاریش وه‌ك بانگه‌شه‌ی هه‌ڵبژاردن به‌كاریان هێناوه‌. ئه‌مه‌و نابێت ئه‌وه‌ش له‌ یاد بكه‌ین، كه‌ یه‌كێك له‌و هێزانه‌ی دروشمی مافی چاره‌ی خۆنووسین و ده‌وڵه‌تی كوردیی به‌رز كرده‌وه‌ (یه‌كگرتووی ئیسلامی كوردستان) بوو له‌ دوایه‌مین كۆنگره‌ی خۆیدا. ئه‌ویش هێزێكی به‌ره‌ی ئۆپۆزیسیۆنه‌ نه‌وه‌ك ده‌سه‌ڵات، كه‌ بڕیارێكی وا گرنگی داوه‌.

ستیڤان: هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم و په‌رله‌مان به‌ڕێوه‌یه‌. ئێوه‌ خوێندنه‌وه‌تان چییه‌ بۆ ئه‌م هه‌ڵبژاردنه‌ و پێتوایه‌ ئه‌م هه‌ڵبژاردنه‌ چه‌نده‌ ده‌توانێت هاوكێشه‌ی سیاسیی و پێگه‌ی هێزه‌ سیاسییه‌كان بگۆڕێت؟.

د. كه‌یوان ئازاد ئه‌نوه‌ر: جارێك بۆ ئێمه‌ له‌ هه‌رێمی كوردستان زووه‌ بیر له‌ گۆڕینی هاوكێشه‌ی سیاسیی هه‌رێمی كوردستان و ناوچه‌ بكه‌ینه‌وه‌، چوونكه‌ ئێمه‌ له‌م هه‌رێمه‌ ده‌وڵه‌ت نین و خاوه‌ن قه‌واره‌ی سیاسیی خۆمان نین، تا ئه‌و رۆڵه‌مان هه‌بێت، به‌ڵام خۆی له‌ خۆیدا هه‌ر هه‌ڵبژاردنێك به‌ هه‌موو دیوه‌كانیدا پرۆسه‌ی به‌ دیموكراتیزه‌كردنی كۆمه‌ڵگا و سیستمی سیاسیی ده‌باته‌ پێشه‌وه‌ و رۆڵ له‌ به‌هێزبوون و سه‌نگی هه‌رێمیشدا ده‌بینێت. به‌ بڕوای به‌نده‌ش مانه‌وه‌ی پرسی سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم و كاركردن بۆ هه‌ڵبژاردنی به‌رده‌وام بۆ ئه‌و پۆسته‌ له‌ هه‌ر (چوار) ساڵ جارێكدا ئه‌وه‌ندی تر هێز و سه‌نگی سیاسی كوردی باشووری كوردستان زیاد ده‌كات، كه‌ هیوادارم هه‌مووان به‌و چاوه‌وه‌ لێ بڕوانین.

نابێت له‌و پرسه‌شدا ئه‌وه‌ نادیده‌ بگرین، كه‌ بۆ قۆناغی ئێستای خه‌باتی سیاسیی و دیموكراسی كوردیی ئه‌م به‌شه‌ی كوردستان هێشتا زووه‌ بیر له‌ هه‌ڵبژاردنی كه‌سانێك بۆ ئه‌و پۆسته‌ بكه‌ینه‌وه‌، كه‌ خاوه‌ن رابردووییه‌كی سیاسی و دپیلۆماسی و جه‌ماوه‌ریی و كه‌سایه‌تی به‌هێز نه‌بێت، چوونكه‌ ئه‌و پۆسته‌ بۆ ئێمه‌ی كورد كه‌ تا ئێستا خاوه‌نی قه‌واره‌ی سیاسی خۆمان نین و (88%) خاكه‌كه‌مان داگیر و دابه‌شكراوه‌، زۆر گرنگی و بایه‌خی خۆی هه‌یه‌، كه‌ نابێت بۆ هیچ خولێكی سه‌رۆكایه‌تی تاڵان فرۆشی بكه‌ین. ئه‌گه‌ر به‌ راشكاویش رای خۆمی له‌سه‌ر ده‌رببڕم لام وایه‌ دوای جه‌نابی (مام جه‌لال) كه‌ ئێستا باری ته‌ندروسی باش نییه‌ و هیوادارم به‌ بارودۆخێكی زۆر باشه‌وه‌ بگه‌ڕێته‌وه‌ ناومان، كه‌سایه‌تی هه‌ره‌ به‌هێزی هه‌رێمی كوردستان جه‌نابی كاك (مه‌سعود بارزانی) یه‌. ئه‌وه‌ش واقعێكه‌ ده‌بێت قبوڵی بكه‌ین.

تێبینی: ئه‌م دیمانه‌یه‌ له‌ ژماره‌ "24" گۆڤاری "شه‌پۆل" له‌ رۆژی 18-6-2013 بڵاوكراوه‌ته‌وه‌.


ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌.

 

له‌ هه‌ڵبژاردنی ئاینده‌، گۆڕان تووشی شكستێكی گه‌وره‌ ده‌بێت .. یه‌كێتی سلێمانی، پارتی هه‌ولێر و دهۆك ده‌باته‌وه‌ ... راپۆرت: ستیڤان شه‌مزینی

ستیڤان شه‌مزینانی 08 July 2013

*ئومێد خۆشناو: پێشبینی ده‌كرێت له‌م هه‌ڵبژاردنه‌دا پارتی ده‌نگی زیاتر به‌ ده‌ست بهێنێت

*ئه‌حمه‌د فاتیح: له‌م هه‌ڵبژاردنه‌دا له‌ سلێمانی هه‌موو ده‌نگه‌كان بۆ كاندیده‌كانی یه‌كێتی ده‌بێت

كوردستان به‌ره‌و هه‌ڵبژاردن هه‌نگاو ده‌نێت، كه‌ هاوكات له‌گه‌ڵ هه‌ڵبژاردنی په‌رله‌مان و سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم، هه‌ڵبژاردنی ئه‌نجوومه‌نی پارێزگاكانیش ئه‌نجام ده‌درێت. چاودێرانی سیاسیی و پسپۆرانی بواری هه‌ڵبژاردن پێشبینی ئه‌وه‌ ده‌كه‌ن، گۆڕان تووشی شكستێكی گه‌وره‌ بێته‌وه‌، چوونكه‌ به‌پێی زۆرینه‌ی راپرسی و لێكدانه‌وه‌كان، یه‌كێتی سلێمانی و پارتیش هه‌ولێر و دهۆك ده‌باته‌وه‌، به‌مه‌ش گۆڕان تووشی دۆڕانێكی گه‌وره‌ ده‌بێت.

ئومێد خۆشناو، سكرتێری یه‌كێتی لاوان و كادری پێشكه‌وتووی پارتی، پێیوایه‌: ئه‌وه‌ی ئێستا هه‌یه‌ سه‌نگی حه‌قیقی پارتی نییه‌. له‌ هه‌ڵبژاردنی 25ی 7ی 2009 پارتی و یه‌كێتی له‌ یه‌ك لیستی هاوبه‌ش به‌شداربوون ئه‌و كاریگه‌رییه‌ش له‌ سه‌ر یه‌كێتی نیشتیمانی هه‌بوو كه‌ تازه‌ بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان وه‌كو هێزێكی كاریگه‌ر ئینشیقاقی كردبوو له‌ یه‌كێتی. واته‌ ئه‌گه‌ر بگه‌ڕێنه‌وه‌ هه‌ڵبژاردنی 25ی 7 ئه‌وه‌ به‌ پێوه‌ر دابنێن، پێمانوابێت ئه‌وه‌ سه‌نگی حه‌قیقی پارتییه‌ ئه‌وه‌ لێكدانه‌وه‌یه‌كی نالۆژیكییه‌، به‌ڵكو له‌ هه‌ڵبژاردنه‌كانی 7ی ئاداری 2010 كه‌ هه‌ڵبژاردنی پارله‌مانی عێراق بوو ده‌كرێت ئه‌وه‌ بكرێته‌ پێوه‌رێك پارتی سه‌نگی حه‌قیقی خۆی تا رادده‌یه‌ك دیاری كرد كه‌ ئێستا له‌ ته‌واوی عێراقدا تاكه‌ حزبه‌ به‌ته‌نیا جگه‌ له‌ ئیئتلافات وه‌ك پارتێك زیاتر له‌ 30 كورسی پارله‌مانی هه‌یه‌.

ئومێد خۆشناو، له‌ لێدوانه‌كه‌یدا بۆ "شه‌پۆل" وتیشی "به‌ پێی ئه‌و راپرسی و دیراسه‌ و لێكدانه‌وه‌ و توێژینه‌وانه‌ی ئه‌مه‌ریكییه‌كان كردوویانه‌ـ پارتی تاكه‌ حزبه‌ ئیستقراری داخلی خۆی هه‌یه‌، تاكه‌ حزبه‌ مه‌جالی نه‌شونماكردنی هه‌یه‌. هۆكاره‌كه‌شی ئیستقراری داخلی و ئه‌و شێوازه‌ حكومڕانییه‌یه‌ كه‌ پارتی له‌ ماوه‌ی ساڵانی رابردوو كردوویه‌تی. كۆمه‌ڵێك شتیش هه‌ن زیاتر وا ده‌كه‌ن خه‌ڵكی كوردستان زیاتر متمانه‌ به‌ پارتی دیموكراتی كوردستان بكه‌ن، ئه‌مه‌ جگه‌ له‌ رابردوویه‌كی پڕ سه‌روه‌ریی و شێوازێكی زۆر جوانی ئاوه‌دانی و خزمه‌تگوزاریی. باوه‌ڕهێنانی خه‌ڵك به‌ پارتی وایكردووه‌ كه‌ پێشبینی ده‌كرێت له‌ هه‌ڵبژاردنی 21ی ئه‌یلولی 2013 پارتی ده‌نگی زیاتر به‌ ده‌ست بهێنێت كه‌ له‌وێدا سه‌نگی حه‌قیقی پارتی دیاری ده‌كرێت".

خۆشناو، جه‌خت له‌سه‌ر ئه‌وه‌ش ده‌كاته‌وه‌ "هه‌ر رێكه‌وتنێك له‌ نێوان هه‌ر حزب و لایه‌نێكی سیاسیی كاریگه‌ریی له‌سه‌ر پێگه‌ی پارتی دیموكراتی كوردستان له‌ شارێكی وه‌ك هه‌ولێر نییه‌، ئه‌وه‌ قه‌ناعه‌تی موتله‌قه‌. له‌ لایه‌كی دیكه‌وه‌ ئێمه‌ ده‌بێت قه‌ناعه‌تمان به‌وه‌ هه‌بێت رێككه‌وتنێك له‌ نێوان یه‌كێتی و حزبی گۆڕان هه‌بێت و نه‌بێت قاعیده‌ی ئه‌و دوو هێزه‌ قاعیده‌یه‌كی هاوبه‌شه‌، به‌ بوون و نه‌بوونی رێكه‌وتن قاعیده‌یه‌كه‌ هاوبه‌شه‌، به‌ڵام قیاده‌یان جیاوازه‌، بۆیه‌ ده‌كرێت له‌ شوێنێكدا ده‌نگی گۆڕان زیاتر بێت، له‌ شوێنێكی دیكه‌دا ده‌نگی یه‌كێتی زیاتر بێت، ئه‌ویش ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ سه‌ر ئه‌و گروپبه‌ندییه‌ی له‌ نێوان ئه‌و دوو هێزه‌دایه‌".

مه‌حموود حاجی ساڵح، پێیوایه‌ یه‌كێتی ده‌نگێكی باش له‌ سلێمانی ده‌هێنێت و له‌ باره‌ی ئه‌و پێشبینییانه‌ی ده‌كرێت بۆ هه‌ڵبژاردنی مانگی ئه‌یلوول، وتی "هه‌ر كه‌س ئازاده‌ چی ده‌ڵێت و ئێمه‌ش ئازادین چۆن قسه‌ ده‌كه‌ین. هاتنه‌ پێشه‌وه‌ی هه‌ڵبژاردن له‌رز و تای خۆی هه‌یه‌، هه‌ر كه‌س له‌ به‌رژه‌وه‌ندیی خۆی و حزبه‌كه‌ی بیری لێ ده‌كاته‌وه‌، به‌ڵام ئه‌و قسانه‌ هه‌مووی ته‌خمینن، چوونكه‌ ده‌نگی راسته‌قینه‌ی لایه‌نه‌كان له‌سه‌ر سندووقی ده‌نگدان ده‌رده‌كه‌وێ، ئه‌وسا به‌پێی ئه‌و ده‌نگانه‌ ده‌توانیت قسه‌ بكه‌یت. پێشبینی ئه‌وه‌ش ده‌كه‌م یه‌كێتی ده‌نگی پێویستی خۆی بهێنێت له‌ هه‌موو كوردستان به‌ گشتیی و له‌ سلێمانی به‌ تایبه‌تی. ئێمه‌ حه‌زده‌كه‌ین یه‌كه‌م حزب بین له‌ ده‌نگ هێناندا، ئه‌وه‌نده‌ش خه‌بات و تێكۆشان و سه‌روه‌ریمان هه‌یه‌ كه‌ پێشبینی ئه‌وه‌ بكه‌ین ده‌توانین ده‌نگ بهێنین".

سه‌فین مه‌لا قه‌ره‌، هه‌ڵسوڕاوی دیاری بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان، پێداگریی له‌سه‌ر ئه‌وه‌ ده‌كات، كه‌ بزووتنه‌وه‌كه‌یان ده‌توانێت به‌ شێوه‌یه‌كی ئاسان سلێمانی بباته‌وه‌ و پێیوایه‌ ده‌نگی گۆڕان له‌ سه‌رتاسه‌ری كوردستان زیادی كردووه‌. وتیشی "بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان له‌ 25-7 ده‌نگی باشی هێنا و هێزی یه‌كه‌م بوو ئێستاش زۆر باشتر بووه‌، پێموایه‌ رێژه‌ی ده‌نگده‌ری له‌ 25-7 زیاتر ده‌بێت، نه‌ك ته‌نیا له‌ سلێمانی به‌ڵكو له‌ سه‌رجه‌م شاره‌كان، ئه‌و په‌یامه‌ی كه‌ گۆڕان هه‌یه‌تی كاری كردووه‌ له‌سه‌ر چاكسازیی حكوومه‌تی هه‌رێم، به‌ هۆی ئه‌و فشاره‌ مه‌ده‌نیانه‌ی كه‌ گرتوویه‌تیه‌ به‌ر، هه‌رچه‌نده‌ حكوومه‌ت ئیشی باشی نه‌كردووه‌، تا بڵێین كه‌ پارتی و یه‌كێتی ده‌نگی زیاتر دێنن".

ئه‌حمه‌د فاتیح، نووسه‌ر و پارێزه‌ر، پێیوایه‌ حاڵی حازر كێرڤی یه‌كێتی له‌ سنووری پارێزگای سلێمانی روو له‌ هه‌ڵكشانه‌ و پێشبینی ده‌كرێت ده‌نگێكی زۆر له‌و شاره‌ به‌ده‌ستبهێنێت. وتیشی "یه‌كێتی نیشتیمانی كوردستان هێزیكی سیاسیی گه‌وره‌یه‌، ره‌گوریشه‌ی له‌ قووڵایی و ناخی جه‌ماوه‌ری كۆمه‌ڵانی خه‌ڵكی كوردستاندایه‌، بست به‌ بستی خاكی ئه‌م كوردستانه‌ هێزه‌كانی پیشمه‌رگه‌ی یه‌كێتی خه‌باتیان لێكردووه‌. یه‌كێتی له‌هه‌ڵبژاردنه‌كانی پارله‌مانی عێراق زۆرترین ده‌نگی له‌ سلێمانی هێنا، هه‌ڵبژاردنه‌كانی ئه‌م دواییانه‌ی ناوچه‌ دابڕێنراوه‌كانیش یه‌كێتی ده‌نگه‌كانی بۆ خۆی مسۆگه‌ر كرد، راسته‌ ئێستا بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان له‌ سلێمانی بوونیان هه‌یه‌، به‌ڵام نابێت بیرمان بچێت له‌ ئێستادا یه‌كێتی كێرفی روو له‌هه‌ڵكشانه‌. له‌رووی ئه‌دای حزبی و كاری رێكخراوه‌یی و سیاسه‌تی حه‌كیمانه‌ی یه‌كێتی هه‌موو ئه‌مانه‌ هێمایه‌ بۆ ئه‌وه‌ی یه‌كێتی سه‌ركه‌وتنی به‌رچاو له‌ سلێمانی و شاره‌كانی تردا ده‌هێنێت، له‌ سلێمانیدا هه‌موو ده‌نگه‌كان بۆ كاندیده‌كانی یه‌كێتی ده‌بێت".

ئاسۆ محه‌مه‌د، نووسه‌ر و چاودێری سیاسیی، پێیوایه‌ ئه‌م هه‌ڵبژاردنه‌ سه‌باره‌ت به‌ هه‌موو هێزه‌ سیاسییه‌كان زۆر گرنگ و چاره‌نووسسازه‌. چوونكه‌ هه‌موو هێز و حزبه‌كان به‌ لیستی سه‌ربه‌خۆی خۆیان به‌شداریی هه‌ڵبژاردن ده‌كه‌ن، بۆیه‌ ئه‌م هه‌ڵبژاردنه‌ سه‌نگی مه‌حه‌كه‌ بۆ ده‌نگ و قه‌باره‌ی هه‌موو هێزه‌ سیاسییه‌كان. وتیشی "پێشبینی ده‌كه‌م، نه‌خشه‌ی پێشوو به‌تایبه‌ت ئه‌وه‌ له‌ ته‌مووزی 2009 هاته‌ ئاراوه‌، به‌شێوه‌یه‌كی جادوویی بگۆڕێت، چوونكه‌ ئه‌وه‌ی تا ئێستا ده‌بینرێت، بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان له‌هه‌موو جێگه‌ و ناوچه‌كاندا پاشه‌كشه‌ی كردووه‌ نه‌ك پێشڕه‌ویی، ره‌نگه‌ ئه‌م پاشه‌كشه‌یه‌ له‌ سلێمانیدا بگاته‌ لوتكه‌ی خۆی و به‌ دۆرانی لیستی گۆڕان له‌ هه‌ڵبژاردنی ئه‌یلوولی 2013 ته‌واو بێت. كه‌ ئه‌مه‌ش بۆ بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان قه‌یرانێكی گه‌وره‌ دروست ده‌كات".

ئه‌و چاودێره‌ سیاسییه‌ وتیشی "به‌ پێی مه‌زنده‌كان تا ئێستا وایه‌، پارتی ده‌توانێت وه‌ك هێزی یه‌كه‌م له‌ دهۆك و هه‌ولێر، له‌ پرۆسه‌كه‌ ده‌ربچێت، یه‌كێتیش دیسانه‌وه‌ له‌ سلێمانی ده‌توانێت ئه‌گه‌ر به‌ رێژه‌یه‌كی كه‌میش بێت، پێش گۆڕان بكه‌وێت و سلێمانی بباته‌وه‌، هه‌رچی ئیسلامییه‌كانیشه‌، ره‌نگه‌ له‌ شوێنی خۆیان مراوه‌حه‌ بكه‌ن و هیچ پێشكه‌وتنێكی ئه‌وتۆ له‌ ده‌نگه‌كانیاندا روو نه‌دات. من پێموایه‌ پرۆسه‌كه‌ له‌ سلێمانی و هه‌ولێر زۆر گه‌رم ده‌بێت، به‌ تایبه‌ت له‌ سلێمانی كه‌ دوو هێزی تارادده‌یه‌ك به‌ قه‌ده‌ر یه‌ك، كێشمه‌كێش له‌سه‌ر بردنه‌وه‌ی زۆرترین ده‌نگی هاووڵاتیانی شاره‌كه‌ ده‌كه‌ن، ئه‌مه‌ هه‌مووی ته‌خمینه‌، بۆی هه‌یه‌ موفاجه‌ئاتیش له‌ هه‌ڵبژاردنه‌كه‌دا رووبدات، به‌ڵام باوه‌ڕ ناكه‌م زۆر شتی زۆر سه‌رسوڕهێنه‌ر رووبدات، چونكه‌ قه‌باره‌ی هێزه‌كان كه‌م و زۆر دیاره‌".

تێبینی: ئه‌م راپۆرته‌ له‌ ژماره‌ "23" گۆڤاری "شه‌پۆل" له‌ رۆژی 5-6-2013 بڵاوكراوه‌ته‌وه‌.


ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌.

 

كه‌واته‌ چی بكرێت؟ ... ستیڤان شه‌مزینی

ستیڤان شه‌مزینانی 05 July 2013

لینین، رابه‌ری حزبی به‌ڵشه‌فیك و سه‌ركرده‌ی شۆڕشی ئۆكتۆبه‌ر، ساڵی 1902 له‌ كتێبێكدا به‌ناوی "چی بكرێت" هه‌نگاوه‌ سه‌ره‌تاییه‌كانی كارنامه‌ی حزبێكی شۆڕشگێڕ كه‌ خۆی بۆ به‌رپاكردنی شۆڕش ئاماده‌ كردووه‌ ده‌خاته‌ روو. لینین، بیرۆكه‌ی ناوی كتێبه‌كه‌ی له‌ رۆمانی "چی بكرێت"ی "نیكوڵا شێرنێڤیسكی" وه‌رگرتبوو كه‌ ساڵی 1862 واته‌ 8 ساڵ پێش له‌ دایكبوونی خۆی نووسرابوو. ناونیشانی ئه‌م كتێبه‌ی لینین "ما العمل" له‌ ئه‌ده‌بیاتی سیاسییدا، به‌ربڵاوه‌ و هه‌میشه‌ له‌ سه‌روه‌ختی قه‌یرانه‌كاندا، ئه‌م وته‌زایه‌ یان ئه‌و ناونیشانه‌ دێته‌ به‌ر گوێ. بۆیه‌ ئێمه‌ش له‌م دۆخه‌ی كوردستان كه‌ خه‌ریكه‌ به‌ره‌و قه‌یران ده‌ڕوات، ده‌پرسین كه‌واته‌ چی بكرێت؟.

له‌م دۆخه‌دا كه‌ هێزه‌ سیاسییه‌كان كێشمه‌كێشێكی زۆر ده‌كه‌ن له‌سه‌ر وه‌رگرتنی ده‌سه‌ڵات، ده‌بێت چی بكرێت؟. ره‌نگه‌ من نه‌توانم بڵێم ده‌بێت چی بكرێت، به‌ڵام توانای ئه‌وه‌م هه‌یه‌ كه‌ بێژم نابێت چی بكرێت؟. نابێت پێشبڕكێ بۆ ده‌سه‌ڵات، بارودۆخی سیاسیی و پێشكه‌وتنی تائێستای كوردستان به‌ره‌و دواوه‌ بگه‌ڕێنێته‌وه‌، نابێت نه‌فیكردنی ئه‌ویتر و هه‌وڵدان بۆ سڕینه‌وه‌ی فیزیكی هێزه‌ نه‌یاره‌كان، جێگه‌ی دیالۆگ بگرێته‌وه‌. نابێت ململانێی حزبی و شه‌ڕكردن له‌سه‌ر ده‌ستكه‌وته‌ حزبییه‌كان، خه‌ونه‌ گه‌وره‌كانمان بیر بباته‌وه‌. ناكرێت و ناشێ كوردستان و چاره‌نووسی ئه‌م قه‌واره‌ بچووكه‌ی به‌ زه‌حمه‌تێكی یه‌ك سه‌ده‌یی هاتۆته‌ بوون، بكرێته‌ قوربانی كێشمه‌كێش و به‌رانبه‌ركێی هێزه‌ سیاسییه‌كان، چوونكه‌ له‌ قامووسی سیاسییدا ئه‌وه‌ گه‌وره‌ترین كوفره‌.

نابێت، هیچ هێزێكی سیاسیی، بیر له‌ دابڕینی به‌شێك له‌ كوردستان بكاته‌وه‌، جا له‌ ژێر ناوی فیدراڵی پارێزگاكان یان لامه‌كه‌زییه‌تدا، هیچ له‌ مه‌سه‌له‌كه‌ ناگۆڕێت، هه‌وڵێكی له‌م جۆره‌ جگه‌ له‌وه‌ی نایاساییه‌، به‌ڵكو هه‌نگاوێكی نائه‌خلاقییه‌ و بكه‌ره‌كانی ده‌خاته‌ ده‌ره‌وه‌ی چێوه‌ی هێزه‌ نیشتمانییه‌كان. ته‌نانه‌ت له‌ مادده‌ی سێی پڕۆژه‌ی ده‌ستووری هه‌رێمی كوردستاندا، رێگه‌ له‌ دروستكردنی هه‌رێمێكی تر له‌ ناو هه‌رێمی كوردستان گیراوه‌، له‌و مادده‌یه‌دا به‌ روونی ئاماژه‌ به‌وه‌ دراوه‌ "نابێ هه‌رێمێكی نوێ له‌ ناو سنووری هه‌رێمی كوردستان- عێراقدا، دروست بكرێت". لانیكه‌م ئه‌م مادده‌یه‌ كۆده‌نگی گه‌لی كوردستانی له‌سه‌ره‌ و بڕوا ناكه‌م هیچ هاووڵاتییه‌كی ئاسایی ئه‌وه‌ قبوڵ بكات، پارچه‌كانی كوردستان له‌ چواره‌وه‌ ببنه‌ پێنج، بۆیه‌ هه‌ق نییه‌ هێزه‌ سیاسییه‌كان چه‌ند له‌ به‌رژه‌وه‌ندیشیان بێت، پرسێكی له‌م جۆره‌ بكه‌نه‌ رۆژه‌ڤ.

نابێت هیچ هێزێكی سیاسیی، هێنده‌ زیاده‌ڕه‌ویی بكات له‌ هه‌ڵمه‌تی هه‌ڵبژاردن و كۆكردنه‌وه‌ی ده‌نگ، كه‌ ببێته‌ هۆی لێكترازانی كۆمه‌ڵایه‌تی و تێكچوونی ئه‌و ئاشتییه‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌ی بۆ ئه‌زموونی كوردستان بووه‌ به‌ واجیهه‌یه‌كی پرشنگدار، لانیكه‌م هه‌موومان ئه‌زموونێكی تاڵمان له‌گه‌ڵ شه‌ڕی براكانی شاخ و شه‌ڕی ناوخۆی شار هه‌یه‌، كه‌ جگه‌ له‌ هه‌ڵته‌كاندنی بنه‌ماكانی پێكه‌وه‌ ژیان و له‌ناوبردنی فه‌رهه‌نگی یه‌كتر قبوڵكردن، هیچی دیكه‌ی لێ سه‌وز نه‌بوو، بۆیه‌ كورد وته‌نی ئه‌گه‌ر هێزه‌ سیاسییه‌كان گۆشتی یه‌كتریش بخۆن، هه‌ق نییه‌ و نابێ ئێسقانی یه‌كتر بشكێنن، چوونكه‌ گه‌مه‌ی دیموكراسیی به‌ مانای تێكدانی نێو ماڵی خۆت و له‌ به‌ینبردنی یه‌كڕیزیی نێوان هێزه‌كانی گه‌ل نییه‌، به‌ڵكو دیموكراسیی خوڵقاندنی كه‌ش و كردنه‌وه‌ی پانتاییه‌كه‌ بۆ ململانێی دروست و ناتوندوتیژیانه‌ له‌ پێناوی خۆی ته‌رحكردنی هه‌ر لایه‌كدا.

من ئه‌وه‌ ده‌زانم، نابێ هێزه‌ سیاسییه‌كان بهێڵن دیموكراسیی له‌ كوردستان ببێته‌ دیارده‌یه‌كی بێ ئه‌رزش. هه‌روه‌ك "هێربێرت ئاگار" له‌ كتێبه‌ ناوازه‌كه‌یدا "مه‌ترسییه‌كانی دیموكراسیی" ده‌ڵێ "دیموكراسیی وشه‌یه‌كی سووك و بێ بایه‌خ نییه‌، به‌ڵام له‌ مه‌ترسیی ئه‌وه‌دایه‌ كه‌ بێ مانا ببێت". ئه‌وه‌ی ئه‌مڕۆ له‌ واقیعی كوردستاندا ده‌گوزه‌رێت، چ ئه‌وه‌ی له‌لایه‌ن ده‌سه‌ڵاته‌وه‌ موماره‌سه‌ ده‌كرێت، چ ئه‌وه‌ی ئۆپۆزیسیۆن پیاده‌ی ده‌كات، نه‌ك خزمه‌ت به‌ قووڵكردنه‌وه‌ی سترۆكتۆره‌ دیموكراسییه‌كان ناكات، به‌ڵكو بێ به‌هاكردنی دیموكراسییه‌، ته‌سفیه‌ی حساب و شه‌ڕی كۆنه‌ قین و مه‌یلی ناوچه‌گه‌ریی و دوژمنداریی زه‌مه‌نی میرنشینه‌ كوردییه‌كانه‌ و به‌ سبوغی دیموكراسی سواغ دراوه‌. من ده‌زانم نابێ هێزه‌ سیاسییه‌كان بره‌وی زیاتر به‌م نه‌ریته‌ بده‌ن، چوونكه‌ وه‌ك وتم ئه‌مه‌ كوردستان چه‌ند هێندی تر له‌ دیموكراسیی دوور ده‌خاته‌وه‌.

با بگه‌ڕێینه‌وه‌ سه‌ر پرسیاری سه‌ره‌كیی و بپرسین كه‌واته‌ ده‌بێ چی بكرێت؟. ده‌بێ لایه‌نه‌كان هه‌ست به‌ به‌رپرسیارێتی سه‌رشانیان بكه‌ن، پاراستنی ئاسایشی كوردستان و پابه‌ندبوون به‌ بنه‌ماكانی دیموكراسیی له‌ ململانێی سیاسییدا و ره‌چاوكردنی ئه‌و دۆخه‌ دیفاكتۆیه‌ی كورد له‌ چوارچێوه‌ی عێراقدا پێیدا تێده‌په‌ڕێت، ئه‌ركێكی نه‌ته‌وه‌یی و ئه‌خلاقیی هه‌موو حزبه‌كانه‌، به‌ پێچه‌وانه‌شه‌وه‌ هه‌ر لایه‌ن و گروپێكی سیاسیی ئه‌و راستییانه‌ له‌ پێش چاو نه‌گرێت، ده‌كه‌وێته‌ به‌ر نه‌فره‌تی مێژوو، چوون هه‌ر هێزێك به‌ پێچه‌وانه‌ی خواستی خه‌ڵكه‌وه‌ مامه‌ڵه‌ی كردبێت، جگه‌ له‌ ته‌ریك و په‌ڕاوێزبوون شانسێكی زیاتری نه‌بووه‌ و نابێت.

تێبینی: ئه‌م وتاره‌ له‌ ژماره‌ "24" گۆڤاری "شه‌پۆل" له‌ رۆژی 18-6-2013 بڵاوكراوه‌ته‌وه‌.


ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌.

 

فه‌له‌كه‌دین كاكه‌یی: له‌ فكری ئۆپۆزیسیۆندا ده‌سه‌ڵات واته‌ پارتی و بارزانی ... دیمانه‌: ستیڤان شه‌مزینی

ستیڤان شه‌مزینانی 02 July 2013
  • *له‌ ململانێ له‌سه‌ر ده‌ستوور پارتی سه‌رده‌كه‌وێت
  • * لایه‌نه‌كانی ئۆپۆزیسیۆن شكست ده‌هێنن
  • *بارزانی پشتگیریی له‌ هه‌ر كه‌سێك بكات بۆ سه‌رۆكی هه‌رێم ده‌رده‌چێت

فه‌له‌كه‌دین كاكه‌یی، سیاسه‌تمه‌دار و ئه‌ندامی پێشووی سه‌ركردایه‌تی پارتی، له‌م دیمانه‌ تایبه‌ته‌ی "شه‌پۆل"دا باس له‌ ئه‌گه‌ری گه‌ڕانه‌وه‌ی پڕۆژه‌ی ده‌ستوور بۆ په‌رله‌مان و پرسی سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم ده‌كات و پێیوایه‌ به‌شی زۆری ئه‌و هه‌ڵمه‌ته‌ راگه‌یاندنه‌ی ده‌كرێته‌ سه‌ر پارتی په‌یوه‌ندیی به‌ ئه‌جیندای ده‌ره‌كییه‌وه‌ هه‌یه‌.

ستیڤان: بۆچی لایه‌نه‌كانی ئۆپۆزیسیۆن ته‌نانه‌ت به‌شێك له‌ یه‌كێتی ده‌یانه‌وێ پڕۆژه‌ی ده‌ستوور بگه‌ڕێته‌وه‌ بۆ په‌رله‌مانی كوردستان؟. تا چه‌نده‌ راسته‌ ئامانجی ئه‌م داواكارییه‌ ته‌نیا دژی سه‌رۆكی ئێستای هه‌رێمه‌؟.

فه‌له‌كه‌دین كاكه‌یی: لایه‌نه‌كانی ئۆپۆزیسیۆن ده‌یانه‌وێت ده‌ستوور به‌شێوه‌یه‌ك دابڕێژننه‌وه‌ كه‌ سه‌رۆكی ئاینده‌ی هه‌رێم، هه‌ر كێ بێت، ده‌سه‌ڵاتی نه‌بێت یان كه‌مترین ده‌سه‌ڵاتی هه‌بێت، بۆ ئه‌وه‌ی هه‌ر كاتێك ویستیان به‌ ئاسانی لایبده‌ن. به‌ هه‌قیقه‌تیش ئامانجه‌كه‌یان ته‌نیا بارزانییه‌. من ده‌بێت ئه‌وه‌ش بڵێم بارزانی خۆی هه‌ڵبژێرێته‌وه‌ بۆ سه‌رۆكی هه‌رێم یان خۆی هه‌ڵنه‌بژێرێته‌وه‌، هه‌ر سه‌رۆكه‌، چوونكه‌ له‌ ناو خه‌ڵكه‌وه‌ ئه‌و نازناوه‌ی وه‌رگرتووه‌. ئێمه‌ پێش نزیكه‌ی سی ساڵ كه‌ ئه‌وسا كاك مه‌سعود ته‌نیا سه‌رۆكی پارتی بوو، كه‌ ده‌چووینه‌ وڵاتانی بیانی، بارزانی له‌سه‌ر ئاستی سه‌رۆك وه‌زیران و وه‌ك سه‌رۆكێك پێشوازیی لێده‌كرا، ئه‌وساش هه‌روه‌ك سه‌رۆكێك حسابی بۆ ده‌كرا.

پارتی كه‌ پێداگریی له‌سه‌ر ئه‌وه‌ ده‌كات، ده‌بێت ده‌ستوور بخرێته‌ راپرسیییه‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ نییه‌ كه‌ ده‌بێت ئیلا بارزانی خۆی هه‌ڵبژێرێته‌وه‌، نه‌خێر ئه‌مه‌ وانییه‌، به‌ڵام به‌ داخه‌وه‌ لایه‌نه‌كانی ئۆپۆزیسیۆن ده‌یانه‌وێ به‌شێوه‌یه‌ك ملی ده‌ستوور با بده‌ن كه‌ سه‌رۆك به‌رامبه‌ر په‌رله‌مان به‌رپرس بێت، به‌ڵام پارتی ده‌ڵێت نه‌خێر، چوونكه‌ له‌ زۆر وڵاتی دیموكراسی به‌و شێوه‌یه‌یه‌ كه‌ سه‌رۆك له‌لایه‌ن میلله‌ته‌وه‌ هه‌ڵده‌بژێردرێت، بۆ ئه‌وه‌ی كه‌س نه‌توانێ به‌ ئاسانی بیگۆڕێت. له‌م ململانێیه‌ی له‌سه‌ر ده‌ستوور هه‌یه‌ پارتی سه‌رده‌كه‌وێت، ئه‌ویش له‌ یه‌ك لایه‌نه‌وه‌ كه‌ سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم، ئۆپۆزیسیۆن داینانێت، چوونكه‌ ئۆپۆزیسیۆن ده‌یه‌وێت بڵی من سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم داده‌ڕێژمه‌وه‌.

ده‌مه‌وێ ئه‌وه‌ش بڵێم سه‌رۆك بارزانی خۆی هه‌ڵبژێرێته‌وه‌ یان نا، خه‌ڵك هه‌روه‌ك سه‌رۆك ته‌ماشای ده‌كه‌ن، ئه‌مه‌ نه‌ك خه‌ڵكی كوردستان، به‌ڵكو بۆ هه‌موو دونیاش وایه‌. بۆیه‌ پێموایه‌ لایه‌نه‌كانی ئۆپۆزیسیۆن شكست ده‌هێنن. چوونكه‌ ده‌ستووره‌كه‌ له‌ په‌رله‌مان قبوڵكراوه‌ و چووه‌ بۆ سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم تا بخرێته‌ ریفراندۆمه‌وه‌، ئێستا سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم ئه‌و مافه‌ی هه‌یه‌ پڕۆژه‌كه‌ بخاته‌ ریفراندۆمه‌وه‌، به‌ڵام ئه‌وان ده‌یانه‌وێ ببنه‌ رێگر له‌به‌رده‌م ئه‌و راپرسییه‌، بۆ ئه‌وه‌ی سبه‌ینێ ببنه‌ رێگر له‌به‌رده‌م ریفراندۆم بۆ شتی گه‌وره‌تر كه‌ بریتییه‌ له‌ راگه‌یاندنی ده‌وڵه‌ت.

ستیڤان: بۆچی ته‌ركیزی ره‌خنه‌كانی ئۆپۆزیسیۆن زیاتر له‌سه‌ر پارتییه‌، له‌ كاتێكدا پارتی به‌ ته‌نیا ده‌سه‌ڵات نییه‌، به‌ڵكو یه‌كێتی و هه‌ندێ لایه‌نی تریش له‌ ده‌سه‌ڵاتدان؟.

فه‌له‌كه‌دین كاكه‌یی: چه‌ند ساڵه‌ ته‌ركیزیان له‌سه‌ر پارتییه‌، له‌ كاتێكدا پارتی به‌ ته‌نیا له‌ ده‌سه‌ڵاتدا نییه‌ و یه‌كێتی و حزبه‌كانی تریش له‌گه‌ڵیدا به‌شدارن. مه‌به‌ستی لایه‌نه‌كانی ئۆپۆزیسیۆن له‌ ده‌سه‌ڵات ته‌نیا پارتییه‌. له‌ فكری ئۆپۆزیسیۆندا ده‌سه‌ڵات واته‌ پارتی و بارزانی. ئه‌وان كه‌ ده‌ڵێن با ده‌سه‌ڵات بڕوا و نه‌مێنێت، واته‌ ده‌سه‌ڵاتی پارتی و بارزانی نه‌مێنێت، چوونكه‌ ده‌ڵێن پارتی و بارزانی هه‌میشه‌ ده‌سه‌ڵاتن، ئه‌وه‌ش راسته‌ چوونكه‌ پارتی له‌ رووی مه‌عنه‌وییه‌وه‌ هه‌میشه‌ ده‌سه‌ڵات بووه‌.

هه‌میشه‌ هه‌وڵیان بۆ ئه‌وه‌یه‌ پارتی له‌ ده‌سه‌ڵات نه‌مێنێت، چوونكه‌ ده‌زانن ئه‌وه‌ی به‌ كردار بتوانێت شتێك بكات پارتییه‌. ده‌یانه‌وێ ئه‌و توانایه‌ له‌ پارتی وه‌ربگرنه‌وه‌. ئه‌گینا خۆیان باش ده‌زانن پارتی به‌ ته‌نیا نییه‌ له‌ ده‌سه‌ڵاتدا. به‌ڵام وه‌ك وتم بۆیه‌ ته‌ركیز له‌سه‌ر پارتی ده‌كه‌ن، چوونكه‌ له‌ هه‌موو هێزه‌كانی تر كاریگه‌ریی زیاتره‌، له‌ ئاینده‌شدا یه‌كێك ببێته‌ كۆسپ له‌به‌رده‌م ئه‌وه‌ی بۆ ئه‌وه‌ی بگه‌نه‌ ده‌سه‌ڵات، ده‌سه‌ڵاتی مه‌عنه‌ویی پارتییه‌. ته‌نانه‌ت ئۆپۆزیسیۆن ده‌یه‌وێ ده‌سه‌ڵاتی مێژوویی پارتی له‌ناو ببات، كه‌ بێگوومان ئه‌مه‌یان بۆ ناكرێ. بۆیه‌ ئه‌وان دژی مێژووی پارتین هه‌ر له‌ ساڵی 1946ه‌وه‌ تاوه‌كو ئێستا.

ئێستا ئه‌م مه‌سه‌له‌ی سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێمه‌یان كردووه‌ به‌ بیانوو، من ده‌ڵێم سه‌رۆك بارزانی ئه‌گه‌ر خۆیشی هه‌ڵنه‌بژێرێ و یه‌كێك كاندید بكات سه‌ر به‌ پارتی یان له‌ ده‌وروبه‌ری پارتی و پشتی بگرێت، دیسان ئه‌و پۆسته‌ به‌ده‌ست پارتییه‌وه‌ ده‌مێنێته‌وه‌، بۆیه‌ بارزانی پشتگیریی له‌ هه‌ر كه‌سێك بكات بۆ سه‌رۆكی هه‌رێم ده‌رده‌چێت.

ستیڤان: پارتی ده‌ڵێت ئه‌و هێرشه‌ی له‌سه‌رمانه‌، به‌شێكی په‌یوه‌ندیی به‌ ئه‌جیندای ده‌ره‌كییه‌وه‌ هه‌یه‌. ئه‌مه‌ چۆن ده‌بینیت؟.

فه‌له‌كه‌دین كاكه‌یی: به‌ درێژایی مێژوو هه‌میشه‌ ده‌ره‌وه‌ له‌ دژایه‌تی پارتی و بارزانی نه‌وه‌ستاون. بۆ نموونه‌ ئێستا كتێب ده‌رده‌چێت له‌ ئێران له‌ دژی پارتی و بارزانی. ئه‌مه‌ش پیلانێكه‌ كه‌ هه‌ندێك ساواكی كۆن ده‌هێنن و ده‌ڵێن تۆ یادداشتی خۆت بنووسه‌ره‌وه‌، به‌شێوه‌یه‌ك كه‌ مێژووی پارتی و بارزانی له‌كه‌دار بكه‌یت. كاتی حزبی به‌عس، د. فازڵ به‌ڕاك، سه‌رۆكی موخابه‌راتی به‌عس، خۆی كتێبێكی نووسی دژی بارزانی.

ئێستا ئێران هانی موخابه‌راته‌ كۆنه‌كانی خۆی ده‌دات كه‌ دژی بارزانی بنووسن! بۆچی؟. چوونكه‌ بارزانی مه‌سه‌له‌یه‌ك نییه‌ ته‌نیا په‌یوه‌ندیی به‌ پارتییه‌وه‌ هه‌بێت، بارزانی به‌ نیسبه‌ت ده‌وڵه‌تانه‌وه‌ ره‌مزی نه‌ته‌وه‌یی گه‌لی كورده‌. ئه‌وانه‌ له‌وه‌ ده‌ترسن سه‌ربه‌خۆیی و ده‌وڵه‌تی كوردیی له‌سه‌ر ده‌ستی بارزانی ته‌واو بێت و راگه‌یه‌نرێت. له‌به‌رئه‌وه‌ تا پێیان بكرێت، هه‌وڵی خۆیان دژی پارتی و بارزانی ده‌ده‌ن. بۆیه‌ منیش ده‌ڵێم ئه‌م ته‌ركیزكردنه‌ له‌سه‌ر پارتی له‌ سه‌ددا سه‌د ده‌ست و ئه‌جیندای بێگانه‌ و ده‌وڵه‌تانی دراوسێیه‌ كه‌ پاره‌ سه‌رف ده‌كه‌ن و خه‌ڵك هان ده‌ده‌ن دژی پارتی. زانیارییمان زۆره‌ له‌سه‌ر ئه‌وه‌، به‌ڵام تائێستا پارتی، بڵاوی نه‌كردۆته‌وه‌، كه‌ كێ له‌ كوێ و بۆچی پاره‌ وه‌رده‌گرێ؟.

پێشتر عێراق ئه‌م كاره‌ی كرد، ئێستا ئێرانییه‌كان ده‌یكه‌ن، ره‌نگه‌ سبه‌ی یه‌كێكی تریش بیكات، به‌ڵام هه‌ر هه‌موویان یه‌ك ئامانجیان هه‌یه‌، ئه‌ویش ئه‌وه‌یه‌ كه‌ كورد سیمبوڵێكی هه‌یه‌ و ئه‌و سیمبوڵه‌ له‌ رووی مه‌عنه‌وییه‌وه‌ زۆر گرنگه‌، ئه‌وان ده‌یانه‌وێت ئه‌و سیمبوڵه‌ بشكێنن كه‌ بارزانییه‌. ئه‌وان ده‌زانن چی ده‌كه‌ن، به‌ڵكو به‌ هۆشیارییه‌وه‌ كار ده‌كه‌ن.

هه‌موو میلله‌تانی دونیاش پێویستیان به‌ سیمبولێكه‌، بۆ ئێمه‌ سیمبولێكی وه‌كوو بارزانی زۆر پێویسته‌. چوونكه‌ هه‌ر میلله‌تێك پێویستی به‌ كه‌سێك هه‌یه‌ ببێته‌ سیمبولی نه‌ته‌وه‌یی ئه‌و. كه‌ ئه‌و سیمبوله‌ نه‌ته‌وه‌ییه‌ش ده‌بێت له‌لایه‌ن نه‌ته‌وه‌كه‌ی خۆیه‌وه‌ ده‌ستی پێوه‌ بگیرێت و ئاسان نییه‌ له‌ ده‌ستی بدات، چوونكه‌ ئه‌م جۆره‌ سیمبولانه‌ به‌ رۆژ و دوو رۆژ دروست نابن، به‌ڵكو به‌رهه‌می پرۆسه‌یه‌كی مێژووین. مێژووی كوردیش، هات و رۆیشت، ته‌نیا بارزانی بۆ دروست بووه‌، بۆیه‌ ئه‌وانه‌شی دژی بارزانین بیانه‌وێت و نه‌یانه‌وێت، بارزانی ره‌مزی میلله‌تی كورده‌.


ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌.

 

  1. مه‌لا به‌ختیار: سه‌لاحه‌دین به‌هادین دوای ئه‌نفال ئۆردوگا به‌ ئۆردوگا ده‌گه‌ڕا تا خه‌ڵك له‌ شۆڕش هه‌ڵگێڕێته‌وه‌ و چه‌كی پێشمه‌رگایه‌تیان پێ فڕێ بدات ... ئا: ستیڤان شه‌مزینی
  2. ئیسلامی سیاسیی وه‌ك دوژمنی دیموكراسی ... ستیڤان شه‌مزینی
  3. سلێمانی له‌ رووی خزمه‌تگوزارییه‌وه‌ به‌جێماوه‌ .. كێ به‌رپرسیاره‌ له‌ دواكه‌وتنی سلێمانی؟ ... راپۆرت:ستیڤان شه‌مزینی
  4. كێ له‌ ده‌نگی میلله‌ت ده‌ترسێت؟ ... ستیڤان شه‌مزینی

Page 4 of 7

  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
© kurdistan Net 2026

میوانی سەرخەت

We have 454 guests and no members online

  • گەڕان
  • العربیة
  • گۆشه‌کان
    • ڕاپۆرت
    • به‌دواداچوون
    • ئه‌ده‌ب و هونده‌ر
    • دیمانـــــــــه‌
    • پارت و ڕێکخراوه‌کان
    • هه‌واڵ
    • کاریکاتێر
    • کامپین
    • پرسه‌کان
    • هه‌مه‌ڕه‌نگ
    • بابه‌تی به‌رجه‌سته‌کراو
    • هۆنراوە
    • تەواوی بابەتەکانی ٢٠١٣
  • په‌یوه‌ندی
  • نووسه‌ره‌ ناسراوه‌کان
    • نووسه‌ره‌ ناسراوه‌کان
    • نووسه‌ری دیکه‌
  • ژنە نووسەرەکان
  • ماڵەوە