• واتساپ و فایبەر
  • 00964770768123
  • kurdistannet@hotmail.com Omar Faris Aziz
  • کوردستان نێت نێتی هەمووانە
Open menu
  • گەڕان
  • العربیة
  • گۆشه‌کان
    • ڕاپۆرت
    • به‌دواداچوون
    • ئه‌ده‌ب و هونده‌ر
    • دیمانـــــــــه‌
    • پارت و ڕێکخراوه‌کان
    • هه‌واڵ
    • کاریکاتێر
    • کامپین
    • پرسه‌کان
    • هه‌مه‌ڕه‌نگ
    • بابه‌تی به‌رجه‌سته‌کراو
    • هۆنراوە
    • تەواوی بابەتەکانی ٢٠١٣
  • په‌یوه‌ندی
  • نووسه‌ره‌ ناسراوه‌کان
    • نووسه‌ره‌ ناسراوه‌کان
    • نووسه‌ری دیکه‌
  • ژنە نووسەرەکان
  • ماڵەوە

ستیڤان شه‌مزینانی

ئایا گۆڕان پشتگیریی له‌ سه‌لاحه‌دین به‌هادین ده‌كات؟ .. ناوه‌ڕۆكی عه‌لمانیبوونی گۆڕان له‌ ژێر پرسیاردایه‌ ... راپۆرت: ستیڤان شه‌مزینی

ستیڤان شه‌مزینانی 08 June 2013

* سه‌لاحه‌دین به‌هادین ده‌ویه‌وێت كوردستان بكاته‌ ئه‌فغانستان

* ره‌نگه‌ گۆڕان به‌ مه‌رج ده‌نگ به‌ سه‌لاحه‌دین به‌هائه‌دین بدات

ئه‌گه‌ری ئه‌وه‌ هه‌یه‌ سه‌لاحه‌دین به‌هادین ئه‌مینداری پێشووی یه‌كگرتووی ئیسلامی خۆی بۆ پۆستی سه‌رۆكی هه‌رێمی كوردستان كاندید بكات، هه‌رچه‌نده‌ هێشتا هه‌ر سێ لایه‌نه‌كه‌ی ئۆپۆزیسیۆن له‌ گفتوگۆ و مشتومڕدان بۆ ساغبوونه‌وه‌ له‌سه‌ر كاندیدێك، به‌ڵام چاودێرانی سیاسیی رایده‌گه‌یه‌نن ئه‌گه‌ر بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان پشتگیریی سه‌لاحه‌دین به‌هادین بكات بۆ گه‌یشتن به‌ پۆستی سه‌رۆكی هه‌رێم، ناوه‌ڕۆكی عه‌لمانیبوونی ئه‌و بزووتنه‌وه‌یه‌ ده‌كه‌وێته‌ ژێر پرسیاره‌وه‌. پسپۆرێكی زانسته‌ سیاسییه‌كانیش ئاماژه‌ بۆ ئه‌وه‌ ده‌كات، ئه‌جیندای سه‌لاحه‌دین به‌هادین ئه‌وه‌یه‌ كوردستان بكاته‌ ئه‌فغانستان و ویلایه‌تێكی ئیسلامی وا به‌سته‌ به‌ ئیخوان، ئه‌گه‌ر گۆڕان هاوكاریی سه‌لاحه‌دین به‌هادین بكات، بێگوومان هاوكاریی ئه‌و ده‌سته‌ ده‌كات كه‌ كوردستان ده‌كاته‌ ئه‌فغانستان.

د. شیلان حه‌مه‌عه‌لی، پسپۆری زانسته‌ سیاسییه‌كان، پێیوایه‌ بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان سیاسه‌تێكی دووفاقی له‌ هه‌مبه‌ر هه‌موو پێشهاته‌كان په‌یڕه‌و ده‌كات، له‌لایه‌ك پیرۆزییه‌ ئاینییه‌كان به‌كارده‌هێنێت بۆ په‌یداكردنی جه‌ماوه‌ر، له‌لاكه‌ی تر له‌ راپۆرتی ناوخۆیی خۆیاندا دژی ئه‌و پیرۆزییانه‌ هۆشداریی ده‌ده‌ن. وتیشی "گۆڕان هێشتا به‌ ته‌واویی بڕیاری نه‌داوه‌، چۆن مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ پرسی سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم ده‌كات، به‌ڵام به‌ حوكمی ئه‌وه‌ی هیچ گره‌نتییه‌ك نابینن بۆ سه‌ركه‌وتنی نه‌وشیروان مسته‌فا، پێده‌چێت پشتیوانی له‌ كاندیدێكی دیكه‌ بكه‌ن، كه‌ سه‌لاحه‌دین به‌هادین تا هه‌نووكه‌ به‌هێزترین كاندیده‌. پێموایه‌ ئه‌گه‌ر گۆڕان پشتیوانی له‌و كاندیده‌ بكات، ناوه‌ڕۆكی عه‌لمانیبوونی ده‌كه‌وێته‌ ژێر پرسیاره‌وه‌، هه‌رچه‌نده‌ ئێستاش له‌ ژێر پرسیاردایه‌، له‌به‌رئه‌وه‌ی ناسنامه‌ی سیاسیی ئه‌م هێزه‌ تا ئێستا بۆ هیچ لایه‌ك روون نه‌بۆته‌وه‌".

ئه‌و پسپۆره‌ی زانسته‌ سیاسییه‌كان، ئاماژه‌ به‌وه‌ش ده‌دات، بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان ده‌یانه‌وێ شكستی ئۆپۆزیسیۆن له‌ هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێمدا به‌سه‌ر سه‌لاحه‌دین به‌هادیندا ساغ بكه‌نه‌وه‌. وتیشی "سه‌لاحه‌دین به‌هادین خه‌ون به‌وه‌وه‌ ده‌بینێت كوردستان بكاته‌ ئه‌فغانستان، یان ویلایه‌تێكی ئیسلامی كه‌ له‌ ئیخوانی میسره‌وه‌ ته‌وجیهی بۆ بێت، ئه‌گه‌ر گۆڕان پشتیوانی له‌ سه‌لاحه‌دین به‌هادین بكات، جا ده‌ربچێت یان نا، یارمه‌تی به‌هێزبوونی ئه‌و ره‌وته‌ دواكه‌وتووه‌ ده‌دات كه‌ ئه‌جیندایه‌كی ترسناكی هه‌یه‌ بۆ كۆمه‌ڵگه‌ی كوردستان، له‌لایه‌كی تره‌وه‌ گۆڕان نابێت له‌ پێشبڕكێ له‌گه‌ڵ هێزه‌ عه‌لمانییه‌كانی تر كه‌ ئێستا له‌ ده‌سه‌ڵاتدان، هێنده‌ زیاده‌ڕه‌ویی بكات كه‌ سه‌ره‌نجام به‌ سوودی ئیسلامی سیاسیی بشكێته‌وه‌، نابێت ئه‌و ئه‌زموونه‌ شكستخواردووه‌ دووباره‌ بكاته‌وه‌ كه‌ له‌ به‌رده‌ركی سه‌را له‌ ساڵی 2011 تاقی كرده‌وه‌".

شاخه‌وان برایم عه‌بدوڵڵا، رۆژنامه‌نووس و چاودێری سیاسیی، پێیوایه‌: پشتیوانیكردنی گۆڕان له‌ هێزه‌ كۆنه‌په‌رسته‌ ئسیلامییه‌كان به‌ گشتیی و به‌ تایبه‌تی كاره‌كته‌ری ئیسلامی سیاسیی سه‌لاحه‌دین به‌هائه‌دین بۆ پۆستی سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی ئاماژه‌یه‌كی روونه‌ كه‌ گۆڕان مۆدێلێكی تازه‌ نییه‌ له‌ سیاسه‌تدا و به‌ واتایه‌كی تریش پیاده‌كردنی سیاسه‌تێكی ئه‌وپه‌ڕی كۆنه‌په‌رستانه‌ ده‌گه‌یه‌نێت. هاوكات ئاماژه‌یه‌كی ترسناكیشه‌ له‌وه‌ی هێزێك له‌ رابردوودا سه‌ركرده‌كانی به‌رده‌وام بانگه‌شه‌ی چه‌پبوون و عه‌لمانیبوونیان كردووه‌ و به‌م هۆیه‌وه‌ش بووه‌ توانیوویانه‌ به‌شێك له‌ هێزی چه‌په‌كان له‌ چوار ده‌وری خۆیاندا كۆ بكه‌نه‌وه‌.

ئه‌و چاودێره‌ سیاسییه‌ وتیشی: له‌وه‌ كۆنه‌په‌رستانه‌تر نییه‌ كه‌ ئێستاكه‌ ته‌واوی دونیا به‌ هۆی ئیسلامییه‌كانه‌وه‌ دووچاری ئاڵۆزی سیاسیی و كۆمه‌ڵایه‌تی و ئازادییه‌ تایبه‌تییه‌كان بۆته‌وه‌ كه‌چی ئه‌و هێزه‌ی كه‌ سه‌ره‌تا خه‌ونی به‌شێكی زۆر له‌ چه‌په‌كانی كوردستان بوو ئێستاكه‌ به‌ ئاشكرا به‌ هۆی به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانی له‌گه‌ڵ ئێراندا كه‌وتۆته‌ ژێر ئه‌جێندای گروپه‌ ئیسلامییه‌كانی كوردستانه‌وه‌، ئه‌مه‌ش به‌لای منه‌وه‌ به‌تاڵبوونه‌وه‌ی عه‌لمانیبوونی یاخۆ چه‌پبوونی گۆڕان ده‌گه‌یه‌نێت و ده‌كرێت بگه‌ینه‌ ئه‌و قه‌ناعه‌ته‌ی كه‌ له‌ رابردوودا سه‌ركرده‌كانی گۆڕان له‌سه‌رووی هه‌موویانه‌وه‌ نه‌وشیروان مسته‌فا ئیزدواجییه‌تیان به‌رهه‌م هێناوه‌ له‌ مه‌سه‌له‌ی چه‌پبوونه‌وه‌.

شاخه‌وان برایم عه‌بدوڵڵا، پێیوایه‌ تا ئیسلامی سیاسیی نه‌گاته‌ ده‌سه‌ڵات، گۆڕان به‌ ئاگا نایه‌ته‌وه‌ له‌و سیاسه‌ته‌ نه‌رێنییه‌ی ئێستا گرتوویه‌تییه‌ته‌ به‌ر. وتیشی "به‌ گه‌یشتنی ئیسلامییه‌ كۆنه‌په‌رسته‌كان بۆ سه‌ر كورسی ده‌سه‌ڵات، ئیدی گۆڕان به‌ئاگا دێته‌وه‌ له‌وه‌ی خۆیان و كۆمه‌ڵگه‌كه‌یان دووچاری چ ئاریشه‌یه‌ك كردۆته‌وه‌، چوونكه‌ ئیسلامی سیاسیی تا ئه‌و شوێنه‌ له‌گه‌ڵت هه‌ڵده‌كات كه‌ا ئیشی پێته‌، ئیدی سیاسه‌تی خۆی په‌یڕه‌و ده‌كات كه‌ به‌ ئیسلامیكردنی كۆمه‌ڵگه‌یه‌ له‌سه‌ر بنه‌مای حه‌رام و حه‌لاڵكردنی كۆی كایه‌ و شته‌ جیاوازه‌كانی ناو كۆمه‌ڵگه‌، سه‌ره‌ڕای ره‌خنه‌كانمان له‌ پارتی و یه‌كێتی، ئینسان ده‌توانێت له‌ ژێر سایه‌ی ئه‌و دوو حزبه‌دا بژیه‌ت، به‌ڵام ناتوانێت له‌ژێر سایه‌ی ئیسلامییه‌ كۆنه‌په‌رسته‌كاندا بژیه‌ت كه‌ كۆمه‌ڵگه‌ دابه‌ش بكه‌ن بۆ سه‌ر حه‌رام و حه‌لاڵ".

گۆران فه‌تحی، رۆژنامه‌نووس و چاودێری سیاسیی، پێیوایه‌ گۆڕان به‌ مه‌رج ده‌نگ به‌ سه‌لاحه‌دین به‌هادین ده‌دات و ئه‌وه‌ش ده‌خاته‌ روو كه‌ مه‌رج نییه‌ لایه‌نه‌كانی ئۆپۆزیسیۆن له‌سه‌ر كاندیدكردنی سه‌لاحه‌دین به‌هادین رێك بكه‌ون. وتیشی "سه‌باره‌ت به‌ ئه‌گه‌ری پشتیوانی بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان له‌ سه‌لاحه‌دین به‌هائه‌دین یان هه‌ر كاندیدێكی تری ئیسلامییه‌كان، كه‌ هه‌رچه‌ند له‌ یه‌ك به‌ره‌دان كه‌ به‌ره‌ی ئۆپۆزیسیۆنه‌، به‌ڵام روئیا و بۆچوونی تایبه‌ت به‌ خۆیان هه‌یه‌. ره‌نگیشه‌ ئیسلامییه‌كان زیاد له‌ كاندیدێك دیاری بكه‌ن، بۆ نموونه‌ مامۆستا عه‌لی باپیر له‌لایه‌ن كۆمه‌ڵه‌وه‌ و سه‌لاحه‌دین به‌هائه‌دین له‌لایه‌ن یه‌كگرتووه‌وه‌ بێت، ئه‌مه‌ چ جای كاندیدی تر ئیتر سه‌ربه‌خۆ بن یان سه‌ر به‌ حزبه‌كانی تری ناو هه‌رێم بن".

ئه‌و چاودێره‌ سیاسیی پێیوایه‌: بزووتنه‌وه‌ی گۆڕانیش كه‌ زیاتر مۆركێكی عه‌لمانی وه‌رگرتووه‌، به‌ڵام كادری ئیسلامیشی تێدایه‌، هه‌رچه‌نده‌ ئه‌گه‌ر له‌ پله‌ باڵاكانی ئه‌و بزووتنه‌وه‌یه‌دا نه‌بن، به‌ڵام له‌ ناو بزوتنه‌وه‌كه‌دا هه‌ن، له‌به‌ر ئه‌وه‌، ره‌نگه‌ گۆڕان به‌ مه‌رج ده‌نگ به‌ سه‌لاحه‌دین به‌هائه‌دین بدات، له‌و حاڵه‌شدا ده‌بێت، رووبه‌ڕووی ره‌خنه‌ی كادره‌كانی تری ناو بزووتنه‌وه‌كه‌ بن كه‌ به‌ زۆری ئیسلامی نین. زۆرێكیشیان خۆیان به‌ عه‌لمانی ده‌زانن.

گۆران فه‌تحی، باس له‌وه‌ ده‌كات ره‌نگه‌ له‌ ئه‌گه‌ری پشتیوانیكردنی بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان له‌ سه‌لاحه‌دین به‌هادین یان هه‌ر كاندیدێكی تری ئیسلامی جیاوازیی بۆچوون و لێكدژیی له‌ نێو ریزه‌كانی گۆڕاندا دروست ببێت. وتیشی "هه‌نگاوی له‌و جۆره‌ش واتا پاڵپشتی گۆڕان له‌ سه‌لاحه‌دین به‌هائه‌دین، ره‌نگه‌ بۆچوونی دژ به‌ یه‌ك له‌ ناو بزووتنه‌وه‌كه‌ دروست بكات، له‌به‌ر ئه‌وه‌ وا باشتره‌ بزووتنه‌وه‌كه‌، كاندیدی خۆی بۆ ئه‌و پۆسته‌ دیاری بكات بۆ ئه‌وه‌ی نوێنه‌رایه‌تی بزووتنه‌وه‌كه‌ بكات، هه‌روه‌ها بۆ ئه‌وه‌ی ئاستی جه‌ماوه‌ریی خۆی بزانێت، نه‌ك نوێنه‌رایه‌تی ره‌وته‌ ئیسلامییه‌كان بكات، ئیتر هه‌ر كامیان بێت له‌ رقی ده‌سه‌ڵات، . له‌ هه‌ر حاڵێكیشدا، ئه‌گه‌ر كاندیدی خۆی هه‌بێت یان كاندیدی ئیسلامییه‌كان، ئه‌وا ده‌نگی خه‌ڵكی دیاری ده‌كات، كێ شایسته‌ی وه‌رگرتنی پۆستی سه‌رۆكی هه‌رێمی كوردستانه‌".

تێبینی: ئه‌م راپۆرته‌ له‌ ژماره‌ "22" گۆڤاری "شه‌پۆل" له‌ رۆژی 20-5-2013 بڵاوكراوه‌ته‌وه‌.


ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌.

 

مه‌كیاڤیللییه‌تی گرده‌كه‌ ... ستیڤان شه‌مزینی

ستیڤان شه‌مزینانی 04 June 2013

نیكۆلۆ مه‌كیاڤیللی (1469-1527)، بیرمه‌ند و سیاسه‌تمه‌داری چه‌رخی رێنیسانس، توانی شۆڕشێكی گه‌وره‌ له‌ موماره‌سه‌ی كاری سیاسیی و ده‌وڵه‌تداریدا به‌رپا بكات. هه‌موو هه‌وڵێكی خۆی خسته‌گه‌ڕ تاكو سیاسه‌ت و ئه‌خلاق له‌ یه‌كدی جیا بكاته‌وه‌. به‌ دیتنی مه‌كیاڤیللی له‌ نێو سیاسه‌تدا ره‌چاوی هیچ جۆره‌ ره‌وشت و مۆراڵێك ناكرێت، ئه‌م روانگه‌یه‌ی خۆیشی به‌ تایبه‌ت له‌ كتێبه‌كانی "میر" و "هونه‌ری جه‌نگ" و "مێژووی فلۆڕه‌نسا" به‌رجه‌سته‌ كردووه‌. سیاسه‌ت لای مه‌كیاڤیللی پێچه‌وانه‌ی ره‌وشته‌، درۆیه‌كه‌ له‌ پێناوی هێنانه‌دی ئامانجێكی دیاریكراو، ته‌نانه‌ت خۆی ده‌یووت "من زۆر ده‌مێكه‌ ئه‌وه‌ی بیر لێده‌كه‌مه‌وه‌ نایڵێم و ئه‌وه‌شی ده‌یڵێم بیری لێ ناكه‌مه‌وه‌، خۆ ئه‌گه‌ر ناچاربووم هه‌ق بڵێم، ئه‌وا به‌ كڵافه‌یه‌ك درۆ و ده‌له‌سه‌ی وا ده‌وری ده‌ته‌نم، زه‌فه‌ر پێبردنی ئاسان نه‌بێت".

مه‌كیاڤیللی له‌ ماوه‌ی "58" ساڵی ته‌مه‌نیدا توانی بناغه‌ی ته‌رزێك له‌ سیاسه‌تی پراگماتیكییانه‌ دابنێت، كه‌ هه‌نووكه‌ مرۆڤایه‌تی گیرۆده‌ و سیخناخی ده‌ستی ئه‌و نۆرمه‌ له‌ سیاسه‌ت بووه‌. مه‌كیاڤیللیی بۆ یه‌كخستنه‌وه‌ی ئیتالیای ئه‌وێ رۆژێ مۆدیلێك له‌ سیاسه‌تی به‌رهه‌مهێنا كه‌ بڕوای به‌ هیچ چه‌شنه‌ مۆراڵێك نییه‌، ته‌نانه‌ت هه‌موو ته‌قه‌لایه‌كی له‌ پێناوی هێنا كایه‌ی دیكتاتۆرییه‌تێكی ره‌ها به‌ فیڕۆدا. تا ئه‌و ئاسته‌ی حاڵی حازر مه‌كیاڤیللییه‌ت رێبازێكی سیاسیی باوه‌ و له‌لایه‌ن ژماره‌یه‌كی به‌رفره‌ی ده‌وڵه‌ت و حزب و گروپه‌وه‌ په‌یڕه‌و ده‌كرێت. به‌تایبه‌ت ئه‌وانه‌ی له‌ رێگه‌ی ته‌ڵه‌كه‌بازییه‌وه‌ ئامانجه‌ سیاسییه‌كانیان مه‌یسه‌ر ده‌كه‌ن.

ئه‌گه‌ر كه‌مێك له‌ فۆرمی سیاسه‌تكردن لای بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان ورد بینه‌وه‌، جگه‌ له‌وه‌ی خاڵی ناوكۆییان زۆره‌ له‌گه‌ڵ بزووتنه‌وه‌ پۆپۆلیست و ئه‌ناركییه‌كان، هاوزه‌مان مه‌كیاڤیللییه‌ت پرنسیپی سه‌ره‌كی سیاسه‌ته‌ لای گۆڕان، چوونكه‌ هێزێكه‌ له‌سه‌ر ره‌واجدان به‌ درۆ و دیماگۆگییه‌ت به‌نده‌، هێزی خۆی له‌ چه‌واشه‌كردنی بیروڕای گشتییه‌وه‌ وه‌رده‌گرێت. ئه‌و سیاسه‌ته‌ دووفاقییه‌ی ئه‌م بزووتنه‌وه‌یه‌ له‌ ماوه‌ی چوار ساڵی رابردوو، په‌یڕه‌وی كردووه‌، ته‌نیا له‌ مه‌كیاڤیللیزمدا جێگه‌ی ده‌بێته‌وه‌، چوونكه‌ هه‌موو ره‌وشتێك له‌ پێناوی كۆكردنه‌وه‌ی ده‌نگ و چێژی گه‌یشتن به‌ ده‌سه‌ڵات له‌لایه‌ن گۆڕانه‌وه‌ له‌ ژێر پێنراوه‌، ئه‌مه‌ش هه‌مان ئه‌و شته‌یه‌ كه‌ مه‌كیاڤیللی داوای ده‌كرد له‌ هه‌ر سیاسه‌تمه‌دارێك.

بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان چه‌ند ساڵه‌ ده‌هۆڵ و زوڕنا ده‌كوتێت، گوایه‌ سیستمی سه‌رۆكایه‌تی له‌ كوردستان هه‌نگاوێكه‌ به‌ره‌و دیكتاتۆریی، وه‌لێ ئه‌م بیركردنه‌وه‌ جێگه‌ی به‌زه‌یی و پێكه‌نینه‌ له‌ یه‌ك كاتدا، به‌ڵام هێشتا هاواری "نا" و "نه‌خێر"ی ئه‌وان بۆ هه‌بوونی سه‌رۆكێك بۆ هه‌رێم له‌ گوێماندا زرینگه‌ی دێت، هه‌موو هێزی خۆیان خستۆته‌ گه‌ڕ، كاندیدێكی به‌هێز ده‌ستنیشان بكه‌ن بۆ سه‌رۆكی هه‌رێم، هه‌موو رێگایه‌ك به‌ هه‌ر نرخێك بێت تاقی ده‌كه‌نه‌وه‌، بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌مجاره‌ سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم له‌ ده‌ستی پارتی ده‌ربهێنن. با له‌وه‌ش بگه‌ڕێین كه‌ ماف به‌ هه‌موو كه‌س ده‌ده‌ن، ته‌نانه‌ت به‌وانه‌شی فایلی سیخوڕییان هه‌یه‌ خۆیان بۆ پۆستی سه‌رۆكی هه‌رێم كاندید بكه‌ن، كه‌چی وه‌ختێك دێته‌ سه‌ر مه‌سعود بارزانی، سه‌ری دونیایان به‌ پووش لێ ده‌گیرێت.

پێشتر گۆڕان ده‌یووت هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆكی هه‌رێم له‌ هۆڵێكی داخراوی وه‌ك په‌رله‌مان، شكاندنی شكۆی هه‌ر هاووڵاتییه‌كی كورده‌، وه‌ختێكیش پرۆسه‌كه‌ پێچه‌وانه‌ ده‌بێته‌وه‌ و سه‌رۆكی هه‌رێم له‌لایه‌ن گه‌له‌وه‌ هه‌ڵده‌بژێردرێ سه‌د و هه‌شتا پله‌ باده‌ده‌نه‌وه‌ و ده‌ڵێن نه‌خێر ده‌بێت سه‌د و یانزه‌ كه‌س له‌ بری هه‌موو گه‌ل سه‌رۆكی هه‌رێم هه‌ڵبژێرن. ئه‌م سیاسه‌ته‌ دوالیزمییه‌ وه‌های له‌و بزووتنه‌وه‌یه‌ كردووه‌ ئیعتباراتی بكه‌وێته‌ ژێر پرسیاره‌وه‌، ته‌نانه‌ت گه‌ل ئیدی قسه‌ی خۆی هه‌یه‌، چوونكه‌ ئه‌وان له‌ هه‌نووكه‌دا به‌ "خورمژ"یش رازی نین، ئه‌وه‌ش وه‌ك دره‌وشانه‌وه‌ی مانگی چوارده‌ له‌م ئاسمانه‌ ساماڵه‌دا بۆ هه‌موو كه‌سێك ئاشكرایه‌.

ئه‌گه‌ر سه‌یری پرسی پڕۆژه‌ی ده‌ستوور بكه‌ین، دیسانه‌وه‌ هه‌ست به‌ هه‌مان مه‌كیاڤیللییه‌تی گۆڕان ده‌كه‌ین، چوونكه‌ ده‌ستوور هه‌موو قۆناغه‌ یاساییه‌كانی خۆی بڕیوه‌، هه‌ر له‌ وه‌رگرتنی را و سه‌رنجی خه‌ڵك تا ده‌گاته‌ پرۆسه‌ی ده‌نگدان له‌سه‌ری له‌ په‌رله‌مان، جیا له‌مه‌ش، نزیكه‌ی 37 حزبی كوردستانی ده‌نگی بۆ داوه‌، حاڵی حازر یه‌ك قۆناغی ماوه‌، ئه‌ویش پرۆسه‌ی راپرسییه‌ له‌سه‌ری. كه‌چی ئه‌م بزووتنه‌وه‌یه‌ به‌ پاساوی سه‌یر و نامۆ كه‌ دژی هه‌موو یاساكانی هه‌رێمه‌، داوای گه‌ڕانه‌وه‌ی ئه‌و ده‌ستووره‌ ده‌كات، له‌م نێوه‌نده‌شدا زاراوه‌ی سه‌یری وه‌ك "سازانی نیشتمانی" هێناوه‌ته‌ گۆڕێ، وه‌ك ئه‌وه‌ی رای په‌رله‌مان و 36 حزب، له‌ هه‌مووشی گرنگتر رای كۆمه‌ڵانی خه‌ڵك، بچووكتر بێت له‌و داواكارییه‌ نایاساییه‌ی ئه‌وان وه‌ك هه‌ڵمه‌تی هه‌ڵبژاردن و وه‌ك به‌شێك له‌ ستراتیجییه‌تی مه‌كیاڤیللیستانه‌ی خۆیان پیاده‌ی ده‌كه‌ن.

نموونه‌كان زۆرن، ئه‌گه‌ر بمانه‌وێت له‌ باره‌ی هه‌موویانه‌وه‌ بدوێین، لانیكه‌م پێویستمان به‌ نووسینی كتێبێكه‌ له‌و باره‌وه‌، به‌ڵام من ئه‌م چه‌ند پرسه‌م كرده‌ نموونه‌ی خه‌روارێك، تا هه‌موو لایه‌ك ئه‌و راستییه‌ ساكاره‌ بزانن، ئه‌وه‌ی بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان له‌ كاری سیاسییدا موماره‌سه‌ی ده‌كات، نه‌ك زۆرجار دژی یاسا و پرنسیپه‌كانی دیموكراسییه‌، به‌ڵكو دژی هه‌موو ئه‌خلاقێكی سیاسییه‌. له‌ كۆتاییشدا ده‌توانم بڵێم گۆڕان جگه‌ كۆمه‌ڵه‌ ده‌روێشێكی ته‌ریقه‌تی مه‌كیاڤیللی، شتێكی زیاتر نین.


ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌.

 

د. فایه‌ق گوڵپی: له‌ په‌یامه‌كه‌ی ئاپۆدا باس له‌ چه‌ك دانان نه‌كراوه‌ ... دیمانه‌: ستیڤان شه‌مزینی

ستیڤان شه‌مزینانی 24 May 2013
  • قسه‌كانی قه‌ره‌یڵان له‌گه‌ڵ په‌یامه‌كه‌ی ئۆجه‌لان ناكۆك نییه‌
  • دۆزی كورد له‌ باكوور له‌ چاره‌سه‌ری ئاشتیانه‌ نزیك بۆته‌وه‌
  • په‌یامه‌كه‌ی ئۆجه‌لان هه‌نگاوێكی سه‌ره‌تاییه‌ بۆ قۆناغێكی نوی
  • كشانه‌وه‌ی گه‌ریلا ده‌بێ به‌ گوێره‌ی یاسا و بڕیاری په‌رله‌مان بێ
  • مه‌سه‌له‌ی پاشه‌كشه‌ی هێز به‌ واتای چه‌ك دانان نایه‌ت

د. فایه‌ق گوڵپی نووسه‌ر و سیاسه‌تمه‌دار،  له‌م دیمانه‌ تایبه‌ته‌دا باس له‌ بارودۆخی سیاسیی باكووری كوردستان ده‌كات و ئه‌و دۆخه‌ی ئێستا له‌ باكوور هه‌یه‌ به‌ هه‌مان دۆخی رێككه‌وتنی یانزه‌ی ئازاری ساڵی 1970ی باشووری كوردستان ده‌چوێنێت. وتیشی ده‌وڵه‌تی تورك ناچاره‌ حساب بۆ گه‌لی كورد بكات،  بۆیه‌ هه‌نگاو ده‌نێت بۆ چاره‌سه‌ری كێشه‌ی كورد له‌و به‌شه‌ی كوردستان. له‌ به‌شێكی تری دیمانه‌كه‌دا،  د. فایه‌ق گوڵپی ئاماژه‌ش به‌وه‌ ده‌دات په‌یامه‌كه‌ی ئۆجه‌لان له‌ نه‌ورۆزی ئه‌مساڵ هه‌نگاوێكی سه‌ره‌تاییه‌ بۆ قۆناغێكی نوێ. وتیشی له‌ په‌یامه‌كه‌ی ئۆجه‌لان به‌ بۆنه‌ی نه‌ورۆزه‌وه‌ باس له‌ چه‌ك دانان نه‌كراوه‌ له‌لایه‌ن په‌كه‌كه‌وه‌. له‌ كۆتایشدا گوڵپی رایگه‌یاند چاره‌سه‌ری كێشه‌ی كورد له‌ باكووری كوردستان ده‌روازه‌یه‌كه‌ بۆ پێشكه‌وتنی مافه‌كانی گه‌لی كورد له‌ كۆی پارچه‌كانی تردا.

ستیڤان: بارودۆخی ئێستای باكووری كوردستان چۆن ده‌بینیت؟ پێتوایه‌ دۆزی كورد له‌و به‌شه‌ی كوردستان گه‌یشتۆته‌ كوێ؟.

د. فایه‌ق گوڵپی: له‌ ماوه‌ی 35 ساڵی رابردوودا،  له‌ پێناو ماف و ئازادییه‌كانیدا،  گه‌لی كورد له‌ باكووری كوردستان تێكۆشانێكی به‌رده‌وامی هه‌مه‌لایه‌نی به‌ڕێوه‌ بردووه‌،  له‌به‌ر ئه‌وه‌ی دۆزی كورد مه‌سه‌له‌یه‌كی ره‌وایه‌ و خه‌باتی گه‌لی كوردیش له‌ چوراچێوه‌ی مافه‌ گه‌ردوونییه‌كانی مرۆڤدا بووه‌،  وا ده‌بینین ده‌وڵه‌تی توركیا ناچار بووه‌ دان به‌ راستی كێشه‌ی كورددا بنێت و بۆ چاره‌سه‌ركردنی ئه‌و كێشه‌یه‌ له‌گه‌ڵ نوێنه‌رانی گه‌لی كورددا كه‌وتۆته‌ گفتوگۆ.

په‌یامه‌كه‌ی نه‌ورۆزی رێبه‌ر ئۆج ئالان و هه‌ڵوێستی پۆزه‌تیڤی هه‌ر یه‌ك له‌ توركیا و ئه‌مه‌ریكا و یه‌كێتی ئه‌وروپا،  نیشانیدا كه‌ دۆزی كورد له‌ باكووری كوردستان له‌ چاره‌سه‌ری ئاشتیانه‌ نزیك بۆته‌وه‌ و پشتیوانییه‌كی كوردستانی و توركی و جیهانی بۆ به‌ ئاشتی چاره‌سه‌ركردنی كێشه‌ی كورد هه‌یه‌،  ئه‌مه‌ سه‌ركه‌وتنێكی گرنگه‌ بۆ گه‌لی كورد له‌ باكوور. من وه‌ك سه‌ره‌تای رێككه‌وتنی یانزه‌ی ئازاری باشووری كوردستان ده‌یبینم (11-3-1970) كه‌ له‌ نێوان سه‌ركردایه‌تی شۆڕشی ئه‌یلوول و حكوومه‌تی ئه‌و كاته‌ی عێراقدا مۆر كرا،  هیوادارم چاره‌نووسی ئه‌م رێككه‌وتنه‌ی باكوور و توركیا له‌ چاره‌نووسی رێككه‌وتنی به‌یانی 11 ئازار باشتر بێت.

ستیڤان: نیازی ده‌وڵه‌تی تورك له‌ چاره‌سه‌ركردنی كێشه‌ی كورد چۆن ده‌خوێننه‌وه‌؟. ئایا ده‌وڵه‌تی ئاك پارتی ده‌یه‌وێ چاره‌ی كێشه‌ی كورد بكات؟.

د. فایه‌ق گوڵپی: دۆزی ره‌وای گه‌لی كورد له‌ باكووری كوردستان كێشه‌ی بۆ ده‌وڵه‌تی توركیا دروستكردووه‌،  ده‌وڵه‌تی توركیا زۆر هه‌وڵیدا وه‌ك بابه‌تێكی تێكدانی ئاسایشی نه‌ته‌وه‌یی توركیا هه‌ڵسوكه‌وت له‌گه‌ڵ كێشه‌كه‌دا بكات و له‌ رێگه‌ی پیلانگێڕیی و زه‌بروزه‌نگه‌وه‌ چاره‌سه‌ری ئه‌و كێشه‌یه‌ بكات،  به‌ڵام خۆراگڕیی شۆڕشی باكوور و پشوو درێژیی شۆڕشگێڕان و تێكۆشانی به‌رده‌وام و هه‌مه‌ لایه‌نه‌ی گه‌لی كورد،  توركیای ناچار كرد هه‌ڵوێستی خۆی به‌رامبه‌ر به‌ دۆزی كورد بگۆڕێت و وه‌ك كێشه‌یه‌كی سیاسیی گه‌لێكی ناو ده‌وڵه‌تی توركیا سه‌یری بكات و له‌گه‌ڵ نوێنه‌رانی گه‌لی كورددا بكه‌وێته‌ گفتوگۆ.

له‌ لایه‌كی تره‌وه‌ ده‌وڵه‌تی توركیا له‌ هه‌وڵدایه‌ بۆ به‌هێزكردنی پێگه‌ی خۆی له‌ رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستدا،  له‌ رووی جیپۆله‌تیكه‌وه‌ نزیكترین گه‌ل له‌ توركیاوه‌ گه‌لی كورده‌،  كورد ده‌توانێت هاوكاریی توركیا بكات یان دژایه‌تی توركیا بكات،  له‌ جێبه‌جێكردنی پڕۆژه‌كانیدا یان له‌ تێكدانی پڕۆژه‌كانیدا رۆڵی كاریگه‌ری ده‌بێت،  له‌ باشوور گه‌لی كورد خاوه‌ن هێزێكی سیاسیی و ئابوورییه‌،  له‌ رۆژئاوای كوردستان به‌ هه‌مان شێوه‌ گه‌لی كورد باش خۆی رێكخستووه‌ و توركیا ناتوانێت حسابی بۆ نه‌كات،  له‌ باكووریش گه‌ل باش خۆی رێكخستووه‌ و چالاكییه‌كانی هێزی پاراستنی گه‌ل و شه‌قامه‌كانی باكوور و زیندانه‌كانی توركیا،  پایه‌كانی ده‌وڵه‌تی توركیایان هێناوه‌ته‌ له‌رزین،  بۆیه‌ بۆ به‌ زیندوو مانه‌وه‌ی و بۆ به‌هێزكردنی پێگه‌ی خۆی له‌ ناوچه‌كه‌ و جیهاندا،  ده‌وڵه‌تی توركیا ناچار بووه‌ له‌گه‌ڵ كورددا دانوستان ده‌ستپێبكات.

ستیڤان: خوێندنه‌وه‌ت بۆ په‌یامه‌كه‌ی ئۆجه‌لان چییه‌ له‌ نه‌ورۆزی ئه‌مساڵدا؟ هه‌ندێك پێیانوایه‌ وتاره‌كه‌ لاواز بووه‌ و جۆرێك له‌ خۆ راده‌ستكردنه‌وه‌ی تیایه‌؟.

د. فایه‌ق گوڵپی: به‌ لای منه‌وه‌ په‌یامه‌كه‌ی ئۆج ئالان هه‌نگاوێكی سه‌ره‌تاییه‌ بۆ قۆناغێكی نوی كه‌ ده‌مێكه‌ بیری لێده‌كرێته‌وه‌ و ئاماده‌كاریی بۆ ده‌كرێت،  ئه‌و په‌یامه‌ ته‌نیا فه‌لسه‌فه‌ی ئاشتی و پێكه‌وه‌ ژیانی گه‌لی كورد تورك و گه‌لانی رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستی له‌ خۆ گرتبوو،  ئه‌و په‌یامه‌ قۆناغی یه‌كه‌می پرۆسه‌ی ئاشتی و چاره‌سه‌ری دیموكراتی كێشه‌ی كورد و كێشه‌كانی تری ناوچه‌كه‌ و كۆمه‌ڵگاكانی ناوچه‌كه‌یه‌.

ئه‌و په‌یامه‌ باس له‌ گفتوگۆ و رێكه‌وتن و ماف و ئازادییه‌كانی گه‌لی كورد و دیموكراتیبوونی توركیا ناكات،  له‌ ئاینده‌دا ئه‌و بابه‌تانه‌ ده‌بنه‌ باسی رۆژ و قسه‌یان له‌ سه‌ر ده‌كرێت. كه‌وابوو مه‌سه‌له‌ی ئاشتی و گفتوگۆ و رێككه‌وتنی نێوان كورد و ده‌وڵه‌تی توركیا به‌ گوێره‌ی پێوانه‌یه‌ و سیستماتیكه‌،  ئه‌مه‌ لایه‌نێكی گرنگی په‌یامه‌كه‌ی ئۆج ئالان بوو. لایه‌نێكی تری گرنگی په‌یامه‌كه‌ ئه‌وه‌بوو،  كه‌ هه‌ر یه‌ك له‌ توركیا و ئه‌مه‌ریكا و ئه‌وروپا به‌ ئه‌رێنی وه‌ڵامی په‌یامه‌كه‌ی ئۆج ئالانیان دایه‌وه‌،  وه‌ك هێزێكی سیاسیی باسیان له‌ په‌كه‌كه‌ كرد و ناتۆره‌ی تیرۆریان به‌رامبه‌ر به‌ په‌كه‌كه‌ و ئۆج ئالان به‌كارنه‌هێنا.

ستیڤان: پێتوایه‌ دۆزی نه‌ته‌وه‌یی گه‌لی كورد له‌ باكووری كوردستان گه‌یشتۆته‌ ئاستێك كه‌ په‌كه‌كه‌ چه‌ك دابنێت یان بچێته‌وه‌ ئه‌ودیو سنووره‌كان وه‌ك له‌ په‌یامه‌كه‌ی ئاپۆدا ئه‌و داوایه‌ كراوه‌؟.

د. فایه‌ق گوڵپی: له‌ په‌یامه‌كه‌ی ئاپۆدا باس له‌ چه‌ك دانان نه‌كراوه‌،  باس له‌ كشانه‌وه‌ی هێزی گه‌ریلا كراوه‌ بۆ سه‌ر سنوور،  كشانه‌وه‌ی گه‌ریلاش ده‌بێت به‌ گوێره‌ی یاسا و بڕیاری په‌رله‌مان بێت و لێژنه‌ی تایبه‌تی بۆ جێبه‌جێكردن و چاودێریكردنی كشانه‌وه‌كه‌ دابنرێت. له‌ رووی كردارییه‌وه‌ ئه‌گه‌ر هێزی گه‌ریلا له‌ نزیك هێزی چه‌كداری ده‌وڵه‌تی توركیاوه‌ بێت ئه‌گه‌ری پێكدادان و دروستبوونی شه‌ڕ و شكستهێنانی پرۆسه‌ی ئاشتی له‌ ئارادا ده‌بێت.

ساڵانی 1983-1985،  هۆكارێكی سه‌ره‌كی بۆ شكستهێنانی گفتوگۆی نێوان ی ن ك و حكوومه‌تی عێراق،  ئه‌و شه‌ڕانه‌ بوو كه‌ رۆژانه‌ له‌ نێوان هێزی پێشمه‌رگه‌ی كوردستان و سوپای عێراقدا دروست ده‌بوو،  له‌به‌ر ئه‌وه‌ی هه‌ردوو هێزه‌كه‌ له‌ نزیكی یه‌كه‌وه‌ بوون،  ساڵی 1993 گفتوگۆی نێوان په‌كه‌كه‌ و ده‌وڵه‌تی توركیا ده‌ستیپێكرد،  یه‌ك له‌ هۆكاری شكستهێنان و كۆتاییهاتنی گفتوگۆ،  شه‌ڕی نێوان گه‌ریلا و سوپای توركیا بوو.

بۆیه‌ به‌ بۆچوونی من ئه‌گه‌ر هێزی گه‌ریلا نه‌كشێته‌وه‌ سه‌ر سنوور ئه‌گه‌ری به‌رپابوونی شه‌ڕ به‌هێز ده‌بێت و به‌و هۆیه‌شه‌وه‌ پرۆسه‌ی ئاشتی و چاره‌سه‌ری دیموكراتیانه‌ی كێشه‌ی كورد جارێكی تر په‌كی ده‌كه‌وێت. كه‌وابوو مه‌سه‌له‌ی پاشه‌كشه‌ی هێز به‌ واتای چه‌ك دانان نایه‌ت و بابه‌تێكی ته‌كتیكییه‌ نه‌ك ستراتیجی،  هه‌ر كاتێك ده‌وڵه‌تی توركیا پابه‌ند نه‌بوو به‌ بنه‌ماكانی ئاشتی و گفتوگۆكانه‌وه‌ له‌ ماوه‌یه‌كی كورتدا گه‌ریلا جێگه‌ی خۆی ده‌گرێته‌وه‌.

ستیڤان: چۆن ده‌ڕواننه‌ په‌یامه‌كه‌ی قه‌ره‌یڵان كه‌ وێڕای پاڵپشتی په‌یامه‌كه‌ی ئاپۆ و راگه‌یاندنی ئاگربه‌ست،  به‌ڵام ئاماژه‌ی به‌وه‌شدا كه‌ ئه‌گه‌ر تورك هێرش بكه‌ن په‌كه‌كه‌ وه‌ڵام ده‌داته‌وه‌؟.

د. فایه‌ق گوڵپی: په‌یامه‌كه‌ی قه‌ره‌یلان له‌ هه‌موو روویه‌كه‌وه‌ پشتیوانی له‌ په‌یامه‌كه‌ی ئاپۆ كرد،  ئه‌مه‌ سه‌ركه‌وتنێكی كه‌م وێنه‌یه‌ له‌ مێژووی تێكۆشانی گه‌لانی ئازادیخوازی جیهاندا،  سه‌ركرده‌یه‌ك له‌ زیندانه‌وه‌ سه‌ركردایه‌تی بزاڤی ئازادیخوازی گه‌لێك بكات و دوای 14 ساڵ زیندان و دوورخستنه‌وه‌ و دابڕان له‌ یه‌كتری سه‌ركرده‌ و په‌یڕه‌وكاره‌كانی پێكه‌وه‌ وه‌ك یه‌ك بیربكه‌نه‌وه‌ و هه‌ڵوێست نیشان بده‌ن و بڕیار بده‌ن،  گه‌ریلا و ئاپۆ و شه‌قامی توركیا و دیبلۆماسییه‌تی كورد له‌ ئه‌وروپا،  هه‌موو پێكه‌وه‌ به‌ یه‌ك ریتم وه‌ك لێدانی به‌شه‌كانی دڵ هه‌ر یه‌ك له‌ لای خۆیه‌وه‌ ئه‌ركی خۆی جێبه‌جێ ده‌كات و هاوكاریی و پشتیوانی به‌شه‌كه‌ی تر ده‌كات.

له‌ لایه‌كی تره‌وه‌ په‌كه‌كه‌ له‌ رۆژی زیندانیبوونی ئۆج ئالانه‌وه‌ تا ئه‌مڕۆ هه‌ڵوێستێكی ئه‌خلاقی زۆر به‌رزیان نیشاندا به‌رامبه‌ر به‌ سه‌ركرده‌كه‌یان،  كاتێك ئاپۆ زیندان كرا له‌ لایه‌كه‌وه‌ داوا له‌ په‌كه‌كه‌ كرا به‌ بی ئاپۆ له‌گه‌ڵ ده‌وڵه‌تی توركیا گفتوگۆ بكه‌ن،  له‌ لایه‌كی تره‌وه‌ هه‌وڵدرا بۆ ئه‌وه‌ی له‌ شوێنی سه‌ركرده‌كه‌یان كه‌سێكی تر بكه‌نه‌ سه‌رۆكی حزبه‌كه‌یان،  به‌ڵام په‌كه‌كه‌ هه‌ردوو پێشنیار و داواكارییه‌كه‌ی پشتگوێخست و به‌ شیعاری (بی سه‌رۆك ژیان نابێت) وه‌ڵامی هه‌موو لایه‌كی دایه‌وه‌.

بریاڕی دا گفتوگۆ و رێكه‌وتنی سیاسیی ته‌نیا له‌ رێگه‌ی رێبه‌ركه‌یانه‌وه‌ بێت و ته‌نیا هه‌ر ئۆج ئالانیش رێبه‌ریان بێت،  ئه‌مڕۆ ئه‌وه‌یان به‌ كرده‌وه‌ ئه‌نجامدا،  سه‌باره‌ت به‌وه‌ی قه‌ره‌یلان ده‌ڵێت له‌ كاتی هێرشی توركیادا وه‌ڵام ده‌ده‌ینه‌وه‌،  ئه‌وه‌ مافێكی گه‌ردوونی هه‌ر تاك و پێكهاته‌یه‌كه‌ له‌ جاڕنامه‌ی جیهانی مافی مرۆڤدا هاتووه‌ و نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتوه‌كانیش دانیپێداناوه‌ و ئۆج ئالانیش بڕوای پێیه‌تی و ئه‌و قسه‌یه‌ی قه‌ره‌یلان له‌ گه‌ڵ په‌یامه‌كه‌ی ئۆج ئالان ناكۆك نییه‌.

ستیڤان: پێتوانییه‌ به‌ چاره‌سه‌ری كێشه‌ی كورد توركیا ده‌بێته‌ ئه‌ندامی یه‌كێتی ئه‌وروپا ئه‌مه‌ش واتای بردنی نیوه‌ی كورده‌ بۆ ناو ئه‌وروپا؟ له‌م حاڵه‌ته‌دا ره‌وشی كورد به‌ گشتیی ده‌گاته‌ كوێ؟.

د. فایه‌ق گوڵپی: ساڵی 2004 له‌ كۆبوونه‌وه‌یه‌كی په‌رله‌مانی ئه‌وروپادا ئاماده‌ بووم،  كه‌ له‌سه‌ر به‌ ئه‌ندامبوونی توركیا له‌ یه‌كێتی ئه‌وروپا رێكخرابوو،  ژماره‌یه‌كی زۆر له‌ په‌رله‌مانتارانی ئه‌وروپا،  چاره‌سه‌ركردنی كێشه‌ی كوردیان وه‌ك مه‌رج بۆ به‌ ئه‌ندامبوونی توركیا دانابوو له‌ یه‌كێتی ئه‌وروپا،  بۆیه‌ ئه‌گه‌ری به‌هێز ئه‌وه‌یه‌ پاش چاره‌سه‌ركردنی كێشه‌ی كورد و گۆڕینی ده‌ستووری توركیا،  توركیا ببێته‌ ئه‌ندامی یه‌كێتی ئه‌وروپا،  ئه‌و كات وه‌ك تۆ ده‌ڵێیت نیوه‌ی گه‌لی كورد (نیوه‌ هه‌ره‌ زیندوو و رێكخراوه‌كه‌ی گه‌لی كورد) ده‌بێته‌ گه‌لێكی یه‌كێتی ئه‌وروپا،  ئه‌مه‌ش سه‌ركه‌وتنێكی گه‌وره‌یه‌ بۆ گه‌لی كورد كه‌ ببێته‌ پێكهاته‌یه‌كی كۆمه‌ڵگای ئه‌وروپا و كاریگه‌ریی باشی بۆ سه‌رجه‌م پارچه‌كانی تری كوردستانیش ده‌بێت.

ستیڤان: ئه‌گه‌ر چاره‌سه‌ری كێشه‌ی كورد له‌ باكوور بكرێت،  شێوه‌كه‌ی چۆن ده‌بێت ئایا ئۆتۆنۆمی ده‌بێت یان فیدراڵی یان چی؟.

د. فایه‌ق گوڵپی: چاره‌سه‌ركردنی كێشه‌ی كورد به‌ گوێره‌ی قۆناغی سیاسیی ناوچه‌ی رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست و رادده‌ی گه‌شه‌كردنی دیموكراتی له‌ وڵاتانی داگیركه‌ر و ئاستی هۆشیاریی سیاسیی و نه‌ته‌وه‌یی گه‌لی كوردستان ده‌بێت. به‌ گوێره‌ی ئه‌و بنه‌مایانه‌ چه‌ندان مودێلی چاره‌سه‌ری هه‌یه‌ بۆ كێشه‌ نه‌ته‌وه‌ییه‌كان،  ئۆتۆنۆمی كۆن (كلاسیك)،  ئۆتۆنۆمی دیموكراتی كه‌ ئێسته‌ پارتی ئاشتی و دیموكراتی له‌ باكوور كاری له‌سه‌ر ده‌كات،  فیدراڵی و ده‌وڵه‌تی سه‌ربه‌خۆ،  نموونه‌ی مودێلی چاره‌سه‌ری كێشه‌ نه‌ته‌وه‌ییه‌كانن.

بۆ باكووری كوردستان له‌م كاته‌دا مودێلی ئۆتۆنۆمی دیموكراتی له‌ مودێله‌كانی تر له‌ بارتره‌،  به‌ڵام مێژوو سه‌لماندی باشترین چاره‌سه‌ر بۆ كێشه‌ نه‌ته‌وه‌ییه‌كان ده‌وڵه‌تی سه‌ربه‌خۆی نه‌ته‌وه‌ییه‌،  به‌ مه‌رجێك له‌و ده‌وڵه‌ته‌دا دیموكراتییه‌ت و دادپه‌روه‌ریی به‌رقه‌رار ببێت و ئاشتی كۆمه‌ڵایه‌تی و سیاسیی سه‌قامگیر بێت.

ستیڤان: كاریگه‌ریی چاره‌سه‌ری كێشه‌ی كورد له‌ باكووری كوردستان بۆ سه‌ر به‌شه‌كانی تری كوردستان چییه‌ به‌ تایبه‌ت باشوور و رۆژئاوای كوردستان؟.

د. فایه‌ق گوڵپی: چاره‌سه‌كردنی كێشه‌ی كورد له‌ هه‌ر پارچه‌یه‌كی كوردستان،  كاریگه‌ریی پۆزه‌تیڤی ده‌بێت بۆ سه‌ر پارچه‌كانی تری كوردستان،  به‌ڵام چاره‌سه‌ركردنی پرسی كورد له‌ باكووری كوردستان كاریگه‌ریی زۆرتری ده‌بێت بۆ سه‌ر پارچه‌كانی تر له‌به‌ر ئه‌م هۆیانه‌: ده‌وڵه‌تی توركیا زۆرترین دوژمنایه‌تی گه‌لی كورد و دۆزه‌ ره‌واكه‌ی كردووه‌،  ته‌نیا دژایه‌تی مافه‌كانی گه‌لی باكووری كوردستانی نه‌كردووه‌،  دژایه‌تی دۆزی كوردی له‌ هه‌موو شوێنێك كردووه‌،  چاره‌سه‌ر كردنی كێشه‌ی كورد له‌ باكوور له‌ لایه‌ن ده‌وڵه‌تی توركیاوه‌ به‌ واتای ئه‌وه‌ دێت گه‌لی كورد گه‌وره‌ترین دوژمنی له‌ كۆڵ بۆته‌وه‌.

ده‌وڵه‌تی توركیا خاوه‌نی پێگه‌یه‌كی سیاسیی ناوچه‌یی و ئیسلامی و ئه‌وروپی و ئه‌مه‌ریكییه‌،  له‌ رابردوودا ئه‌و پێگانه‌ی خۆی دژی ماف و ئازادیی گه‌لی كورد به‌كارهێناوه‌،  ئه‌گه‌ر توركیا دۆستایه‌تی كورد بكات و كێشه‌ی كورد چاره‌سه‌ر بكات،  ئه‌و كاته‌ ئه‌و هێزه‌ ناوچه‌یی و جیهانیانه‌ وه‌ك جاران دژایه‌تی گه‌لی كورد ناكه‌ن. خاڵێكی تری گرنگ ئه‌وه‌یه‌ مافی كار و چالاكی سیاسیی به‌ نیوه‌ چالاكه‌كه‌ی گه‌لی باكووری كوردستان ده‌درێت تا له‌ باكووری كوردستان و له‌ توركیا و له‌ ئه‌وروپا و ئه‌مه‌ریكا كار بۆ چاره‌سه‌ركردنی دۆزی ره‌وای گه‌لی كورد بكات.

 


ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌،  بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌،  کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌.

  

جه‌مال عه‌بدوڵڵا، سه‌رنووسه‌ری گۆڤاری به‌ڵگه‌: موخابه‌راتی به‌عس له‌ نووسراوێكدا ده‌ڵێ سه‌لاحه‌دین به‌هادین ده‌ناسین و دۆستمانه‌ ...دیمانه‌: ستیڤان شه‌مزینی

ستیڤان شه‌مزینانی 16 May 2013

  • * نه‌وشیروان مسته‌فا ده‌زانێ له‌ به‌رامبه‌ر كه‌سێكی وه‌ك بارزانی حه‌تمه‌ن ده‌رناچێت
  • * ئیسلامی سیاسیی زۆر زۆر مه‌ترسییه‌ له‌سه‌ر مه‌سه‌له‌ نه‌ته‌وه‌ییه‌كان
  • * سه‌لاحه‌دین به‌هادین له‌ رووی توانای سیاسییه‌وه‌ زۆر له‌ خوار كاك مه‌سعوده‌وه‌یه‌
  • * له‌ رووی قانوونییه‌وه‌ كاك مه‌سعود ده‌توانێت خۆی هه‌ڵبژێرێته‌وه‌ بۆ سه‌رۆكی هه‌رێم

جه‌مال عه‌بدوڵڵا، رۆژنامه‌مووس و سه‌رنووسه‌ری گۆڤاری "به‌ڵگه‌" له‌م دیمانه‌ تایبه‌ته‌ی "شه‌پۆل"دا باس له‌ هه‌ڵبژاردنی داهاتووی كوردستان ده‌كات و رایده‌گه‌یه‌نێت له‌ رووی قانوونییه‌وه‌ بارزانی بۆی هه‌یه‌ بۆ ئه‌م خوله‌ش بۆ پۆستی سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم خۆی كاندید بكاته‌وه‌.وتیشی به‌پێی به‌ڵگه‌یه‌ك كه‌ ئێستا لای پارتییه‌ موخابه‌راتی به‌عس "سه‌لاحه‌دین به‌هادین"یان وه‌ك دۆست و ئاشنای خۆیان پێناسه‌ كردووه‌.له‌ به‌شێكی تری دیمانه‌كه‌دا سه‌رنووسه‌ری گۆڤاری به‌ڵگه‌ وتی كه‌ نه‌وشیروان مسته‌فا كه‌سێكه‌ هه‌میشه‌ خۆی له‌ به‌رپرسیارێتی ده‌ده‌زێته‌وه‌ و له‌ رووی ده‌روونیشه‌وه‌ ناتوانێت به‌رگه‌ی دۆڕان به‌ كاندیدی پارتی یان بارزانی بگرێت.

شه‌پۆل: پێتوایه‌ له‌ رووی قانوونی و ده‌ستوورییه‌وه‌، مه‌سعود بارزانی ده‌توانێت جارێكی دی خۆی بۆ پۆستی سه‌رۆكی هه‌رێم كاندید بكاته‌وه‌؟.

جه‌ماڵ عه‌بدوڵڵا: ناتوانین بڵێین خۆ كاندیدكردنه‌وه‌ی كاك مه‌سعود بۆ پۆستی سه‌رۆكی هه‌رێم، ده‌ستووریی نییه‌، له‌به‌رئه‌وه‌ی هه‌تا ئێستا له‌ هه‌رێمی كوردستاندا ده‌ستوور نییه‌، ئه‌وه‌ی هه‌یه‌ پڕۆژه‌ی ده‌ستووره‌، ئه‌و پڕۆژه‌ ده‌ستووره‌ش، هه‌ر كات خه‌ڵك ده‌نگی بۆدا و وتیان به‌ڵێ، له‌و كاته‌وه‌ ده‌بێته‌ ده‌ستوور و جێبه‌جێ ده‌كرێت.دوای ئه‌وه‌ش جه‌نابی كاك مه‌سعود بۆی هه‌یه‌ بۆ خولێكی تر خۆی كاندید بكاته‌وه‌.

قانوونی سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێمیش ده‌ڵێ، هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆكی هه‌رێم به‌شێوه‌ی راسته‌وخۆ ده‌بێت.یه‌ك جاریش كاك مه‌سعود به‌شێوه‌ی راسته‌وخۆ له‌لایه‌ن خه‌ڵكه‌وه‌ هه‌ڵبژێردراوه‌، كه‌واته‌ له‌ رووی قانوونییه‌وه‌ مه‌جالی ئه‌وه‌ی تیایه‌ جارێكی دیكه‌ كاك مه‌سعود خۆی هه‌ڵبژێرێته‌وه‌ بۆ پۆستی سه‌رۆكی هه‌رێم.

شه‌پۆل: پێده‌چێت سه‌لاحه‌دین به‌هادین خۆی كاندید بكات بۆ سه‌رۆكی هه‌رێم؟ پرسیار ئه‌وه‌یه‌ ئایا ئه‌و پۆسته‌ هه‌ستیاره‌ به‌و كه‌سایه‌تییه‌ ئیسلامییه‌ به‌ڕێوه‌ ده‌چێت؟.

جه‌مال عه‌بدوڵڵا: بێگومان هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆكی هه‌رێم به‌ راسته‌وخۆ ده‌بێت، من لێره‌دا پرسیارێك ده‌كه‌م، كه‌ به‌ گرنگی ده‌زانم، باشه‌ ئۆپۆزیسیۆن دوو ساڵه‌ ناڵێ هه‌قوایه‌ و ده‌بێ بۆ ئه‌وه‌ی سیستمه‌كه‌ په‌رله‌مانی بێت، پێویسته‌ سه‌رۆكی هه‌رێم له‌ په‌رله‌مانه‌وه‌ هه‌ڵبژێردرێت نه‌ك له‌لایه‌ن خه‌ڵكه‌وه‌؟.ئه‌وه‌ بۆچی ئێستا كاندید دیاری ده‌كه‌ن بۆ ئه‌وه‌ی له‌ناو خه‌ڵكه‌وه‌ راسته‌وخۆ هه‌ڵبژێردرێت؟.ئه‌مه‌ بۆ؟ وه‌ڵامی ئه‌م پرسیاره‌م لا روون نییه‌، عاسی بووم و داماوم تیایدا.

ئاخر ئه‌م چه‌واشه‌كردنه‌ی رای گشتیی بۆچی؟ ئه‌و سێ لایه‌نه‌ی ئۆپۆزیسیۆن نه‌یانده‌ووت نابێت هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆكی هه‌رێم به‌ ده‌نگدانی راسته‌وخۆ بێت؟ ئه‌ی بۆ ئێستا كاندید دیاری ده‌كه‌ن تا به‌ راسته‌وخۆ هه‌ڵبژێردرێ؟ یانی ئه‌گه‌ر كاندیدی ئه‌وان به‌ راسته‌وخۆ هه‌ڵبژێردرا سیستمه‌كه‌ هه‌ر په‌رله‌مانییه‌؟ به‌ڵام ئه‌گه‌ر مه‌سعود بارزانی بێت ریئاسی و دیكتاتۆرییه‌؟.من ئه‌م خاڵه‌م زۆر به‌لاوه‌ گرنگ بوو، چوونكه‌ ئه‌وان به‌ ده‌ست و پێوه‌ تێیكه‌وتوون.

من له‌ شان و شكۆی هیچ كه‌س كه‌م ناكه‌مه‌وه‌، هه‌ر هاووڵاتییه‌كی ئه‌م هه‌رێمه‌ مه‌رجه‌ یاساییه‌كانی تیا بێت، مافی خۆیه‌تی خۆی كاندید بكات بۆ سه‌رۆكی هه‌رێم، ته‌نانه‌ت به‌ جه‌نابیشته‌وه‌ كه‌ ئێستا چاوپێكه‌وتن له‌گه‌ڵ من ده‌كه‌یت.به‌ڵام هه‌قی قانوونی شتێكه‌ و ئه‌و كه‌سه‌شی دێت بۆ ئه‌م پۆسته‌ شتێكی تره‌.

ئه‌مڕۆ هه‌رێمی كوردستان له‌ وه‌زعێكی هه‌تا بڵێی ئاڵۆزدا ده‌ژی له‌ ناوچه‌كه‌دا، تۆ تێبینی بكه‌ ئه‌م ناوچه‌یه‌ی ئێمه‌ "عێراق، ئێران، توركیا، سوریا، وڵاتانی كه‌نداو" دابه‌شبووه‌ به‌سه‌ر دوو جه‌مسه‌ری سه‌ره‌كیدا كه‌ ئه‌وه‌ش ته‌حه‌ولی كردووه‌ بۆ شه‌ڕێكی تائیفی و مه‌زهه‌بی له‌ نێوان شیعه‌ و سووننه‌دا.سه‌یری حوسییه‌كانی یه‌مه‌ن بكه‌، سه‌یری فه‌له‌ستین بكه‌، سه‌یری شیعه‌كانی به‌حره‌ین بكه‌، سه‌یری سوپای ئازاد و حزبوڵڵا بكه‌، ئینجا چه‌ند رۆژێكیشه‌ سه‌یری عێراق بكه‌.

له‌م وه‌زعه‌ ئاڵۆزه‌دا كه‌ ناوچه‌كه‌ به‌ره‌و گڕگرتن رۆیشتووه‌، هه‌رێمی كوردستان له‌م ناوچه‌یه‌دا ماوه‌ته‌وه‌ كه‌ خاوه‌نی كێشه‌یه‌كی نه‌ته‌وه‌یی و نیشتمانییه‌ و هێشتا ماویه‌تی بۆ ئه‌وه‌ی بگاته‌ دوا مه‌نزڵگه‌ی خۆی كه‌ ده‌وڵه‌ته‌.كه‌ به‌ قه‌ناعه‌تی من كێشه‌ی كورد مومكین نییه‌ چاره‌سه‌ری ریشه‌یی و ته‌واوی بۆ بكرێت، ئه‌گه‌ر نه‌گه‌ینه‌ ده‌وڵه‌تی سه‌ربه‌خۆ.هه‌ر چاره‌سه‌رێك له‌ خوار ده‌وڵه‌ته‌وه‌ بكرێت، ناڵێم چاره‌سه‌ر نییه‌، به‌ڵام چاره‌سه‌رێكی ریشه‌یی نییه‌ و ناتوانێت به‌شێوه‌ییه‌كی ریشه‌یی كۆتایی بهێنێت به‌ سته‌می نه‌ته‌وه‌یی له‌سه‌ر كورد.

ئه‌م قسانه‌ بۆ كرد؟.له‌م وه‌زعه‌ ئاڵۆزه‌ی ئه‌م ناوچه‌یه‌دا، له‌ گه‌یاندنی كورد به‌ مه‌نزڵگه‌ی خۆی كه‌ ده‌وڵه‌ته‌، ئایا ئه‌مه‌ به‌ موماره‌سه‌ی سیاسیی و دانایی و تموحی كه‌سێكی وه‌ك سه‌رۆك بارزانی ده‌كرێت و به‌ڕێوه‌ ده‌برێت یان به‌ سه‌لاحه‌دین به‌هادین؟.به‌ قه‌ناعه‌تی من، له‌و مه‌سه‌له‌یه‌ی باسم كرد و له‌ سه‌رده‌كردن له‌ ئاڵۆزییه‌كانی ناوچه‌كه‌ و راگرتنی ئه‌مان و ئاسایشی هه‌رێم، له‌ رووی سیاسیی و هه‌نگاونانی زیاتر بۆ ئامانجه‌ باڵا نه‌ته‌وه‌ییه‌كان، ئه‌وه‌ی من تێگه‌یشتبم له‌ سه‌لاحه‌دین به‌هادین وه‌ك كه‌سێكی ناو ئیسلامی سیاسیی و هه‌م وه‌ك توانا و كه‌فائه‌ت ئه‌گه‌ر نه‌ڵێم قابیلی به‌راوورد نییه‌ له‌گه‌ڵ سه‌رۆك بارزانی، ئه‌وا مامۆستا سه‌لاحه‌دین به‌هادین له‌و رووانه‌ی باسمكرد زۆر زۆر له‌ خوار كاك مه‌سعوده‌وه‌یه‌.

هه‌تا ئێستا من مامۆستا سه‌لاحه‌دین به‌هادینم ناسیوه‌ وه‌ك كه‌سێكی ناو جوڵانه‌وه‌ی ئیسلامی سیاسیی و وه‌ك ئیخوانێك، ئه‌سڵه‌ن بڕوام به‌وه‌ نییه‌ ئه‌وان وه‌ك ئیخوان له‌ بنه‌ڕه‌ته‌وه‌ خه‌ڵكی نه‌ته‌وه‌یی بن، سه‌یری ئه‌ده‌بیاتی سه‌ره‌تایی ئه‌وان و ستراتیجیان بكه‌ وه‌ك ئیخوان، هه‌رگیز نابینم خه‌ڵكی قه‌ومی بن نه‌ك سه‌ركردایه‌تی مه‌سه‌له‌ نه‌ته‌وه‌ییه‌كه‌ بكه‌ن.به‌پێچه‌وانه‌وه‌ ئه‌وان له‌ رووی سیاسیی و ئایدۆلۆجی و رۆشنبیرییه‌وه‌ زیانیان بۆ مه‌سه‌له‌ی نه‌ته‌وه‌یی هه‌یه‌.

تۆ له‌ یه‌كگرتووی ئیسلامی بپرسه‌، له‌ مه‌لاكانیان بپرسه‌، له‌ هه‌موویان بپرسه‌ وه‌ك ئیخوان، بزانه‌ ماڵێك ئه‌گه‌ر منداڵی ببێت حه‌ز ده‌كه‌ن ناوی بنێن ئازاد یان ئوسامه‌؟ بزانه‌ چیت وه‌ڵام ده‌ده‌نه‌وه‌؟.بڵێ ناوی بنێن سه‌فین یان ته‌ڵحه‌؟.چۆن بڕوا به‌ حزبی ئیسلامی بكه‌م له‌ كوردستاندا كه‌ خزمه‌تی مه‌سه‌له‌ی نه‌ته‌وه‌یی ده‌كات، كه‌ له‌ نێوان ئازاد و ئوسامه‌دا، ئوسامه‌ هه‌ڵبژێرن بۆ ناونانی مناڵه‌كانیان و منیش بچم مه‌سه‌له‌ی نه‌ته‌وه‌ییان ته‌سلیم بكه‌م؟.

ئه‌و په‌نجانه‌م ده‌بڕم و یه‌ك په‌نجه‌ ناهێڵمه‌وه‌ ده‌نگبدات نه‌ك بۆ سه‌لاحه‌دین به‌هادین به‌ڵكو بۆ هیچ ئیسلامێكی سیاسیی.چوونكه‌ ئه‌وان نه‌ك هه‌ر ناتوانن سوود بگه‌یه‌نن بۆ ئه‌و مه‌سه‌له‌ نه‌ته‌وه‌ییه‌، به‌ڵكو زه‌ڕبه‌شیان لێداوه‌، چوونكه‌ له‌ ناخی خۆیاندا دژی ئه‌فكار و ئامانجی نه‌ته‌وه‌یین، ئه‌وه‌شی ده‌ڵێن بڕوامان به‌ مه‌سه‌له‌ی نه‌ته‌وه‌یی و یه‌كڕیزیی گه‌لی كورد و ده‌وڵه‌تی كوردیی هه‌یه‌، هیچی راست نییه‌ و شتێكی تاكتیكییه‌ نه‌ك ستراتیجی، ئه‌گینا سبه‌ی ده‌وڵه‌تیش هه‌بێت ده‌یكه‌ن به‌ ویلایه‌تێكی ئیسلامی سه‌ر به‌ خه‌لیفه‌یه‌كی ئیسلامی یان سه‌ر به‌ كه‌سێكی باڵای ئیخوان بۆ نموونه‌ له‌ میسر.

شه‌پۆل: ئه‌دهه‌م بارزانی له‌ په‌یجی خۆی تۆمه‌تی سیخوڕیی ئاڕاسته‌ی سه‌لاحه‌دین به‌هادین كردووه‌، به‌ بڕوای ئێوه‌ ئه‌م تۆمه‌ته‌ راستییه‌ یان به‌شێكه‌ له‌ بانگه‌شه‌ی هه‌ڵبژاردن؟.

جه‌مال عه‌بدوڵڵا: زانیارییه‌كت ده‌ده‌مێ كه‌ یه‌كه‌مجاره‌ ئاشكرای ده‌كه‌م، ئه‌وه‌ی من بزانم كاك ئه‌دهه‌م تاوانباری نه‌كردووه‌ ئیدانه‌ی بكات، به‌ڵام زانیارییه‌كی خستۆته‌ روو له‌ په‌یجی تایبه‌تی خۆی.كه‌ باسی ئه‌وه‌ ده‌كات سه‌لاحه‌دین به‌هادین سیخوڕیی كردووه‌، من دڵنیانیم له‌وه‌ی جاسوسی كردبێت، به‌ڵام ئه‌م ماسته‌ بێ موو نییه‌، من ئاگام له‌ موویه‌كه‌.

دووباره‌ ده‌یڵێمه‌وه‌ من ناڵێم سه‌لاحه‌دین به‌هادین سیخوڕه‌، به‌ڵام ده‌زانم و بیستوومه‌ موخابه‌راتی عێراق له‌ سه‌رده‌می به‌عس، له‌ یه‌كێك له‌ نووسراوه‌كانیاندا ته‌ئكید له‌وه‌ ده‌كه‌نه‌وه‌، ده‌یناسن و دۆستیانه‌.ده‌ڵێن ده‌یناسین و دۆستمانه‌.ده‌زانم ئه‌و نووسراوه‌ لای پارتی هه‌یه‌.وه‌ك وتم به‌ڵگه‌كه‌ ده‌ڵێ ده‌یناسین و دۆستمانه‌ و ئیشێكی بۆ بكه‌ن.من دڵنیام له‌و قسه‌یه‌ی كه‌ پێتده‌ڵێم.

شه‌پۆل: هه‌ندێك له‌ په‌یجه‌كانی پارتی زیاتر له‌ سیخوڕیی ده‌ده‌نه‌ پاڵ سه‌لاحه‌دین به‌هادین.تۆ رات چییه‌؟.

جه‌مال عه‌بدوڵڵا: ئه‌و برا به‌ڕێزانه‌ی پارتی كه‌ ئه‌و شتانه‌ باس ده‌كه‌ن، هه‌ق نییه‌ ئه‌و به‌ڵگانه‌ بهێڵنه‌وه‌.من نازانم بۆ سیخوڕیی و كوشتن و ناتوانم بیخه‌مه‌ پاڵ سه‌لاحه‌دین به‌هادین.به‌ڵام له‌وه‌ دڵنیام پارتی بێ زانیاریی نییه‌ و بێ به‌ڵگه‌ش نییه‌، كه‌ هیوادارم بیخه‌نه‌ڕوو.

شه‌پۆل: هه‌ندێك جار چاودێرانی سیاسیی به‌تایبه‌ت عه‌لمانییه‌كان ده‌ڵێن ئه‌گه‌ر كوردستان بكه‌وێته‌ ده‌ستی كه‌سێكی وه‌ك سه‌لاحه‌دین به‌هادین.نموونه‌ی میسری ئێستای سه‌رده‌می مورسی دووباره‌ ده‌بێته‌وه‌.ئایا ئه‌م بۆچوونه‌ چه‌نده‌ واقیعییه‌؟.

جه‌مال عه‌بدوڵڵا: نه‌ك نموونه‌ی ئێستای میسر، به‌ڵكو ئه‌گه‌ر سه‌لاحه‌دین به‌هادین و ئیسلامی سیاسیی حوكمڕانی كوردستانیان بكه‌وێته‌ ده‌ست و پۆستی سه‌رۆكی هه‌رێمیان بكه‌وێته‌ ده‌ستیان، كوردستان ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ سه‌ده‌كانی ناوه‌ڕاستی ئه‌وروپا، واته‌ ده‌چێته‌وه‌ بۆ ساڵی 1000ی زاینی.كوردستان ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ قۆناغی دادگاكانی پشكینینی ئه‌وروپا، خه‌ڵك له‌سه‌ر فكر و بیر و بۆچوونی ده‌پشكنرێت و له‌سه‌ری ته‌كفیر ده‌كرێ و ده‌گیرێ كه‌ حه‌تمه‌ن ئه‌و كه‌سه‌ی ته‌كفیر بكرێت ده‌بێت بكوژرێت.

به‌ بڕوای من ئیسلامی سیاسیی زۆر زۆر مه‌ترسییه‌ له‌سه‌ر مه‌سه‌له‌ نه‌ته‌وه‌ییه‌كان، مه‌ترسیشن له‌سه‌ر ژیانی سه‌رده‌م و ئازادیی به‌ شێوه‌یه‌كی گشتیی، بۆیه‌ ئه‌گه‌ر ئیسلامی سیاسیی بۆیان بلوێت و ده‌سه‌ڵاتیان هه‌بێت ئه‌و ژیان و مێژووه‌ تاڵ و تاریك و دواكه‌وتووه‌ی كه‌ 300 ساڵ پێش ئێستا له‌ ئه‌وروپا هه‌بوو، دووباره‌ ده‌كه‌نه‌وه‌ و ده‌یسه‌پێنن به‌سه‌ر كوردستاندا.

شه‌پۆل: ئه‌وه‌ جاری دووه‌مه‌ هه‌ڵبژاردن بۆ پۆستی سه‌رۆكی هه‌رێم له‌لایه‌ن خه‌ڵكه‌وه‌ ئه‌نجام ده‌درێت، به‌ڵام نه‌وشیروان مسته‌فا هه‌میشه‌ خۆی له‌وه‌ ده‌دزێته‌وه‌ بچێته‌ ناو ئه‌و گه‌مه‌یه‌وه‌.بۆچی نه‌وشیروان مسته‌فا خۆی بۆ پۆستی سه‌رۆكی هه‌رێم هه‌ڵنابژێرێت؟.

جه‌مال عه‌بدوڵڵا: له‌به‌ر دوو هۆكار.یه‌كه‌م له‌به‌رئه‌وه‌ی كاك نه‌وشیروان قه‌ت حه‌ز ناكات له‌ هیچ پۆستێكی حكومی و ره‌سمیدا بێت، چوونكه‌ ته‌حه‌مولی به‌رپرسیارێتی ناكات.حه‌ز ناكات به‌رپرسیارێتی له‌سه‌ر شان بێت، حه‌ز ده‌كات هه‌میشه‌ قسه‌ بكات و ره‌خنه‌ بگرێت و ئۆپۆزیسیۆن بێت، له‌ ناو یه‌كێتیش هه‌ر وابوو، موعاره‌زه‌ بوو، ره‌خنه‌ی ده‌گرت، قسه‌ی ده‌كرد، به‌ڵام كه‌ پێی ده‌وترا وه‌ره‌ بۆ په‌رله‌مان نه‌ده‌هات، وه‌ره‌ ببه‌ به‌ سه‌رۆكی حكوومه‌ت نه‌ده‌هات.به‌ راستی كاك نه‌وشیروان حه‌زی له‌ مه‌سئولییه‌ت نییه‌، نه‌ك له‌به‌ر ئه‌وه‌ی بڵێی ئینسانێكی ساده‌یه‌ و پۆستی ناوێ، له‌به‌رئه‌وه‌ی سڵ ده‌كاته‌وه‌ له‌ به‌رپرسیارێتی.ئه‌مه‌ هۆكاری یه‌كه‌م بوو.

هۆكاری دووه‌م ئه‌وه‌یه‌، ره‌نگه‌ كاك نه‌وشیروان ته‌قیمی دۆخه‌كه‌ی كردبێت كه‌ له‌ به‌رامبه‌ر كه‌سێكی وه‌ك كاك مه‌سعود بارزانی حه‌تمه‌ن ده‌رناچێت.پێشی خۆش نییه‌ له‌ به‌رامبه‌ر كه‌سێكی ماڵی مه‌لا مسته‌فا و هیچ كه‌سێكی بارزانی به‌ ده‌نگ و ژماره‌ شكست بهێنێت، به‌ تایبه‌ت بۆ ئه‌و كه‌ من ده‌زانم له‌ نیزاع و ململانێیه‌كی تونددا بووه‌ له‌ مێژووی خۆی له‌گه‌ڵ بارزانییه‌كان و بنه‌ماڵه‌ی مه‌لا مسته‌فا بارزانی.بۆیه‌ ئه‌گه‌ر له‌ به‌رامبه‌ر ئه‌وان شكست بهێنێت، ئه‌وه‌ی به‌لاوه‌ ته‌قه‌بول ناكرێت و ره‌نگه‌ حاڵه‌تی ده‌روونی زۆر خراپی تووش بكات.هه‌رچه‌نده‌ پێی ناخۆشه‌ كه‌ گۆڕان ده‌نگ نه‌هێنێت، به‌ڵام ده‌ قاتی ئه‌وه‌ پێی ناخۆشتر ده‌بێ كه‌ خۆی ده‌نگ نه‌هێنێت به‌رانبه‌ر به‌ ركابه‌ره‌كه‌ی بۆ پۆستی سه‌رۆكی هه‌رێم به‌ تایبه‌ت ئه‌گه‌ر ئه‌و ركابه‌ره‌ بارزانی بێت.

شه‌پۆل: چاودێرانی سیاسیی پێداگریی له‌سه‌ر ئه‌وه‌ ده‌كه‌ن، نه‌وشیروان مسته‌فا و گۆڕان ده‌زانن كاندیدی ئۆپۆزیسیۆن ناتوانێت بۆ پۆستی سه‌رۆكی هه‌رێم ده‌ربچێت.بۆیه‌ ده‌یانه‌وێ سه‌لاحه‌دین به‌هادین یان كاندیدی ئیسلامییه‌كان بكه‌نه‌ داشێكی سواو.تۆ پێتوایه‌ ئه‌م بۆچوونه‌ چه‌نده‌ واقیعییه‌؟.

جه‌مال عه‌بدوڵڵا: تا رادده‌یه‌كی زۆر مه‌نتیق له‌م بیر و بۆچوونه‌دا ده‌بینم، به‌ڵام به‌ راستی ئه‌گه‌ر گۆڕان بیزانیبایه‌ كاندیدی خۆی ده‌رده‌چێت، بێگوومان كاندیدی خۆی ده‌سه‌پاند، به‌ڵام چوونكه‌ له‌وه‌ دڵنیان كه‌ سه‌لاحه‌دین به‌هادین ده‌رناچێ بۆیه‌ ده‌ڵێن با ئه‌و خۆی كاندید بكات بۆ پۆستی سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم.

شه‌پۆل: پێتوایه‌ بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان بتوانێت، له‌ هه‌ڵبژاردنی ئه‌مساڵدا به‌ هه‌مان قه‌باره‌ی ساڵی 2009 له‌ هه‌ڵبژاردن ده‌ربازی ببێت؟.

جه‌مال عه‌بدوڵڵا: ئه‌وه‌ی من له‌ رێگه‌ی زانیارییه‌كانی خۆم و موتابه‌عه‌م له‌سه‌ر گۆڕان له‌ ناوخۆیان و له‌ ده‌ره‌وه‌ی خۆیان ده‌یزانم، ئه‌وه‌یه‌ گۆڕان به‌رده‌وام له‌ داچوون و پاشه‌كشه‌دایه‌ له‌ رووی جه‌ماوه‌رییه‌وه‌، ته‌سه‌ور ناكه‌م بتوانن ئه‌و 25 كورسییه‌ی ساڵی 2009 به‌ده‌ستبهێننه‌وه‌.

شه‌پۆل: پێتوایه‌ ده‌نگه‌كانی گۆڕان بۆ یه‌كێتی بگه‌ڕێته‌وه‌؟.

جه‌مال عه‌بدوڵڵا: به‌ڵێ بێگوومان زۆربه‌ی ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ یه‌كێتی.

شه‌پۆل: به‌شدارییكردنی یه‌كێتی به‌ لیستی جیا له‌م هه‌ڵبژاردنه‌، تا چه‌نده‌ كاریگه‌ریی ده‌بێت له‌سه‌ر كه‌مكردنه‌وه‌ی رێژه‌ی ده‌نگده‌رانی بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان؟.

جه‌مال عه‌بدوڵڵا: به‌ڵێ كاریگه‌ریی ده‌بێ، وا بزانم ئه‌وه‌ش یه‌كێك له‌ هۆكاره‌ سه‌ره‌كییه‌كانه‌ كه‌ یه‌كێتی به‌ لیستی جیا داده‌به‌زێت، بۆ ئه‌وه‌ی كاریگه‌ریی له‌سه‌ر ئه‌و ده‌نگانه‌ دابنێت به‌ هۆی جیابوونه‌وه‌ی گۆڕانه‌وه‌ له‌ ده‌ستی چووه‌ تاكو جارێكی دیكه‌ بگه‌ڕێته‌وه‌ بۆی.

شه‌پۆل: یه‌كگرتوو و كۆمه‌ڵی ئیسلامی ده‌یانه‌وێ بۆ ئه‌م هه‌ڵبژاردنه‌ لیستێكی هاوبه‌شی ئیسلامی دروست بكه‌ن.ئه‌مه‌ چه‌نده‌ كاریگه‌ریی ده‌بێت له‌ به‌رزكردنه‌وه‌ی كێرڤی ده‌نگه‌كانی ئه‌و لیسته‌ ئیسلامییه‌؟.

جه‌مال عه‌بدوڵڵا: ئیسلامی سیاسیی له‌ كوردستان گه‌وره‌ نین، ئه‌وه‌ له‌ په‌نا گۆڕاندا ده‌ركه‌وتوون كه‌ گه‌وره‌ و قه‌به‌ن، ئه‌گینا ئه‌گه‌ر فه‌رزی ژماره‌كان بكه‌ین، یه‌كگرتووی ئیسلامی شه‌ش كورسی هه‌یه‌ له‌ په‌رله‌مانی كوردستان، كۆمه‌ڵ چوار كورسی هه‌یه‌، بزووتنه‌وه‌ دوو كورسی هه‌یه‌، ئه‌مه‌ هه‌مووی ده‌كاته‌ 12 كورسی له‌ كۆی 111 كورسی په‌رله‌مانی كوردستان، ده‌نگی هه‌موو ئیسلامییه‌كان به‌ بزووتنه‌وه‌شه‌وه‌، كه‌ به‌ قه‌د كۆتاكانی توركمان و ئه‌رمه‌نه‌.

من دڵنیام له‌م هه‌ڵبژاردنه‌شدا هیچ وه‌رچه‌رخانێكی گه‌وره‌ روو نادات له‌ ده‌نگی ئیسلامی سیاسیدا، به‌ڵام دابه‌زینیان به‌ لیستی جیا و به‌ خۆ جیاكردنه‌وه‌یان له‌ گۆڕان و دانانی به‌رنامه‌یه‌كی هه‌ڵبژاردنی جیا، ئه‌گه‌ر بتوانن به‌م مه‌رجانه‌ش كورسییه‌ك یان دوو كورسی زیاتر له‌ پێشوو بهێنن، ناتوانێت هیچ كاریگه‌ریی هه‌بێت، ناتوانێت هیچ هاوكێشه‌یه‌كی سیاسیی گرنگ له‌ كوردستاندا بگۆڕێت.


ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌.

عێراق و تیۆری فه‌وزای دروستكه‌ر ...ستیڤان شه‌مزینی

ستیڤان شه‌مزینانی 14 May 2013

عێراق و تیۆری فه‌وزای دروستكه‌ر ...ستیڤان شه‌مزینی

تیۆری فه‌وزای دروستكه‌ر، تیۆرێكی سیاسیی، فه‌لسه‌فیی دێرینه‌، بۆ یه‌كه‌مین جار ئه‌م چه‌مكه‌ له‌لایه‌ن "ئه‌فلاتۆن" گوزارشتی لێكراوه‌، به‌ڵام له‌ هه‌نووكه‌دا ئه‌و بیرۆكه‌یه‌ سترۆكتۆری ستراتیجی ئه‌مه‌ریكایه‌ بۆ رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست."مایكڵ لیدن" له‌ په‌یمانگای "ئه‌مه‌ریكا ئه‌نته‌رپرایز" و كه‌سایه‌تی ناسراوی ناو گروپی نیو كۆنسه‌رڤاتیزم.یه‌كه‌م كه‌س بوو هه‌ستا به‌ فۆرمۆڵه‌ و سیاغه‌كردنه‌وه‌ی ئه‌و تیۆره‌.ناوه‌ڕۆكی ئه‌م بیرۆكه‌یه‌ش بریتییه‌ له‌ هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی هه‌موو جێگه‌ و جوگرافیایه‌ك كه‌ به‌شێوه‌یه‌ك له‌ شێوه‌كان مایه‌ی مه‌ترسی بێت بۆ سه‌ر ئاسایشی نه‌ته‌وه‌یی ئه‌مه‌ریكا، كه‌ به‌پێی ئه‌م تیۆره‌ ده‌بێت له‌ رێگه‌ی پرۆسه‌ی "هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌" پاشان "دروستكردنه‌وه‌" ئه‌و مه‌ترسییانه‌ لاببرێن.

گومانی تیا نییه‌ ئه‌مه‌ریكا ده‌یه‌وێ ئه‌م ناوچه‌یه‌ به‌پێی به‌رژه‌وه‌ندییه‌ سیاسیی و ئابوورییه‌كانی خۆی دیزاین بكاته‌وه‌.ده‌یه‌وێت ئه‌و دیزاینه‌ بگۆڕێ كه‌ زاده‌ی قۆناغی ئیمپریالیستیی دوای جه‌نگی جیهانی یه‌كه‌مه‌.چوونكه‌ وه‌ك جارێكی دیكه‌ش له‌ شوێنێكی تردا ئاماژه‌م پێداوه‌، ئه‌مه‌ریكا هیچ كاریگه‌رییه‌كی نه‌بووه‌ له‌ ره‌نگڕێژكردنی ئه‌م نه‌خشه‌یه‌ی بۆ سه‌د ساڵ ده‌چێت له‌م ناوچه‌یه‌دا جێگیر بووه‌.ئه‌مه‌ریكا له‌ دوای یانزه‌ی سێپته‌مبه‌ری 2001 ده‌رفه‌تێكی گونجاوی بۆ ره‌خسا، پیاده‌ی ئه‌و ستراتیجه‌ دێرینه‌ی خۆی بكات، له‌م نێوه‌نده‌دا "تیۆری فه‌وزای دروستكه‌ر" بایه‌خێكی گرنگی په‌یدا كرد به‌تایبه‌ت له‌لای ئه‌و ده‌سته‌یه‌ی به‌ پارێزگاره‌ نوێیه‌كان ناسراون.

ئه‌و شانۆگه‌رییه‌ی ئه‌مڕۆ له‌ عێراقدا ده‌گوزه‌رێت و له‌ هه‌مووی سه‌رنجڕاكێشتر بێده‌نگی ئه‌مه‌ریكا، له‌ هه‌مبه‌ر ئه‌و رووداوانه‌ی له‌ عێراقی هه‌نووكه‌دا ده‌گوزه‌رێن، جێی رامانێكی زۆره‌ و پرسیاری سیاسیی گرنگ به‌ دوای خۆیدا ده‌هێنێت.ئایا بۆچی ئه‌مه‌ریكا له‌و فه‌وزا مه‌ترسیداره‌ی ناوخۆی عێراق بێده‌نگه‌؟ ئایا ئه‌مه‌ریكا ریژێمی به‌عسی رووخاند، بۆ ئه‌وه‌ی گۆڕه‌پانی عێراق ببێته‌ جێگه‌ی شه‌ڕێكی مه‌زهه‌بی كه‌ ریشه‌یه‌كی چوارده‌ سه‌ده‌یی هه‌یه‌؟.ئایا بۆچی هه‌میشه‌ ئه‌مه‌ریكا كه‌ پێشتر له‌ هه‌ر رووداو و پێشهاتێكی ناوخۆیی عێراق یان په‌یوه‌ست به‌ عێراق قسه‌ی هه‌بووه‌، ئێستا هیچ هه‌ڵوێستێكی نییه‌؟.ئه‌م پرسیارانه‌، ده‌مانخه‌نه‌ سه‌ر كه‌ڵكه‌ڵه‌ی ئه‌وه‌ی بڵێین ره‌نگه‌ ئه‌وه‌ی له‌ عێراق ده‌گوزه‌رێت، له‌ سیناریۆیه‌كی ئه‌مه‌ریكی شتێكی زیاتر نه‌بێت.

پێده‌چێت، ئه‌م فه‌وزایه‌ی هه‌نووكه‌ له‌ عێراق بوونی هه‌یه‌ و رۆژ له‌ دوای رۆژ تاو ده‌سه‌نێت، به‌شێك بێت له‌ پیاده‌ی ئه‌و تیۆره‌ی ئێمه‌ ئاماژه‌مان پێداوه‌ "فه‌وزای دروستكه‌ر"، چوونكه‌ به‌ پێی ئه‌م تیۆره‌ ده‌بێت نه‌خشه‌ و قه‌واره‌یه‌ك هه‌ڵبوه‌شێته‌وه‌، تا نه‌خشه‌ و قه‌واره‌ی دیكه‌ له‌سه‌ر جه‌سته‌ی ئه‌وی پێشوو دروست بێت.چوونكه‌ ناوه‌ڕۆكی ئه‌و تیۆره‌ ته‌نیا بریتی نییه‌ له‌ گۆڕینی نه‌خشه‌ی سیاسیی، به‌ڵكو نه‌خشه‌ی جوگرافیش ده‌گرێته‌وه‌، ئه‌مه‌ش له‌ سه‌ره‌تای ساڵی 2003 و دوای رووخانی رژێمی به‌عس به‌ گه‌رمی له‌ میدیاكانی جیهانیدا باسی لێ ده‌كرا و ببووه‌ مایه‌ی مشتومڕێكی زۆر، به‌ تایبه‌ت كه‌ ئه‌و گۆڕانكارییه‌ به‌ "رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستی گه‌وره‌" ناوزه‌د ده‌كرا.

بێده‌نگیی ئه‌مه‌ریكا، هیچ ته‌فسیر و خوێندنه‌وه‌یه‌كی تری نییه‌، جگه‌ له‌وه‌ی خودی عێراقییه‌كان بوونه‌ته‌ ئه‌كته‌رێكی سه‌ره‌كیی ئه‌و سیناریۆیه‌ی بیریارانی ستراتیجی ئه‌مه‌ریكی بۆ گۆڕینی ناوچه‌كه‌ دایانڕشتووه‌ وه‌ك بنه‌مایه‌كی ستراتیجی سیاسه‌تی ده‌ره‌وه‌ی وڵاته‌ یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مه‌ریكا.ئه‌مه‌ گه‌ڕانه‌وه‌یه‌كه‌ بۆ پێشنیاری پێش ده‌ ساڵ به‌ر له‌ ئێستای "هێنری كسینگه‌ر" كه‌ باسی له‌ دابه‌شبوونی عێراق ده‌كرد بۆ سێ هه‌رێم یان سێ ده‌وڵه‌تی جیاواز.هه‌نووكه‌ش "جۆ بایدن" ته‌مسیلی هه‌مان سیاسه‌ت و بیركردنه‌وه‌ ده‌كات، چوونكه‌ بایدن هه‌رگیز نایشارێته‌وه‌ لایه‌نگری دابه‌شكردنی عێراقه‌ بۆ سێ هه‌رێمی شیعه‌ و سووننه‌ و كورد.

به‌ تێگه‌یشتنی من، مالیكی به‌ ئاگایی بێت یان نا، ئه‌و نه‌خشه‌یه‌ پیاده‌ ده‌كات، له‌ مێشكی "جۆ بایدن"دایه‌.چوونكه‌ ئه‌و بارودۆخی عێراق له‌ هه‌موو روویه‌كه‌وه‌ ئاماده‌ ده‌كات بۆ دابه‌شكردن، زه‌مینه‌ی پێكه‌وه‌ ژیان و له‌ یه‌كتر گه‌یشتن له‌ ناو ده‌بات، كار له‌سه‌ر سڕینه‌وه‌ی خاڵه‌ هاوبه‌شه‌كانی نێوان پێكهاته‌كانی عێراق ده‌كات، ده‌وڵه‌تی كردۆته‌ دامه‌زراوه‌یه‌كی سه‌ركوتكار دژی دوو پێكهاته‌ی گرنگی وه‌ك سووننه‌ و كورد، هه‌وڵی خۆ به‌هێزكردن و دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌تێكی ناوه‌ندیی به‌هێز ده‌دات، ئه‌مانه‌ هه‌مووی سترۆكتۆره‌كانی پێكه‌وه‌ هه‌ڵكردن و پێكه‌وه‌ ژیان هه‌ڵده‌ته‌كێنن، بێ متمانه‌یی دروست ده‌كه‌ن، بۆیه‌ هیچ رێگه‌ چاره‌یه‌ك له‌به‌رده‌مدا نامێنێت، جگه‌ له‌وه‌ی هه‌ر كه‌س بیر له‌ خۆی و ماڵی خۆی بكاته‌وه‌، به‌شێوه‌یه‌كی ئۆتۆماتیكیش ئه‌مه‌ هه‌نگاوی دابه‌شكردنی عێراقه‌ لانیكه‌م بۆ سێ هه‌رێم، به‌مه‌ش ئامانجی ستراتیجی ئه‌مه‌ریكا دێته‌دی.

به‌ده‌ر له‌وانه‌، هه‌ندێك كه‌س گوومانی ئه‌وه‌ ده‌وروژێنن، ئه‌مه‌ریكا هێشتا لایه‌نگری دابه‌شبوونی عێراق نییه‌، به‌ڵام لایه‌نگرانی ئه‌م بۆچوونه‌ پاڵپشتێكی عه‌قڵانییان بۆ بۆچوونه‌كه‌یان پێ نییه‌، ته‌نیا بڕیار له‌سه‌ر رووكه‌ش و دیوی ده‌ره‌وه‌ی نمایشه‌كه‌ ده‌ده‌ن، من پێموایه‌ ئه‌مه‌ریكا به‌ پیاده‌كردنی "تیۆری فه‌وزای خه‌لاق" عێراق ئاماده‌ ده‌كات بۆ دابه‌شكردن، خوله‌ك له‌ دوای خوله‌كیش له‌و راستییه‌ نزیكتر ده‌بینه‌وه‌.


ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌.

  1. پارتی و یه‌كێتی له‌ یه‌كتر جیا ده‌بنه‌وه‌ ... راپۆرت: ستیڤان شه‌مزینی
  2. ڤیان عه‌بدولڕه‌حیم، په‌رله‌مانتاری فراكسیۆنی گۆڕان: بۆ هیچ پرسێكی چاره‌نووسساز پرس به‌ په‌رله‌مان نه‌كراوه‌ ... دیمانه‌: ستیڤان شه‌مزینی
  3. پارتی و یه‌كێتی له‌ یه‌كتر جیا ده‌بنه‌وه‌ ... راپۆرت: ستیڤان شه‌مزینی
  4. باكووری كوردستان، دوای په‌یامه‌كه‌ی ئۆجه‌لان ..په‌یامه‌كه‌ی ئۆجه‌لان كێشه‌ی كوردی باكوور به‌ كوێ ده‌گه‌یه‌نێ؟ ...راپۆرت: ستیڤان شه‌مزینی

Page 5 of 7

  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
© kurdistan Net 2026

میوانی سەرخەت

We have 444 guests and no members online

  • گەڕان
  • العربیة
  • گۆشه‌کان
    • ڕاپۆرت
    • به‌دواداچوون
    • ئه‌ده‌ب و هونده‌ر
    • دیمانـــــــــه‌
    • پارت و ڕێکخراوه‌کان
    • هه‌واڵ
    • کاریکاتێر
    • کامپین
    • پرسه‌کان
    • هه‌مه‌ڕه‌نگ
    • بابه‌تی به‌رجه‌سته‌کراو
    • هۆنراوە
    • تەواوی بابەتەکانی ٢٠١٣
  • په‌یوه‌ندی
  • نووسه‌ره‌ ناسراوه‌کان
    • نووسه‌ره‌ ناسراوه‌کان
    • نووسه‌ری دیکه‌
  • ژنە نووسەرەکان
  • ماڵەوە