توندو به‌ندی ... شوان رابه‌ر

ده‌ستپێك: به‌كورتی هه‌ندێ پرێنسیپ وبنه‌ما سه‌باره‌ت به‌ توندو به‌ندی (الچبگ و الربگ) باس ده‌كه‌ ین بۆ ئه‌وه‌ی هه‌ندێك له‌ هه‌ڵه‌و كه‌موكوڕی و درێغی و كۆسپ و ته‌گه‌ره‌و گیروگرفته‌كانی (حیزب، كۆمپایا، فه‌رمانگه‌، ئۆرگان، . . . ) چاره‌سه‌ر بكاو متمانه‌و بڕواو هاوكاری و ته‌بایی و گوإ رایه‌ڵی زیاتر په‌یدا بكات.

پێناسه‌: له‌ رووی زمانه‌وانیی یه‌وه‌ به‌كوردی واته‌: توندو به‌ند، ڕێكار، ڕێك و پێك، به‌عه‌ره‌بی (الچبگ و الربگ)، به‌ ئینگلیزی دیسپلین.

له‌ رووی زاراوه‌یی یه‌وه‌ بریتی یه‌ له‌و بنه‌ماو رێنوێنی یانه‌ی كه‌ (كاروباره‌كان) ی (حیزب، كۆمپایا، فه‌رمانگه‌، ئۆرگان، . . . ) به‌باشترین شێوه‌ی سه‌ركه‌وتوو به‌ڕێوه‌ ده‌بات.

- زه‌بت و ڕه‌بت: هه‌ڵه‌و درێغی و كۆسپ و ته‌گه‌ره‌و گیروگرفته‌كانی (حیزب، كۆمپایا، فه‌رمانگه‌، ئۆرگان، . . . ) چاره‌سه‌ر ده‌كاو متمانه‌و بڕواو هاریكاری و ته‌بایی و گوإ رایه‌ڵی. . . په‌یدا ده‌كات.

- زه‌بت وره‌بت: تاكه‌ هۆكاری رێكخستنی كاروباره‌كانی ئه‌ندام و ئۆرگانانه‌كان و وڕاگر و به‌ڕێوه‌به‌ری په‌یكه‌رو چوار چێوه‌ی حیزبه‌.

 لایه‌نه‌كانی زه‌بت وڕه‌بت

بۆ پیاده‌كردن و به‌ده‌ست هێنانی لایه‌نه‌كانی (زه‌بت وره‌بت) ده‌بإ ئه‌م رێگایانه‌ بگردرێنه‌ به‌ر:

1- په‌یوه‌ست بوونی ئه‌ندام و ئۆرگانانه‌كانی (حزب) به‌ (به‌رنامه‌و و په‌یڕه‌و و ڕێنمایی وبڕیارو ته‌وجیهات و هه‌لوێسته‌كانی. . . حزب. ) كه‌ ده‌بإ هه‌موو ئه‌وانه‌ به‌وردی (بإ دواكه‌وتن) له‌كاتی خۆیاندا جێبه‌جإ بكرێن. وه‌ بۆ جإ به‌جإ كردنیشیان پێویستیان به‌م لایه‌نانه‌ هه‌یه‌.

ڕ- حه‌زو ئاره‌زووی كه‌س: كه‌متمانه‌و بڕواو قه‌ناعه‌تیان پإ بإ و به‌ئاره‌زووی خۆیان هه‌ولڕ بده‌ن و جێ به‌جێی بكه‌ن.

ب- راهێنان و په‌روه‌رده‌كردنی (ئه‌ندام و ئۆرگانانه‌كان) به‌ته‌وجیهات و كۆرو سیمینارو ۆركشۆپ و ده‌وره‌ و سه‌فه‌ر له‌لایه‌ن حزب له‌رووی (ماددی و مه‌عنه‌وی) یه‌وه‌.

ج- پاڵپشتی كردن و ڕإ خۆشكردنی (ئه‌ندام و ئۆرگانانه‌كان) له‌لایه‌ن حیزبه‌وه‌.

ه- لێپرسینه‌وه‌و چاودێری و موراقه‌به‌كردنی (ئه‌ندام و ئۆرگانانه‌كان) له‌لایه‌ن باڵا (سه‌ره‌وه‌) .

2- باس نه‌كردنی كاروباره‌كانی ئه‌ندام و ئۆرگانانه‌كانی حیزب و كێشه‌ناوخۆیی یه‌كان به‌ره‌و خواره‌وه‌ و له‌ده‌ره‌وه‌ی حیزب. واتا دركاندن وباس كردنی هه‌ڵه‌و كه‌موكوری وگیرو گرفت وكێشه‌كانی حیزب كۆسپ و ته‌گه‌ره‌و وگیرو گرفت وكێشه‌ دروست ده‌كه‌ن.

 هه‌ڵه‌و كه‌موكوڕی و گیرو گرفت و كۆسپ و ته‌گه‌ره‌ وكێشه‌كانی ئه‌ندام و ئۆرگانانه‌كان (حزب) له‌م رێگایانه‌وه‌ ده‌بن:

1- گوإ پإ نه‌دان و فه‌رامۆشكردن ولائوبالی.

2- گێژیو ساویلكه‌یی و فامكالی.

3- نه‌زانی و نه‌فامی

4- شانازی به‌خۆوه‌كردن وخۆهه‌ڵكێشان

5- به‌ئانقه‌ست و به‌ده‌ست و به‌نیازگڵاوی

6- په‌لكێش كردن (ئیستدراج)، لێوه‌رگرتن و لێ ده‌رهێنان

7- له‌رێگای متمانه‌ هه‌بوون به‌كه‌سانإ به‌ئه‌مانه‌ت باسكردن

8- له‌رێگای خۆشه‌ویستی وخاوخێزان و خزمایه‌تی ونزیكایه‌تی

زیانه‌كانی ئه‌م دیارده‌یه‌ ش ئه‌مانه‌ن:

1- له‌ده‌ست دانی سام و شه‌وكه‌وت (هیبه‌) ی حیزب

2- كه‌شف بوونی نه‌خشه‌و پلان و به‌رنامه‌كانی حیزب كه‌به‌هۆی ئه‌وه‌ ئاراسته‌ی كاری حزب ده‌گۆڕإ ودواده‌كه‌وێت.

3- به‌گشتی سوود به‌دوژمنان گه‌یاندن له‌هه‌موو روێكه‌وه‌.

4- خۆخه‌ریككردن و دواكه‌وتن له‌گه‌یشتن به‌ (ئامانج و ده‌ستكه‌وته‌كان گرنگ و بالاكان) ی حیزب.

5- ساردبوونه‌وه‌ی ئه‌ندامان.

6- نه‌هێشتنی متمانه‌و بڕوای ئه‌ندامان به‌خه‌بات و ده‌ستكه‌وته‌كانی حیزب

3- ره‌چاوكردنی شێوازی ره‌خنه‌گرتن له‌ یه‌كتری.

پێویسته‌ له‌ره‌خنه‌گرتن دا ئه‌م شتانه‌ له‌به‌رچاو بگیرێن:

1- ره‌خنه‌كان له‌جإی خۆیان بن

2- ره‌خنه‌كان دروست كه‌ر بن نه‌ك ڕوخێنه‌ر

3- ره‌خنه‌كان سارێژكاربن و زامدار كه‌ر نه‌بن

4- كاتی ره‌خنه‌كان هاتبإ و چاره‌سه‌ریشیان له‌گه‌ڵدا باس بكرإ

5- ره‌خنه‌گرتنه‌كان به‌نهێنی بن

6- له‌ ره‌خنه‌گرتنه‌كان مه‌به‌ستی پإ خواو باوه‌ڕپێ هێنان بإ

7- له‌ ره‌خنه‌گرتنه‌كان مه‌به‌ستی پإ ئابڕو بردن نه‌بإ.

4- دروست نه‌كردنی خه‌ت و بلۆك وز ده‌سته‌گه‌ری (تكتول) له‌نێو خۆی حیزب.

دروست كردنی خه‌ت و بلۆك وز ده‌سته‌گه‌ری (تكتول) له‌نێو خۆی حیزب له‌م رێگایانه‌وه‌ ده‌بن:

1- هاتنی كۆمه‌ڵێكی داخراو (مغلق) بۆنێوخۆی حیزب

2- هه‌بوونی مونافه‌سه‌و ناكۆكی و دوبه‌ره‌كی نا شه‌ریف و ناته‌واو

3- هاتنی كه‌سێكی به‌تواناو ناوداری به‌ده‌ست (خائن) وئامانجدار

4- متمانه‌و بڕوا نه‌بوونی هه‌ندإ مسئوله‌كان به‌ (به‌رنامه‌و فیكره‌و عه‌قیده‌و قیاده‌و ئامانج وبه‌رێوه‌چوونی) حزب

5- نه‌بوونی ته‌وجیهات وئیداره‌و بإ سه‌روبه‌ری

6- هه‌بوونی وه‌لائ له‌سه‌ر بنچینه‌ی: كه‌سی و چین و توێژو ناوچه‌گه‌ری و بنه‌ماڵه‌و تیره‌و هۆزو خزمایه‌تی و عه‌شیره‌ت و قه‌ومیه‌ت و. . . هتد.

7- شێوه‌ی سه‌ره‌تای دروست بوونی حیزب له‌رووی هاو (ته‌نزیم و به‌رنامه‌و هاوبیرو بۆچوون وقوه‌ت و. . . هتد) .

8- به‌یه‌كتر گرتنی چه‌ند كۆمه‌لڕ و ته‌وژمێك

9- هه‌بوونی سلبیات و نه‌نگ و عه‌یب وعاره‌كان

10- بازدانه‌ ئه‌ندام و ئۆرگان و به‌رپرسه‌كان به‌سه‌ر یه‌كتردا له‌ كارو باری ئیداری و یه‌كتر نه‌خوێندنه‌وه‌.

5- بوونی یه‌ك (به‌رنامه‌و فیكره‌و عه‌قیده‌و قیاده‌و ته‌وجیهات وسه‌رچاوه‌ی بڕیارو شوراو مه‌ركه‌زیه‌ت و. . . )

6- بوونی (موڕاقه‌به‌و لێپرسینه‌وه‌و موحاسه‌به‌و موتابه‌عه‌و سه‌واب و عیقاب و. . ) .

هۆیه‌كانی بإ هێزی و لاوازبوونی زه‌بت وره‌بت

له‌به‌ر ئه‌م هۆیه‌ سه‌ره‌كیانه‌ی خواره‌وه‌ زه‌بت وره‌بتی حزب نابإ و به‌رێوه‌چوون لاوازو شپرزه‌ ده‌بێت:

1- كه‌می له‌خواترسان و پارێزكردن (تقوی)

2- دانه‌نانی كه‌سی شیاو له‌شوێنی شیاو وگونجاوی خۆی

3- ناڕێكی و ساردو سوڕی به‌رپرسه‌كان

4- لاسایی وچاولێكه‌ری سلبیانه‌

5- نه‌بوونی گوێڕایه‌ڵی ئه‌ندامان و نه‌خوێندنه‌وه‌ی ته‌وجیه‌و بڕیاره‌كان

6- ده‌ست وه‌ردان له‌كاروباری یه‌كتری

7- خۆبه‌ستنه‌وه‌ به‌پاره‌ و پول و به‌ه‌یه‌كتری.

8- كێشه‌ ناوخۆییه‌كان وكه‌موكوڕی قیاده‌ له‌هه‌موو روێكه‌وه‌

9- خۆخه‌ریكردن به‌كاری ترو لاوه‌كی.

10- چه‌ند كاركردن پێكه‌وه‌.

رێگاكانی زه‌بت و ڕه‌بت ئه‌مانه‌ن:

  • نه‌بوونی په‌روه‌رده‌و راهێنان له‌ رووی:

 1- ماددی. وه‌ك (زانسته‌ شه‌رعی و سیاسی و ته‌نزیمی وئیدارو عسكری و پێویستیه‌كانی كاری رۆژانه‌ی حیزبی)

2- مه‌عنه‌وی. وه‌ك (نه‌چه‌سپاندنی متمانه‌و بیروباوه‌رو ته‌قواو. . . هتد له‌ دلڕ وده‌روون و ناخ و مێشك وهه‌سته‌كانی ئه‌نداماندا.

  • پاداشت دانه‌وه‌ له‌ رووی:

 1- ماددی وه‌ك (خه‌لات و دیاری، به‌رزكردنه‌وه‌ی پله‌و پایه‌ی، گه‌شت پإ كردن، سوپاس و ستایش كردنی، . . . )

2- مه‌عنه‌وی وه‌ك (هاندان، دوعا بۆكردن، مه‌دحو سه‌ناكردن، . . . )

  • موحاسه‌به‌و سزادان له‌رووی:

 1- ماددی وه‌ك (پاره‌ لێبڕین، به‌ندكردن، هه‌لپه‌رساردن، خه‌لات نه‌كردن، دابه‌زاندنی پله‌و پایه‌ی، گه‌شت پإ نه‌كردن، سوپاس و ستایش نه‌كردنی، ) هتد كه‌كاری ماددی تێ ده‌كات.

2- مه‌عنه‌وی وه‌ك: (زه‌مكردن، ڕاگراتن، . . هتد كه‌ كاری سه‌لبی تێ ده‌كات)

4- به‌دواداچوون (متابعه‌) كردنی ئه‌ندامو ئۆرگانه‌كان

5- هه‌بوونی (ته‌وجیهات و به‌رنامه‌و رێنوێنی و هه‌ڵوێست) روونی به‌رده‌وام

6- دانانی كه‌سی شیاو وپسپۆرو به‌توانا له‌جإی خۆی.

7- دابین كردنی پێویستییه‌كان (مستلزمات و وسائیل) ی كاروباری ئه‌ندام و ئۆرگانه‌كان.

 

ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌.

بابەتی زیاتری نووسەر