فوئاد زیندانی

بەشی پێنجەم و کۆتایی

خوێندنەوە و هەڵسەنگاندنی شۆڕشی ڕۆژئاوای کوردستان

شۆڕشی ڕۆژئاوای کوردستان بەڕێکەوت سەریهەڵنەداوە، بەڵکو لەئەنجامی خەباتێکی درێژخایەنی گەلی کورد لەو بەشەی کوردستان لەدژی سیستەمی دیکتاتۆری بەعسی سوریا کەمێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ دەیان ساڵ بەرلەئێستا دەستیپێکردووە و سەریهەڵداوە، بەتایبەتی سەرەتای بەڕێکخستنکردنی گەلی کورد لەوبەشەی ووڵات دەگەڕێتەوە بۆ ئەو سەردەمانەی کە ڕێبەری پارتی کرێکارانی کوردستان (عەبدوڵا ئۆجەلان ) لە سوریا بووە و توانیویەتی لەڕێگای تێکۆشانی بەردەوام ئەو بۆشاییە سیاسیەی گۆڕەپانی خەبات لەو بەشەی ووڵات پڕبکاتەوە و بەشێوەیەکی ڕێکخراو بیگەیەنێتە سەرکەوتن . وویستگەی سەرەکی ئامادەکاریەکانی ئەو شۆڕشە لەساڵی (2004) وە بەچڕی دەستی پێکردووە، لەدوای دەستپێکردنی شۆڕشی گەلانی سوریا لە (٢٠١١/٣/١٥) گەلی کورد لەهەموو گەلانی تری سوریا باشتر خۆی بەڕێکخستن کردبوو، هەر لەسەرەتاوە هەڵسەنگاندنی تەواوی بۆ هەستیاری قۆناغەکە کردبوو، ڕۆژانە بەشێوەیەکی چالاک لەشارە کوردیەکان لەگەڵ دەستپێکردنی شۆڕش خۆپیشاندان لەدژی ڕژێمی بەعسی بەشێوەیەکی ئاشتی دوور لە توندوتیژی و بەکارهێنانی چەک بەردەوامبوو . شۆڕشی کورد لە ڕۆژئاوای کوردستان هێڵی سێیەمی بەبنەماگرت، واتە نەلەگەڵ سوپای سوریا ئازاد و ئۆپۆزسیۆنی چەکدار و نەلەگەڵ ڕژێمی ئەسەد بوو، ئەوەش بووە هۆی ئەوەی ماوەیەکی زۆر شارە کوردیەکان دووربن لە شەڕی چەکداری و بۆمبارانکردن و وێرانکردن، سەرکەوتنی شۆڕشی ڕۆژئاوای کوردستان سەرکەوتنی سیاسەتی هێڵی سێیەم دەسەلمێنێ کە شۆڕشی کورد ئەو هێڵەی گرتۆتەبەر لەو بارودۆخە ئاڵۆزەی سوریادا . دوای ئەوەی ڕژێمی بەعسی سوریا وەکو ڕژێمی بەعسی عیڕاق لەسەردەمی سەدام حسێن کە لەدوای ڕاپەرینی ساڵی (١٩٩١) دا دامودەزگاکانی لەهەرێمی کوردستان کێشایەوە، بەهەمانشێوە ڕژێمەکەی بەشار ئەسەد دوایئەوەی گەیشتە ئەو باوەڕەی کەناتوانێ ئیدی لەسەرپێ بوەستێ و بەرەنگاری شۆڕشی گەلی کورد ببێتەوە، دامودەزگاکانی لەڕۆژئاوای کوردستان کێشایەوە بەبێ شەڕ . هەروەها هاوشێوەی سوپای عیڕاقی سەردەمی سەدام حسێن کە لەدوای ڕاپەڕێنی خەڵکی هەرێمی کوردستان، ماوەیەکی زۆر سوپای عیڕاق چەند بنکەیەکی بێکاریگەری سەربازی لەناو شاری هەولێر و شارەکانی تری هەرێمی کوردستان مابوون، بەهەمانشێوە سوپای سوریا لەفڕۆکەخانەی شاری قامیشلۆ بنکەیەکی سەربازی ماوە، وە لەناو شارەکەش دوو بنکەی بێکاریگەری ڕژێم ماون بەشێوەیەک توانای جووڵەیان نیە . هێزەکانی " یەپەگە و یەپەژە " لەتوانایاندایە بەئاسانی ئەو هێزەی ڕژێم لە شاری قامیشلۆ ڕاماڵن، بەڵام ڕاماڵینی ئەو بنکە سەربازیانەی قامیشلۆ دەبێتە هۆی کردنەوەی بەرەیەکی تری جەنگ و بۆمبارانکردن و کاولکردنی شارەکە لەلایەن ڕژێمی بەعسی کەئەوەش بەزەرەری گەلی کورد تەواو دەبێت، بەو هۆیەوە ئەو هێزانەی ڕژێم تائێستاش لەو شوێنانە بەبێکاریگەری ماون . لەڕووی ئابووریەوە خەڵکێکی زۆر لەفەرمانبەران و مامۆستا و کارمەندانی شارەوانی . . هەموو ئەوانەی مووچەخۆرن لەڕۆژئاوای کوردستان تا ئەمڕۆ مووچەکانیان لەلایەن حکومەتی ناوەندیەوە بۆخەرجدەکرێ ، ڕاماڵینی ئەو سەربازانەی ڕژێم لە شاری قامیشلۆ بێگومان دەبێتە هۆی بڕینی مووچەی سەرجەم کارمەندانی کورد، خەڵکەکەش زەرەرمەند دەبن و کاریگەری ڕاستەخۆی لەسەر ژیانی هاووڵاتیان و بازاڕ دەبێت، بەتایبەتی بەڕێوەبەرایەتی ڕۆژئاوای کوردستان لەم قۆناغەدا لەڕووی ئابووری تواناکانی سنوردارە، واتە ئیستا لەتوانای دانیە مووچەی ئەو مووچەخۆرانە دابین بکات، جگەلەوەش ڕژێمی ئەسەد دەڕوخێ وەئەگەر نەشڕوخێ زیندوو نابێتەوە وەکو پێشوو بتوانێ کوردستان داگیربکاتەوە، ئەو توانایەی نیە بەرەنگاری گەلی کورد ببێتەوە بەهێرشی سەربازی چونکە هێزەکانی " یەپەگە و یەپەژە " ڕۆژئاوای کوردستان دەپارێزن، وە کارێکی باش دەکەن کە بەهەموو توناکانیانەوە خاکی کوردستان دەپارێزێن و لەدەرەوەی کوردستان ناکەونە شەڕ لەگەڵ ڕژێمی ئەسەد، چونکە کورد پێوویست ناکات خۆی بکاتە سووتەمەنی شەڕێک کەلەبەرژەوەندی کورد دا نەبێت و بەقازانجی چەتە ئیسلامیە تیرۆریستەکان تەواوبێت کەلەلایەن هێزە دەرەکیەکانەوە ئاڕاستە دەکرێن دژ بەگەلی کورد، وە لایەنی کوردی پێوویست ناکات شەڕێک بکات کەلەبەرژەوەندی ئۆپۆزیسیۆنێکدابێت کەبەهیچ شێوەیەک دان بە مافەکانی گەلی کورد دانانێت . لەوشارە کوردیانەی کە ڕژێمی سوریا دامودەزگاکانی کێشایەوە، لەبەر ئەوەی گەلی کورد ئاماددەکاری پێشتریانکردبوو، توانرا دوای کشانەوەی بەعس، خۆیان ئەو بۆشاییە ئیداریە پڕبکەنەوە و ڕۆژئاوای کوردستان بەڕێوەببەن .

 گەلی کورد هەموو کاتێک دەزانێ کە ووڵاتانی داگیرکەری کوردستان و نەتەوەی سەردەست (دەسەڵاتدار) لەو ووڵاتانەدا چاویان بەدەستکەوتەکانی کوردان هەڵنایەت، لەسوریا ڕژێمی ئەسەد و بەهەمانشێوە ئۆپۆزیسیۆنیش تائێستا ئاماددەنین دان بەمافەکانی گەلی کورد دابنێن . ئەوەی لەو بارودۆخەدا چاوەڕێی نەدەکرا ئەوەبوو، هێزە تیرۆریستیەکانی سەربە ڕێکخراوی تیرۆریستی (ئەلقاعیدە) بەناوی ئیسلام لەهەموو جیهان کۆبکرێنەوە بەپاڵپشتی تورکیا و تاقمی فەتحوڵا گوڵەن و سعودیە و قەتەڕ بەبێ هۆکار شەڕی گەلی کورد بکەن، بەتایبەتی ماوەی ساڵێکە تورکیای هاوپەیمانی ناتۆ کە لەهەمانکاتدا بووە بە هاوپەیمانی تیرۆریستان، بەئاشکرا پێشوازی لە تیرۆریستان دەکات کە لەهەموو جیهان دێنە تورکیا و دەیانهێنن بۆ سەر سنوری سوریا و دەیانێرنە ناوەوە بەهەموو توانایان شەڕی گەلی کورد دەکەن،  شەڕی گەلێک دەکەن کە زۆرینەی خەڵکەکەی موسڵمانە و بەردەوام چەوسێنراوەتەوە، بەڵام لەبەر ئەوەی لایەنی کوردی بەگشتی وە پارتی یەکیەتی دیموکراتی (پەیەدە) بەتایبەتی زۆر باش خۆیان بەرێکخستن کردووە تائێستا سەرکەووتووانە توانیویانە هەموو پیلانەکان تێکبشکێنن .

 هێزەکانی( یەپەگە و یەپەژە) وەکو هێزێکی نیشتمانی چەندین شاری کوردیان لە ڕۆژئاوای کوردستان ڕزگارکردوە، وە بەردەوامن لە ڕزگارکردنی خاکی وولات، گەلی کورد و گەلانی ڕۆژئاوای کوردستان دەپارێزن، تیرۆریستەکانیش لەشکستی بەردەوامدان .

ئەوەی کە زۆر کاریگەری کردبووە سەر گەلانی ڕۆژئاوای کوردستان، ئابڵوقەی ئابووری هەمەلایەنە بوو کەلەلایەن تورکیا و چەتە ئیسلامیەکانەوە سەپێندرابوو، وە داخستنی سنوری هەرێمی کوردستان ببووە هۆی ئەوەی هیچ یارمەتیەکی مرۆیی و پێداویستی پزیشکی و خواردن نەگاتە ڕۆژئاوای کوردستان . داخستنی سنوری هەرێمی کوردستان و ڕێگا گرتن لەهاتنی هاوسەرۆکی پەیەدە (ساڵح موسلم) بۆ هەرێمی کوردستان هەڵەیەکی سیاسی گەورەبوو، بەتایبەتی لەوکاتەدا (شەڕڤان) ی کوڕی ساڵح موسلم لەبەرەکانی شەڕدا لەکاتی بەرگریکردن لەخاکی کوردستاندا بەدەستی ئیسلامیە تیرۆریستەکان شەهید ببوو، وە خەڵکی ڕۆژئاوای کوردستان زەرەرمەندی یەکەمی ئەو سیاسەتە هەڵەیە بوون چونکە هیچ دەرگایەکی ئالتەرناتیف نەبوو . ساڵی ڕابردوو سەرۆکی هەرێم بەبێئەوەی لایەنگری لایەنێکی سیاسی ڕۆژئاوای کوردستان بکات لە ٢٠١٢/٧/١١ سەرپەرشتی ڕێکەوتنی نێوان ئەنجوومەنی نیشتمانی کوردی و ئەنجوومەنی گەلی ڕۆژئاوای کوردستانی کرد کە بە (ڕێکەوتنی هەولێر ) ناسراوە، پێوویستبوو بۆ پاراستنی بێلایەنی ڕۆڵی سەرۆکی هەرێم کەلەسایەی ئەودا ڕێکەوتنێکی مێژووی گرنگ واژو کرابوو، ڕێگای هاتنە ناو هەرێمی کوردستان لە هاوسەرۆکی پەیەدە (ساڵح موسلم ) قەدەغە نەکرابا، وەدەرگای سنوری نێوان باشور و ڕۆژئاوای کوردستان دانەخرابا و کێشەی نێوان کوردان پەرەینەسەندبا، بەتایبەتی گەلانی ڕۆژئاوای کوردستان لەڕووی ئابووری و سیاسی و سونبولی چاوەڕوانی زیاتریان لەحکومەتی هەرێمی کوردستان دەکرد، بۆیە پێویستە ئەو هەڵەیە ڕاستبکرێتەوە .

 سەبارەت بە کۆچبەربوونی دەیان هەزار هاووڵاتی ڕۆژئاوای کوردستان بەتایبەتی لەدوای مانگی تەمووزی ٢٠١٣ وە بۆ هەرێمی کوردستان هۆکارەکانی سەرەکی ئەو کۆچبەربوونە بریتین لەم خاڵانە : کۆمەڵکوژکردنی کوردان بەدەستی بەرەی نوسرە و دەولەتی عیڕاق و شام کەگرێدراوی ڕێکخراوی تیرۆریستی قاعیدەن، بەتایبەتی کەدانیشتوانی کورد لە شارۆچکەی تەلعەران وتەلحاسڵ لە ٢١/٧/٢٠١٣ لەلایەن ئەو دوو هێزەوە کۆمەڵکوژکران . هۆکارێکی تری کۆچبەربوونەکە بێکاری و باروودۆخی ئابووری و گرانی نرخی بازاڕ بوو، جگەلەوەش هۆکارێکی تری کۆچبەریەکە ئەوەبوو هەندێک لە ڕاگەیاندنەکان بەبڵاوکردنەوەی هەواڵی چەواشەکاری، لەڕووی دەروونیەوە کەشێکی تۆقێنەریان بۆ هاووڵاتیان دروستکرد .

ئەو شارانەی لەلایەن بەڕێوەبەرایەتی کوردی بەڕێوەدەبردێن ئارامن هێمنی و ئاسایش بەرقەرارە سەروماڵی هاووڵاتیان پارێزراوە . باشترین چارەسەر بۆ ئەو کۆچبەرانە ئەوەیە هاوشێوەی ئەو کامپانەی لەهەرێمی کوردستان بۆیان دروستکراوە، لەناو ڕۆژئاوای کوردستان کامپیان بۆ دروستبکرێ و بگوازرێنەوە بۆ ناو ڕۆژئاوای کوردستان باشترە، بەواتایەکی تر ئەو یارمەتیەی لەهەرێمی کوردستان وەریدەگرن لەوێ لەسەریان دابەش بکرێ باشترە لەبەر ئەوەی لەڕۆژئاوای کوردستان خاکەکەیان لەدەست ناچێ و وە لەوێ سوودی زیاتر لەو یارمەتیانە وەردەگرن، جگە لەوەش لە ڕۆژئاوای کوردستان بابەتی مۆڵەتی مانەوە و کارکردن و هاتنەدەرەوە لەکەمپ و چوونە ناو شارەکانیان نابێتە کێشە، لەهەمانکاتدا بۆ لایەنی پەیوەندیدار لەهەرێمی کوردستان و لە نەتەوەیەکگرتووەکان لەڕووی ئابووری زۆر هەرزانتر دەوەستێ .

کاردانەوەکان دوای ڕاگەیاندنی بەڕێوەبەرایەتی کاتی لەڕۆژئاوای کوردستان دەریخست، کە ئۆپۆزیسیۆنی سوریا (هاوپەیمانی نیشتمانی سوریا) هاوشێوەی ڕژێمی ئەسەد دان بەمافەکانی گەلی کورد دانانێت، لەبەر ئەوە دژایەتی ڕاگەیاندنی بەڕیوەبەرایەتی کاتی دەکات .

تورکیا بەهەمانشێوە هەر دەستەکەوتێک بۆ گەلی کوردبێت دژی دەوەستێتەوە، ئەوەش بابەتێکی نوێ نیە لەهەڵوێستی تورکیا، چونکە لەدوای ڕاپەڕینی باشوری کوردستان لەساڵی (١٩٩١) دا هەمان هەڵوێستی هەبووە .

سەبارەت بەکاردانەوەی وەزارەتی دەرەوەی ئەمەریکا، خودی وەزارەتی دەرەوەی ئەمەریکا لەسەر کۆمەڵکوژکردنی کوردان بەدەستی چەتەکانی دەولەتی ئیسلامی عیڕاق و شام، بەرەی نوسرە لە ناوچەکانی تەلعەران و تەلحاسڵ کاتی کۆمەڵکوژیەکان، ڕایگەیاندبوو : کە تیرۆریستە ئیسلامیەکان خەڵکی مەدەنی – سڤیلی کوردیان لەو ناوچانە کۆمەڵکوژکردووە . ئێستا وەزارەتی ناوبراو دوای ڕاگەیاندنی بەڕێوەبەرایەتی کاتی لەڕۆژئاوای کوردستان، ڕایدەگەیەنێ ئەمەریکا لەگەڵ یەکپارچەیی خاکی سوریایە . ئەو هەڵوێستەی ئەمەریکا تازە نیە چونکە ئەمەریکا هەردەم پشتگیری چوار حکومەتە ناوەندیەکەی کردووە کە کوردستانیان بەسەردا دابەشکراوە، جگەلەوەش کورد داوای دابەشبوونی سوریای نەکردووە . لەلایەکی تر باڵوێزی ئەمەریکا لەسوریا ئاماژەی بەوە کردووە کە گرووپە ئیسلامیەکان هێرشیان کردە سەر خەڵکی مەدەنی – سڤیلی کورد، لێرەدا ئەو هەڵوێستەی باڵوێزی ئەمەریکا، ئەو ڕاستیانە دەردەخەن کە گەلی کورد لەڕۆژئاوای کوردستان کراوەتە ئامانج لەلایەن گرووپ و چەتە ئیسلامیە تیرۆریستەکان، بۆیە گەلی کورد مافی خۆیەتی بەرگری لەخۆی بکا، هێزەکانی یەپەگە و یەپەژە بەشێوەیەکی گیان لەسەردەست ڕووبەڕووی ئەو ئیسلامیە تیرۆریستانە دەبنەوە کەشەڕی بەوەکالەت بۆ ووڵاتانی وەکو تورکیا و هێزەدەرەکیان دژ بەگەلی کورد دەکەن، کەواتە ئەگەر میللەتان لەکاتی شۆڕشدا بەرامبەر بەرەیەکی دیاریکراو شەڕیانکردبێ یا بەرگریان کردبێ، ئەوا شۆڕشی ڕۆژئاوای کوردستان بەرامبەر چەندین بەرە لەیەک کاتدا بەرگری دەکا، ئەوەش یەکێکە لەتایبەتمەندیەکانی ئەو شۆڕشە .

کاتێک چەتە ئیسلامیە تیرۆریستەکان لە ئەفغانستان، سعودیە، کەشمیر، ئەندۆنیسیا، تونس، لیبیا لەڕێگای تورکیاوە دێن شەڕی گەلی کورد دەکەن، وە بەفەتوایەک ژنانی کورد حەلال دەکەن، خەڵک سەردەبڕن بەپاڵپشتی تورکیا و سعودیە و قەتەڕ دەیانەوێ ڕۆژئاوای کوردستان داگیربکەن و ببنە دراوسێی هەرێمی کوردستان، گەلی کوردیش مافی ڕەوای خۆیەتی بەرەنگاریان ببێتەوە، دەولەتی ئیسلامی عیڕاق و شام، بەرەی نوسرە کەگرێدراوای ڕێکخراوی تیرۆریستی ئەلقاعیدەن لەسەرەتای دروستبوونیانەوە تا ئێستا هیچ شەڕێکیان لەدژی ڕژێمی بەشار ئەسەد نەکردووە، تەنیا هاتوون شەڕی میللەتی کورد دەکەن، بۆ ئەو مەبەستەش لەلایەن ئەو ووڵاتانەی لەسەرەوە ئاماژەم بەناوەکانیان کردووە دروستکراون و یارمەتی دەدرێن، ئەوکاتەی چەتە ئیسلامیە تیرۆریستەکان کۆمەڵکوژی کوردەکانیان دەستپێکرد لە ناوچەی تەلعەران و تەلحاسڵ هێزەکانی ڕژێمی سوریا (3) کیلۆمەتر لێیان دوور بوو، بەڵام ئەوان شەڕی ڕژێمی بەعسی سوریا ناکەن، بەڵکو ڕوویان لەگەلی کوردە و شەڕی گەلی کورد دەکەن، چونکە لەلایەن حکومەتەکانی تورکیا، سعودیە، قەتەڕ وا ئاڕاستەکراون . سەبارەت بەکۆمەڵکوژکردنی کوردان لەتەلعەران و تەلحاسڵ هاوشێوەی وەزارەتی دەرەوەی ئەمەریکا، ئەوکات وەزارەتی دەرەوەی ڕوسیاش کۆمەڵکوژکردنی کوردانی لەلایەن ئیسلامیە تیرۆریستەکانی پشتڕاستکردەوە .

پەیامەکەی سەرۆکی هەرێمی کوردستان، زیاتر جیاوازی هەڵوێست و بۆچوونەکان لە نێوان پارتی دیموکڕاتی کوردستان کە مەسعود بارزانی سەرۆکایەتی دەکات و پارتی کرێکارانی کوردستان "پەکەکە" کە عەبدوڵا ئۆجەلان سەرۆکایەتی دەکات سەبارەت بە ڕۆژئاوای کوردستان دەردەخات، وە لەهەمانکاتدا ئەو جیاوازییە بەدیدەکرێ لەنێوان پارتی یەکیەتی دیموکراتی "پەیەدە " کە ساڵح موسلم هاوسەرۆکایەتی دەکات و " ئەلپارتی " کە عەبدولحەکیم بەشار سەرۆکایەتی دەکات . ئەگەر ئەلپارتی بەپڕاکتیک بەشداربوایە لەدامەزراندنی بەڕێوەبەرایەتی کاتی ڕۆژئاوای کوردستان، ئەوکات پەیامەکەی سەرۆکی هەرێم بەشێوەیەکی تر دەبوو .

پێوویستە لە ڕۆژئاوای کوردستان یەک هێزی سەربازی نیشتمانی هاوبەش هەبێت ئەرکی پاراستنی خاک و هاووڵاتیان لەئەستۆ بگرێ، وە پێویستە هەموو لایەن و قەوارەیەکی سیاسی ڕۆژئاوای کوردستان بەشداری هەڵبژاردنی گشتی بکەن، لەدوای هەڵبژاردنی گشتی، ئابووری ووڵات بەپێی یاسا لەچوارچێوەی عەدالەتی کۆمەڵایەتی لەخزمەت ووڵات و سەرجەم هاووڵاتیان دابێت، بەڵام بەپێچەوانەوە ئەگەر هێزی سەربازی و ئابووری ووڵات بەپێی بەرژەوەندی تەسکی حزبەکان لەژێر کاریگەری ووڵاتانی داگیرکەری کوردستان لە ڕۆژئاوای کوردستاندا دابەش دوو بکرێن، سیاسەتی (پەنجا بە پەنجا ) بەزۆر بسەپێندرێ، ئەوا چاوەڕێی ئەنجامی باشی لێناکرێ چونکە سیاسەتی پەنجا بە پەنجا دۆڕاوترین سیاستە لە قۆناغی شۆڕشکردندا .

 پەیەدە واقیعە لەڕۆژئاوای کوردستان، وە ئەوەی بەدەستهاتووە تائێستا لەسایەی پەیەدە بووە، پێوویستە هەرێمی کوردستان مامەڵە لەگەڵ ئەو واقیعە بکات، وە لەهەمانکاتدا دەبێ پارتە سیاسیەکانی ئەنجوومەنی نیشتمانی کوردی بەشداربن لەپرۆسەی دیموکراتی ڕۆژئاوای کوردستان، چونکە یەک حزب و دوو حزب لەهەر هەرێمێک بەتەنیا دەسەڵات بۆخۆیان بقۆزنەوە، ئەوە نیشانەی سەرنەکەوتنی پرۆسەی دیموکراتیە لەو هەرێمەدا، ئەلپارتی لەشارەکانی ڕۆژئاوای کوردستان وەکو پارتێکی سیاسی هاوشێوەی پارتەکانی تر بەشێوەیەکی ئازاد کاری خۆی دەکات، ئەوەی پێوویستە بکرێ ئەلپارتی و پەیەدە و هەموو پارتە سیاسیەکانی ڕۆژئاوای کوردستان پابەندبن بە رێکەوتنی هەولێر، وە لەداهاتوودا پێکەوە کاربکەن بۆ سەرخستنی پرۆسەی هەڵبژاردنی گشتی لە ڕۆژئاوای کوردستان، چونکە ڕۆژئاوای کوردستان بە قۆناغێکی هەستیار و مێژووییدا تێدەپەڕێ بۆیە پێوویستە جیاوازیەکان بەلاوەبنرێن و هەموو تواناکن ڕێکبخرێ و یەکبخرێ لەپێناو بەرژەوەندی گشتی گەلی کورد .

بۆ سەرخستنی پرۆسەی ڕزگاری، دەبێ گەلی کورد و پێکهاتەکانی تر و لایەنە سیاسیەکانی ڕۆژئاوای کوردستان پێکەوە کاربکەن، وە پێوویستە لە هەرێمی کوردستان پەرلەمان و حکومەت بەشیوەیەکی فەرمی لەگەڵ ستاتوی ڕۆژئاوای کوردستان مامەڵە بکات، وە لەهەموو بەشەکانی کوردستان هەر تاکێکی کورد و هێزە چەپ و دیموکراتخوازەکان و مرۆڤدۆستەکان پشتگیری ئەو شۆڕشە بکەن . لە ڕۆژئاوای کوردستان شانبەشانی شۆڕشی سیاسی، شۆڕشی فێربوونی خوێندن و نووسینی زمانی کوردی و شۆڕشی کولتوری و پێکەوە ژیان هاوتەریبن، کەواتە زیاتر لەیەک شۆڕش لەیەک کاتدا بەردەوامە، ئەوەش تایبەتمەندیەکی تری شۆڕشە نموونەییەکەی ڕۆژئاوای کوردستانە .

ئەوگەلەی لەپێناو گەیشتن بەئازادی و ڕزگاری دوای دەیان ساڵ هێشتا بەردەوامە لە قوربانیدان، شایستەی ئەوەیە پەرلەمان و حکومەت و سەربەخۆیی خۆی ڕابگەیەنێ . ئەو تایبەتمەندیە گرنگەی لە شۆڕشی ڕۆژئاوای کوردستاندا هەیە ئەوەیە : هەرچی لەخوارەوە بڕیاری لەسەردەدرێ لەسەرەوە واتە لەلایەن لوتکەوە دەبێ جێبەجێبکرێ، گەل حکومەتە وە حکومەتیش گەلە، ئەوەش پێچەوانەی هەموو دەسەڵاتەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و زۆربەی دەسەڵاتەکانی جیهانە کەهەردەم لەلایەن لوتکەی دەسەڵاتەکانەوە بڕیارەکان بەسەر هاووڵاتیاندا دەسەپێندرێت .

ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌.

شارۆچکەی دربێسی

لەشارۆچکەی دربێسی شاندی ئینتەرناسیونال سەردانی (پارتی چەپی کوردی سوریا) یکرد، لەلایەن شێخ موس موسا ئەندامی مەکتەبی سیاسی پارتی ناوبراو پێشوازی لەشاندەکە کرا، ناوبراو گووتی پارتی چەپی کوردی لە سوریا لە ڕۆژی ١٩٦٥/٨/٥ دامەزراوە، محەمەد موسا سکرتێری پارتەکەیە، وە ئێمە وەکو پارتی چەپ پەیوەندیمان لەگەڵ هەموو پارتەکانی ڕۆژئاوا هەیە، لەدژی چەتە و ئیسلامیە ڕادیکاڵەکان پشتگیری یەپەگە دەکەین، دوو شەهیدمان لە ڕیزەکانی یەپەگەدا هەیە بەناوەکانی (ئازاد موسا حەسەن، فەرحان حسێن) ئازاد لە تەلتەمر شەهیدبوو، وە فەرحان شوفێری ئەمبوڵانس بوو لەهەیڤا سۆرێ کوردستان کاریدەکرد، لەکاتی کارکردنیدا تیرۆریستە ئیسلامیەکان ئەمبولانسەکەیان تەقاندەوە و لەهەمانکاتدا بەدۆشکە لێیاندابوو شەهیدیانکرد .دواتر شاندەکە سەردانی (پارتی دیموکراتی کوردی سوریا ) یکرد کە جەمال شێخ باقی سەرۆکی پارتەکەیە، ئەو پارتە ماوەی دوو ساڵ یەکێک بوو لەپارتەکانی ناو ئەنجوومەنی نیشتمانی کوردی، بەڵام بەشاندەکەیان ڕاگەیاند ماوەی هەفتەیەکە ئەنجوومەنەکەیان جێهێشتووە و کشانەوەی پارتەکەی خۆیان لەو ئەنجوومەنە بەفەرمی ڕاگەیاندووە .

ڕۆژی ٢٠١٣/١٠/١٥ کاتژمێر 6:00 ی بەیانی، بەشێک لە دێلیگاسیۆنی ئینتەرناسیونال لەشاری قامیشلۆ سەردانی گۆڕستانی شەهیدانی کرد، لەوێ بنەماڵەی شەهیدان لەسەر گۆڕی شەهیدەکانیان کۆببوونەوە، لەگەڵ تێپەڕبوونی کات ژمارەی خەڵک زیاتر دەبوو، دەنگ و سەدای دایکی شەهیدان ویژدانی مرۆڤی دەهەژاند، ئەو هەستەی دایکانی شەهیدەکان دەریاندەبڕی، هیچ پێنووسێک ناتوانێ بینووسێ و هیچ زمانێک ناتوانێ دەریببڕێ و هیچ شاعیرێک ناتوانی بیهۆنێتەوە،  ورەی بەرزی خانەوادەی شەهیدان وایکردووە هەموویان ببن بەیەک بنەماڵە، تەنانەت شیرینی لەلایەن بنەماڵەی شەهیدان دابەشدەکرا وەک هێمای سەربەرزی بۆ شەهیدە نەمرەکان، لەناو بنەماڵەی شەهیدەکاندا سێ بنەماڵەی عەرەب هەبوون، ژنێکی عەرەب کوڕەکەی تەمەنی (١٧) ساڵ بوو لە ڕیزەکانی یەپەگەدا شەهیدببوو، کاتێک مرۆڤ سەردانی گۆڕی شەهیدان دەکات ئەوکات دەزانێ ڕزگاری و ئازادی نرخی چەندە و چۆن دەستەبەرکراوە و دەستەبەردەکرێ .هەر ئەو ڕۆژە کاتژمێر 5 ی بەیانی کە یەکەم ڕۆژی جەژنی قوربان بوو چەتەکان لەگوندی تەلعەلۆ هێرشیانکردە سەر کوردان، هێرشەکە لەکاتێکدا ئەنجامدرا کە ڕۆژێک پێشتر یەپەگە بەبۆنەی جەژنی قوربان ئاگربەستی لەهەموو بەرەکانی شەڕ ڕاگەیاندبوو، بەڵام چەتەکان ئەو ئاگربەستەیان شکاند و بەدەرفەتیان زانی هێرش بکەن، بۆ ئەم مەبەستە هێزەکانی خۆیان کۆکردبۆوە لە گوندی تەلعەلۆ خۆیان تاقیکردەوە، وەکو هەمووجار شکستیان هێنا نەیانتوانی بەرەنگاری هێزەکانی یەپەگە و یەپەژە ببنەوە،  تەلعەلۆ نزیک چەلاغایە ماوەی شەست کیلۆمەتر لە دیرک دوورە .

شایانی ئاماژە پێکردنە هێزەکانی ( یەپەگە و یەپەژە ) بەردەوامن لە ڕزگارکردنی یەک لەدواییەکی شار و شارۆچکە و گوندەکانی ڕۆژئاوای کوردستان لەدەست چەتەکانی بەرەی نوسرە و دەولەتی ئیسلامی عیڕاق و شام کەگرێدراوی ڕیکخراوی تیرۆریستی ئەلقاعیدەن، وە تائێستا (یەپەگە و یەپەژە) لەهەموو شەڕەکان سەرکەوتنی گەورەیان بەدەستهێناوە، وە ئەو سەقامگیری و ئارامیەی لەناوچەکانی ڕۆژئاوای کوردستان هاتۆتەدی بەرهەمی سەرکەوتنە سەربازیەکان و قوربانیدانی (یەپەگە و یەپەژەیە ) ە .

ڕزگارکردنی تەلکۆچەر

دوای ئەوەی دەسەڵاتی حکومەتی هەرێمی کوردستان ڕێگای نەدا هاوسەرۆکی پەیەدە (ساڵح موسلم) بێتەوە ناو خاکی هەرێمی کوردستان، هێزەکانی (یەپەگە و یەپەژە) لە شارۆچکەی تەلکۆچەر هێرشیانکردە سەر هێزەکانی دەولەتی ئیسلامی عیڕاق و شام و بەرەی نوسرە کەگرێدراوی ڕێکخراوی تیرۆریستی قاعیدەن، توانیان تەلکۆچەر ڕزگار بکەن و چەک و تەقەمەنەیەکی زۆریشیان دەسکەوت و دەرگایەکی تری ڕۆژئاوای کوردستانیان کردەوە لەسەر سنوری عیڕاق، ڕزگارکردنی تەلکۆچەر هاوکێشەکەی بەتەواوی گۆڕی و بووە جێگەی سەرسوڕمانی ووڵاتانی ناوچەکە بەتایبەتی تورکیا کە لەڕێگای یارمەتیدانی ڕاستەوخۆی تیرۆریستەکان و دروستکردنی دیواری شەرم و سەپاندنی ئابڵوقەی ئابووری دەیوویست گەلانی ڕۆژئاوای کوردستان بێ ئالتەرناتیف بمێننەوە .تەلکۆچەر جگەلەوەی دەرگایەکی سنوریە بۆ هاتووچۆ و بازرگانی بەکاردەهێنرێت، کێلگەی نەوتیشی تیایە .بۆ حکومەتی ناوەندی عیڕاقی ڕزگارکردنی تەلکۆچەر لەدەستی هێزە تیرۆریستیەکان گرنگی زۆری هەیە لەبەرئەوەی وەکو دەرگایەکی سنوری سەرچاوەی هاتنی تیرۆریستان بوو بۆ ناو عیڕاق .دوای ڕزگارکردنی شارۆچکەی تەلکۆچەر بەگشتی سەدا (30) کێڵگەکانی نەوتی سوریا لەژێر کۆنتڕۆڵی لایەنی کوردیدایە، تەلکۆچەر شارۆچکەیەکی کوردیە بەڵام ڕژێمی بەعسی سوریا بەپەیڕەوکردنی سیاسەتی بەعەرەب کردن شارەکەی پڕکردبوو لەهاووڵاتیانی عەرەبی هاوردە .

ڕاگەیاندنی بەڕێوەبەرایەتی کاتی لەڕۆژئاوای کوردستان تا هەڵبژاردنی گشتی و پێکهێنانی پەرلەمان

لەڕووی سیاسیەوە، دوای جەندین مانگ لەکارکردنی سیاسی، ئەو پڕۆژەیەی کە پەیەدە پێشکەشی پارتە سیاسیەکان و کەسایەتیە نیشتمانپەروەرەکانی ڕۆژئاوای کوردستانی کردبوو،  ڕۆژی ٢٠١٣/١١/١٢ دوای سێ ڕۆژ بەردەوامبوون لە کۆبوونەوەکان لە شاری قامیشلۆ بەڕێوەبەرایەتی کاتی لە ڕۆژئاوای کوردستان بەبەشداری (٨٦) کەس ڕاگەیەنرا، نوێنەرایەتی سەرجەم پێکهاتەکانی کورد، سریانی و ئاشوری، عەرەب، چەچەن لەناویاندا نوێنەری (٣٥ ) پارتی سیاسی و ڕێکخراوی مەدەنی ئامادەبوون .

ئەو لایەنانەی بەشداری پێکهێنانی بەڕیوبەرایەتی کاتی ڕۆژئاوای کوردستانیان نەکرد بریتین لە : ئەلپارتی کە عەبدولحەکیم بەشار سەرۆکایەتی دەکات، پارتی ئازادی کە مستەفا جومعە سەرۆکایەتی دەکا، پارتی یەکیەتی کوردانی سوریا .

 دەستنیشانکردنی ڕۆژئاوای کوردستان به‌ سێ (هه‌رێمی خۆبه‌ڕێوه‌به‌ر ) ڕاگەیەنرا، هه‌رێمه‌کانیش بریتین لە (عه‌فرین، کۆبانێ، جزیره‌ ) هەر هەرێمێک ئەنجوومەنی خۆی دروستدەکات وە لەئەنجوومەنی گشتیدا نوێنەری دەبێت .بەڕێوەبەرایەتیەکان ئەرکی دانانی یاسای هەڵبژاردن و ئاماددەکاریەکانی هەڵبژاردن و نووسینەوەی دەستوور جێبەجێدەکەن، چاوەڕێدەکرێ دوای سێ مانگی تر هەڵبژاردنی گشتی لەڕۆژئاوای کوردستان ئەنجامبدرێ، بۆیەکەم جار لەمێژووی ڕۆژئاوای کوردستان پەرلەمان و حکومەت لەدایک دەبێ .

ئەو (٣٥) پارت و لایەن و ڕێکخراوانەی بەشداریان لەدامەزراندنی بەڕێوەبەری کاتی ڕۆژئاوای کوردستان کرد بریتین لە :

پارتی لیبڕاڵی کوردستان، پارتی ئاشتی و دیموکراتی، پارتی چەپی دیموکراتی کورد، جڤاکی نیشتمانی دیموکراتی کورد لە سوریا، پارتی دیموکراتی کوردستان، پارتی کاری کۆمۆنیست، پارتی چەپی کورد، کۆمەڵەی نەتەوەی سوریا، دەستەی نیشتمانی عەرەب، دەستەی هەمئاهەنگی، پارتی یەکیەتی سریانی، یەکیەتی ئەکادیمیەکانی سریانی، یەکیەتی ژنانی سریانی، یەکیەتی ستار، پارتی دیموکراتی کوردی سوریا، پارتی یەکیەتی دیموکراتی " پەیەدە "، یەکیەتی لاوانی سریانی، دەستپێشخەری ژنانی سوریا، کۆمەڵەی کلتوری سریانی، دەستەی ئاشتی ناوخۆ، ڕێکخستنی شۆڕشگێڕی ژنان، مافناسانی ڕۆژئاوای کوردستان، پارتی کۆمۆمۆنیستی کوردستان، تەڤگەری جڤاتی دیموکراتی " تەڤدەم "، بەڕێوەبەرایەتی پەیوەندییە دیپلۆماسیەکانی ڕۆژئاوای کوردستان، پارتی دیموکراتی کوردستان سوریا، ڕێکخراوی سارا لەدژی ئەشکەنجەی سەر ژنان، تەڤگەڕی گەنجانی ژنانی شۆڕشگێڕ، کۆنفیدراسیۆنی خوێندکارانی ووڵاتپارێزی کورد، تەڤگەڕی گەنجانی شۆڕشگێڕ، ڕێکخراوی جڤات و دەوڵەت و هاووڵاتیان، جڤاکی گەنجانی پێشڤەڕۆی سوریا، ناوەندی لێکۆڵینەوەی ستراتیژی کورد، ئەنجوومەنی گەل ڕۆژئاوای کوردستان، دەستەی باڵای کورد .

کاردانەوەکان دوای ڕاگەیاندنی بەڕێوەبەرایەتی کاتی لە ڕۆژئاوای کوردستان

دوای ڕاگەیاندنی بەڕێوبەرایەتی کاتی لە ڕۆژئاوای کوردستان، گەلی کورد لەئاستی چواربەشی کوردستان دڵخۆش بوون بەو هەنگاوە مێژووییە، بەتایبەتی لە ڕۆژئاوای کوردستان کورد، سریانی و ئاشوری، عەرەب و پیکهاتەکانی تری کۆمەڵگا بەگەرمی پێشوازیان لەو هەنگاوە کرد .

سەرۆکایەتی هەرێمی کوردستان پەیامی سەرۆکی هەرێمی کوردستانی لەبارەی بارودۆخی ڕۆژئاوای کوردستان بڵاوکردەوە، پەیامەکە دوو ڕۆژ پێش گەشتەکەی سەرۆکی هەرێم بۆ شاری ئامەد ودیداری لەگەڵ سەرۆکی ئەنجوومەنی وەزیرانی تورکیا ڕەجەب تەیب ئەردۆغان بڵاوکرایەوە، کە لەبەشێکیدا هاتبوو : جێگەی داخە لایەنی پەیەدە سەرباری سوودوەرگرتنی لە ڕێککەوتنی هەولێر ئامادە نەبوو پابەندی بێت و هەموو لایەنەکانی بەلاوە نا و هەوڵیدا بە زۆری چەک و بەڕێککەوتنی نهێنی لەگەڵ ڕژێم خۆی بکاتە ئەمری واقعی سەربازی .باسی شۆڕش دەکەن کە شۆڕشیان لە ڕۆژئاوا بەرپا کردووە بەڵام کام شۆڕش و لەدژی کێ ؟ ئەوان تەنیا ناوچەکانیان لەلایەن ڕژێمەوە ڕادەست کراوە .

لەبەشێکی تری پەیامەکەداهاتووە : من بەرانبەر بەئاییندەی ڕۆژئاوای کوردستان نیگەرانم و ئەو ترسە لەئارادایە کەئەم دەرفەتە زێڕینە لەدەست کورد بچێت چونکە ڕژێم هیچ دانی نەناوە بەمافی کورد لەبەرانبەر ئەو هاوکارییەی پەیەدە پێشکەشی ڕژێمی کردووە و لایەنی ئۆپۆزیسیۆنیش، کورد بەبەشێک لەڕژێم هەژماردەکات و ئەوەشیان کێشەی جددی بۆ گەلەکەمان لەداهاتوودا دروست دەکات .

لەچەند ڕۆژی ڕابردوودا پەیەدە تاکلایەنانە ئیدارەی خۆی لە ڕۆژئاوا ڕاگەیاندووە و ئەوەش تاکڕۆیەکی ئاشکرا و پەراوێزخستن و بەلاوەنانی حزبە کوردییەکانی دیکەیە .ئێمە داکۆکی لەسەر هەڵوێستی خۆمان دەکەینەوە و تەنیا پشتگیریی ئەم هەنگاوانە دەکەین کە هەموو لایەنەکان پێکەوە بڕیاریان لەسەردابێت و مامەڵە لەگەڵ بڕیاری تاکلایەندا ناکەین .

ئۆپۆزیسیۆنی سوریا "هاوپەیمانی نیشتمانی سوریا " دژی ڕاگەیاندنی بەڕێوبەرایەتی کاتی لە ڕۆژئاوای کوردستان هەڵوێستی خۆی نیشاندا، وە بەهەمان شێوە وەزیری دەرەوەی تورکیا ئەحمەد داود ئۆغڵو لەکۆنگرەیەکی ڕۆژنامەوانی سەبارەت بە بەڕێوبەرایەتی کاتی لە ڕۆژئاوای کوردستان ڕایگەیاند : ئەو هەڵوێستە هەوڵدەدات سنوری سوریا دابڕێژێتەوە بۆ سێ پارچە دابەشی بکات، ئەوەش وەکو یاریکردن بە ئاگر وایە .

جێن ساکی ووتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئەمەریکا ڕایگەیاند : ئەمەریکا هەمووکاتێک پشتگیری لە سوریایەکی یەکگرتوو کردووە، نیگەرانین لە هەوڵی دروستکردنی بەڕێوەبەرایەتی کاتی چونکە بڕیاری لەو جۆرە کاریگەری لەسەر ناوچەکە دەبێت .

ڕۆبەرت فۆرد باڵوێزی ئەمەریکا لە سوریا، لەوەڵامی پرسیارێکی ڕۆژنامەی (الشرق الاوسط) کەبەزمانی عەرەبی دەردەچێت لە ژمارە ١٢٧٧١ ی ڕۆژنامەکە کە لە ١٥/١١/٢٠١٣ دا بڵاوکرایەوە لەبەشێکیدا ڕایگەیاندبوو : کوردەکان چەوساندنەوەی زۆریان چێشت لەسەردەمی ڕژێمی ئەسەد و پێشتریش، مافی هاووڵاتی بوونیان لەسوریا نەبوو، ڕەگەزنامەی سوریان نەبوو، بۆ نموونە نەیاندەتوانی پاسەپۆرتی سوری بەدەستبێنن .ئیجرائاتی ڕەگەزپەرستی لەدژی کوردان هەبوو لەبابەتی موڵک بەناوکردن، بۆیە ئاسانە تێبگەین لەبەرچی کورد هەوڵی گۆڕانکاری دەدەن .بەهیوام گەل لەناوچە کوردیەکان لەبیریانبێت کە بنچینەی کێشەکان لە ڕژێمی سوریاوە هاتووە، وە ئەو ڕژێمە کێشەکان چارەسەر ناکات، وە کوردەکان لەسەریانبوو مامەڵە لەگەڵ دوژمنێکی تر بکەن وەکو گرووپە ئیسلامیەکانی دەولەتی ئیسلامی عیڕاق و شام، بەرەی نوسرە، لەهەردوو باردا ئەو ئیسلامیانە هێرشیانکردە سەر خەڵکی مەدەنی – سڤلی کورد بەشێوەیەک ڕێگایان پێنەدرا بەشداری شۆڕش بکەن، بۆیە لەڕووی سیاسیەوە تیدەگەم ئەوەی کوردان پێیهەڵساون بەهۆی ئەزموونەکەیانە، بەڵام کێشە کوردیەکان کێشەی دەستوورین، پێوویستە گفتوگۆ لەگەڵ سەرجەم سورییەکان بکرێت بۆ گەیشتن بە چارەسەرێکی تەوافقی، بەگرتنەبەری ڕێوشوێنی تاکلایەنە چارەسەرنابێ .

خوێنەری ئازیز بەشی داهاتوو کەبەشی پێنجەم و کۆتاییە خوێندنەوەی گشتی بۆ شۆڕشی ڕۆژئاوای کوردستان و هەڵسەنگاندی کاردانەوەکان لەخۆدەگرێ بڵاودەکرێتەوە .

ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌.

بەشی سێیەم

شاری عامودا

شاری عامودا، یەکێکە لەو شارانەی کوردستانی ڕۆژئاوا خاوەن پێگە و خەباتێکی شکۆدارە، هەر کە ناوی ئەو شارە دەبیسترێ کارەساتی سینەمای عامودا دێتەوە بیری مرۆڤ . دێلیگاسیۆنی ئینتەرناسیونال سەردانی شارەکەی کرد و سەردانی مۆنەمێنتی قوربانیانی کارەساتی سینەمای عامودایکرد، چەند کەسێک کە کاتی خۆی قوتابی قۆناغی سەرەتایی بوون لە کارەساتی سووتانی سینەمای عامودا ژیابوون باسی کارەساتەکەیانکرد، یەکێک لەوانە کوڕی خاوەن سینەماکە کەئەوکات قوتابی قۆناغی سەرەتایی بووە ڕایگەیاند : لە ڕۆژی (١٩٦٠/١١/١٣) بەڕێوەبەری ناحیەی عامودا کەبەعسی بوو، داوای لەباوکم کرد فلیمێک کەتایبەتە بە شۆڕشی جەزائیر لەسینەما پێشکەش بکرێ، ماوەی فلیمەکە (90) خولەک بوو، بۆ ئەوەی تکیتێکی زۆر بفرۆشرێت دەبێ (3) جار لەدوای یەکتر پێشکەش بکرێ چونکە پارەکە بۆ کۆمەک کردنی شۆڕشی گەلی جەزائیرە، بۆ ئەم مەبەستە منداڵانی قوتابخانەکانی قۆناغی سەرەتایی ناچارکرابوون بێنە سینەما تکیت بکڕن و سەیری فلیمەکە بکەن، ئەوەبوو لە کاتی پێشکەشکردنی جاری سێیەمدا ژووری مەکیەنەی سینەما ئاگری گرت بەهۆکاری نادیار،  هەر لەوێ بیرێکی ئاو هەبووە کە ئێستاش ماوە وەک بەشێک لەمۆنەمێنتەکە، لەکاتی گڕگرتنی سینەما ژمارەیەک منداڵ لەترسی ئاگرەکە خۆیان خستبووە ناو بیری ئاوەکە، شایانی بیرهێنانەوەیە لەو کاتەوە تا ئێستاش حزبی بەعسی دەسەڵاتدار هیچ ڕوونکردنەوەیەکی نەبوو لەسەر کارەساتی سینەمای عامودا، ئەوەش بووە هۆی دروستبوونی گومان لەلایەن خەڵکی شارەکە کە کارەساتەکە بەپلانێکی داڕێژراوی حزبی بەعسی سوری دەسەڵاتدار ڕوویداوە، لەئەنجامی سوتاندنی سینەماکە نزیکەی (187) منداڵ سوتان و گیانیان لەدەستدا .

 دێلیگاسیۆن سەردانی ( ناوەندی چاند و هونەری هۆری ) کرد لەوێدا هونەرمەندانی شانۆ و گۆرانی و هەڵپەڕکێ و مۆزیک بەشێوەی گروپی جیاواز کاردەکەن، کاتی گەیشتنی دێلیگاسیۆنەکە گروپی هونەرمەندان بەجلی هونەری وەک تابلۆیەکی جوانی ڕەنگاوڕەنگ هاتنە پێشوازی دێلیگاسیۆنی ئینتەرناسیونال، دوای ئەوەی بەرپرسی ناوەندەکە باسی مێژووی دروستبوون و چالاکیەکانی ناوەندەکەیکرد، دواتر گەنجەکان کوڕان و کچان لەبەشی موزیک چەند سروودێکی زۆر خۆشیان پێشکەشکرد، لەلایەکی تر گروپی هەڵپەڕکێ ماوەی چەند خولەکێک هەڵپەڕکێیان پێشکەشکرد، لەکۆتاییدا منداڵە چاوگەشەکان لەسەر شانۆ بۆ ماوەی چەند خولەکێک بابەتێکیان لەسەر کۆچبەری و جێهێشتنی ووڵات بەناوی ( نەچە ووڵات نەهێلە نەچە ) پێشکەشکرد، بابەتێکی وا گەورە و تەمەنی بچووکی ئەو ئەکتەرە بچکۆلانە بووە چێگەی تێڕوانین و سەرسوڕمانی هەموو ئاماددەبووان، شایانی ئاماژە پێکردنە هۆڵەکە و شانۆکە زۆر گونجاو بوون، بەڕاستی لەوێ مرۆڤ هەستی بەوەدەکرد کەسەرباری ئەوبارودۆخەی شۆڕشی ڕۆژئاوای کوردستان پیایدا تێپەڕدەبێت، خەبات لەهەموو بوارەکانی ژیان هەر بەردەوامە . دواتر شاندەکە سەردانی ناوەندی تەندروستی گەلی عامودایکرد ژمارەیەک ژن و منداڵ لەوێبوون چاوەڕێی چارەسەری پزیشکیان دەکرد، دکتۆرە (شاهناز) باسی کەمی دەرمانیکرد، وە گووتی ژمارەیەک دکتۆرمان هەیە هەر دکتۆرێک لەبواری کاری خۆی بەشێوەی خۆبەخش کاردەکات، وە زۆربەی ئەو نەخۆشانەی سەردانمان دەکەن ژن و منداڵن وە چارەسەرکردنی نەخۆش بەخۆڕاییە، پاشان شاندەکە سەردانی مانگی سوری کوردستان و ژمارەیەک پارت و ڕیکخراوی مەدەنی شارەکەیکرد و وە سەردانی مالا یەزیدیانی کرد .

 شاندی ئینتەرناسیونال لەسەر ڕووداوەکانی ڕۆژی ( ٢٠١٣/٧/١٧ ) ی شاری عامودا، بەدواداچوون و لێکۆڵینەوەیکرد بۆ ئەم مەبەستە سەردانی ئاسایشی شاری عامودایکرد، داوای لەبەڕێوەبەری ئاسایشی شارەکە کرد باسی چۆنیەتی ڕوودانی ئەو ڕووداوە بکات . بەڕێوەبەری ئاسایش بەمشێوەیە بابەتەکەی باسکرد : دوای ئەوەی ژمارەیەک خەڵک لەبەردەم فەرمانگەی کارەبا کۆدەبنەوە دەڵێن بۆ کارەبا نیە، کارمەندانی کارەباش دەڵێن ئێمەش کارەبامان نیە، نەبوونی کارەبا بابەتێکی گشتیە بەدەست ئێمە نیە، دواتر خەڵکانێک هەوڵدەدەن هێرشبکەنە سەر کارمەندانی فەرمانگەی کارەبا، کارمەندانی کارەباش ئاسایش ئاگاداردەکەنەوە، داوادەکەن فەرمانگەکەیان بپارێزن، ئاسایش چوارکەس لەکارمەندانی خۆی دەنێرێ بۆ ئەوەی بزانن بابەتەکە چیە و چۆنە، کەدەگەنە ئەوێ لەلایەن خۆپیشاندەران هێرشیان دەکرێتە سەر، ئەوانیش چەندکەسێک لەوانەی سەرپێچی یاسایی ئەنجامدەدەن دەستبەسەردەکەن، ئەو بابەتە لەلایەن هەندێک لایەن هەڵدەقۆسترێتەوە بۆ مەرامی سیاسی دواتر دەیانەوێ سوودی لێوەربگرن، ئەوەبوو لە ڕۆژی ٢٠١٣/٧/١٧ کاتژمێر 7 ی ئێوارە بەکاتی عامودا خۆپیشاندان دەکرێ داوای ئازادکردنی دەستبەسەرکراوەکان دەکەن . لەو کاتەدا هێزێکی یەپەگە لە شارێکی تردا بەناو شاری عامودا تێپەڕدەبی وەک هەر ئۆتۆمۆبێلکی تر هیچ زانیاری لەسەر ڕووداوەکە نیە تەنیا واڕێکدەکەوێ ئەو ڕێگایەی ئەوان پیایدا تێپەڕدەبن هەمان ڕێگایە کە خۆپیشاندەرانی لێ کۆبووتەوە، کاتێک هێزەکەی یەپەگە دەبینێ خەڵک کۆبۆتەوە، دەیەوێ تێپەڕبێ بڕوا لەبەر ئەوەی هیچ پەیوەندی بەکاری ئەوانەوە نیە، خۆپیشاندەران ڕێگەیان لێدەگرن لەپێش ئۆتۆمۆبیلەکە کۆدەبنەوە، دواتر لەناو خۆپیشاندەران تەقە لە ئۆتۆمۆبیلەکەی یەپەگە دەکرێ ئەندامێکی یەپەگە ناوی ( عیسا گلۆ ) بوو بریندار دەبێ وە ئەندامێکی تری یەپەگە پێی برینداردەبێ، یەپەگەش کەدەبینن بەبێهۆکار بەگولـلە هێرش دەکرێتە سەریان بەرگری لەخۆیاندەکەن و تەقەدەکەن، لێرەدا دەردەکەوێ ئاسایش تەقەی نەکردووە، وە یەپەگەش لەڕێگادابووە نیازی ئەوەنەبووە لەوێ بوەستێ یا تەقە بکات، بەڵکو لەناو خۆپیشاندەران دەستێک هەبووە پێشتر پلانی هەبووە چۆن بارودۆخەکە تێکبدات و بگەیەنێتە ئەو ئاستەی کەنەخشەی بۆ داناوە، بەپێی ئەو زانیاریانەی کە بۆمان دەرکەوتووە ( 3 ) کاتژمیر پێش دەستپێکردنی خۆپیشاندانەکە کۆبوونەوەیەک کرابوو کە چۆن پشێوی لەشارەکە دروستبکەن، دوای ئەوەی بارودۆخەکە بەو ئاڕاستەیە چوو، ئاسایش لەماوەی 10 ڕۆژدا لێپرسینەوە و لێکۆڵینەوەی لەگەڵ 63 کەس کرد و دەستبەسەریانیکرد، دواتر هەرجاری (10 تا 15 ) کەسی ئازاد کرد، دواتر هەموویان ئازاد کران، ئەو بەرپرسەی ئاسایش لەبەردەوامی قسەکانیدا گووتی : شایانی ئاماژە پێکردنە ئەوکەسەی لەخۆپیشاندانەکە قسەی کردوە بۆ خۆپیشاندەران، بەخۆی پێشتر ڕایگەیاندبوو کە فێڵ لەجەماوەردەکات بەدرۆ دەڵێ ئەوانەی لەبەردەم فەرمانگەی کارەبا دەستبەسەرکراون ماوەی جەندین ڕۆژە لەزیندانی ئاسایش مانیان لەخواردن گرتووە، بەسەختی ئەشکەنجەدراون، مەبەستی ئەوەبووە کە شەقام بجوڵێنی و بەو ئاڕاستەیەی ببات کە پلانیان بۆ داڕشتبوو، لەڕاستیدا ئەو کەسانەی لەگرتووخانە بوون مانیان لەخواردن نەگرتبوو بەڵکو سێ ژەمە نانیانخواردبوو و کەسیش ئەشکەنجەنەدرابوو . ئاسایش بەشاندی ئینتەرناسیونالی ڕاگەیاند بەڵگەیان هەیە لەسەر هەموو ئەو زانیاریانەی کەباسی دەکەن . دواتر شاندەکە سەردانی ژووری زیندانیکرد لەئاسایشی عامودا، ژوورەکە 3 کەسی تێدابوو، دیاربوو چایان دەخواردەوە و جگەرەیان دەکێشا، پرسیاریان لەو سێ گیراوە کرد، ئاسایش چۆن مامەڵەتان لەگەڵ دەکەن ؟ گووتیان زۆرباشن . ئایا خواردنتان چۆنە ؟ گوتیان باشە . شاندەکە پرسیاری لەو گیراوانەکرد ئێوە بۆ دەستبەسەرکراون لە ئاسایش ؟ دوو لەو گیراوانە گووتیان ئێمە لەسەر سنور دەمانوویست بە قاچاغ بپەڕینەوە بۆ تورکیا، لەبەر ئەوە دەستبەسەرکراوین، بەڵام ئەمڕۆ ئێوارە ئێمە ئازاد دەکرێین، ئەوتریش گووتی من پارەم بەقەرز داوە بەکەسێک، چەندین جار داوای پارەکەم لەو کەسە کردۆتەوە، نەیداوەتەوە منیش هەڕەشەم لێیکردووە چەکم لێیڕاکێشاوە، ئەویش سکاڵای لەدژم تۆمارکردوە، لەبەر ئەوە من لێرە دەستبەسەرم . لەناو ئاسایش دوو عەرەب کەخەڵکی دەڤەرەکەبوون ئەوانیش لەوێ کارمەندبوون .

کۆمەڵکوژی کوردان لەتەلعەران و تەلحاسڵ

دوای ئەوەی هەواڵی کۆمەڵکوژکردنی کوردان لە تەلعەران و تەلحاسڵ بڵاوکرایەوە، بابەتەکە تائێستاش گرنگی زۆری پێدەدرێ بەتایبەتی کە ئەو دوو جێگایە دەکەونە ناوچەی( سەفیرە – السفیرە) ی پارێزگای حەلەب، بەهۆی بارودۆخی سەربازی و شەڕ لەو ناوچانەدا چاودێران ناتوانن بگەنە ئەو شوێنانە . بۆ بەدواداچوون و لێکۆڵینەوە دێلیگاسیۆنی ئینتەرناسیونال لەنزیکەوە توانی چاوی بکەوێ بەچەند خێزانێکی ڕزگاربوو لە کۆمەڵکوژیەکەی تەلعەران و تەلحاسڵ، بۆ ئەم مەبەستەش لەشوێنێکی ناو شاری قامیشلۆ چاویانکەوت بەژمارەیەک خەڵک لەناویاندا (ش. ب. غ) کەخەلکی تەلعەرانە، ئەو شوێنەی دیدارەکەی تیادا ئەنجامدرا ٢٥ کەس لەوانەی لەکۆمەڵکوژیەکە ڕزگاریان ببوو لەوێ ئامادەبوون لەناویاندا ژن، پیاو، منداڵ هەبوون . شاندی ئینتەرناسیونال داوای لێیان کرد ئەو بابەتە باسبکەن چۆن بووە ؟ (ش. ب. غ) سەرەتا باسی شوێنی جوغرافی ناوچەکە و پێکهاتەی ناوچەکەی کرد دواتر باسیکرد لە ٢٠١٣/٧/٢١ هێزە ئیسلامیەکان و سوپای سوریا ئازاد بەهاوکاری کوردێکی خیانەتکار ناوی (ئازاد . م. ش) بوو سەرکردەی یەکینەیەکی سەربازی سەر بە پارتی ئازادیە کە موستەفا جومعە سەرۆکایەتی دەکات، ئەو یەکینە سەربازیە لەگەڵ سوپای سوریای ئازاد کاردەکات بۆتە بەشێک لەو سوپایە هێرشیان کردە سەر خەڵکی سڤیل لەتەلعەران و تەلحاسڵ (400) کوردیان دەستبەسەرکرد کەهەموویان خەڵکی سڤیل بوون سەرەتا (4) کەسیان کوشت، دواتر ژمارەی کوژراوان گەیشتە (27) کەس، کە کۆمەڵکوژی کوردان بەمشێوەیە دەستیپێکرد خەڵکی کورد هەمووی هەوڵی خۆ دەربازکردنی دەدا . (عەبدولجەبار ئەلعەگیدی) سەرکردەیەکی سوپای سوریای ئازادە هەڕەشەی لەنابردنی گەلی کوردی دەکرد، ئەفسەرێکی پلەدار بەپلەی عەقید ناوی (عەقید ئەبو مەحمود) بوو خەڵکی شاری ئەدلب بوو، ئەو ببووە سەرکردەی شەرعی و سەربازی فتوای شەڕ و هەرجۆرە فتوایەکی بوویستبایە دەریدەکرد .

 ژنێک کەلەکۆمەڵکوژیەکە دەربازببوو لەوێ دانیشتبوو گووتی : ئەو ڕۆژەی کۆمەڵکوژی دەستیپێکرد ئێمە هەڵاتین بۆ چۆلەوانیەکی نزیک لەخۆمان کە شەوداهات گووتم بابچمەوە ماڵەوە هەندێک نان بێنم پاشان دەڕۆین ناگەڕێینەوە، کەهاتمەوە نزیک ماڵەوە دیتم شەقام پڕە لەلاشەی مرۆڤ، لەنزیک ماڵی خۆم چەندین کوردم دیت بەبێتاوان کوژرابوون، دواتر خێرا گەڕامەوە شوێنی خۆم، لەوکاتەوە کۆچبەربووین، بێگوومان من ئەو شەوە هەموو شوێنەکانی تەلعەران نەگەڕاوم تەنیا من باسی ئەوەدەکەم کەلەنزیک ماڵەکەم بەچاوی خۆم دیومە . ژنێکی تری گەنج لەوێ دانیشتبوو گووتی خەڵک هەرکەسە سەرقاڵی خۆ ئاماددەکردنبوون بۆ هەڵاتن من لەگەڵ کچی مامم کەناوی ( غادە. ع. ب) بوو تەمەنی 25 ساڵ بوو لەناو پیکەب لەتەنیشت یەکتر دانیشتبووین ئێمە پێنچ کەسبووین بەرەی نوسرە گولـلەی لەسەری غادەی ئامۆزامدا دەستبەجێ مێشکی پڕژا سەری کرایەوە کەوتە باوەشی من . ئەو ژنە کاتێک بەگریانەوە باسی غادەی ئامۆزای دەکرد و تاوانەکەی بەرەی نوسرە و ئیسلامیەکانی دەگێڕایەوە، لەکاتی گێڕانەوەی ئەو کارەستانە دیتمان منداڵەکان و ژنەکان دەستیانکرد بەگریان کەس نەبوو خەفەتبار نەبێت، هەموو ئەوانەی لەوکۆمەڵکوژیە ڕزگاریانبووە، ڕایانگەیاند : ئیسلامیەکان بۆ پاکتاوی کوردان هاتبوون، هیچ هێزێکی یەپەگە لەوێ نەبوو تا بمانپارێزێ، لەبەر ئەوە درۆیە ئەوەی بڵێ شەڕ هەبووە لەنێوان یەپەگە و ئیسلامیەکان لەو ناوچانە، ئیسلامیەکان دەیانزانی ئێمە موسڵمانین بەڵام تەنیا لەبەر ئەوەی کوردین کۆمەڵکوژیانکردین . هەر لەسەر هەمان بابەت شاندی ئینتەرناسیونال لەگوندی عەلۆکی ڕۆژهەڵات (علوک الشرقي ) چاویکەوت بە گەنجێکی کورد ناوی سەردار بوو خەڵکی تەلعەرانبوو ئەویش یەکێکە لە ڕزگاربووانی کۆمەڵکوژیەکە، سەردار ڕایگەیاند: ژمارەی قوربانیەکانی کۆمەڵکوژیەکە دەگاتە (70) کەس ئەو حەفتاکەسە کورد هەیە لەڕۆژی یەکەم واتە ٢١ تەمووز لەلایەن چەتەکان کوژراوە هەیە ڕۆژی دواتر کوژراوە هەیە خۆی شاردۆتەوە یا نەیتوانیەوە دەربازبێت دوو ڕۆژ دواتر کوژراوە، بەڵام هەرهەمووی خەڵکی سڤیل و بێ دیفاع بێتاوان بوون تەنیا تاوانمان ئەوەیە کوردین بۆیە کۆمەڵکوژمان دەکەن . لەشارۆچکەی دربێسیە بەشاندی ئینتەرناسیونالیان ڕاگەیاند : ژنێک کەلەلایەن بەرەی نوسرە و دەولەتی ئیسلامی عیراق و شام خۆی و کوڕە تەمەن 10 ساڵیەکەی ڕێگای لێدەگیرێ و ئیسلامیەکان دەیانەوێ بیانکوژن، ئیسلامیەکان دەڵێن ئەو منداڵە کوردە بابیکوژین، ژنەکە لەگەڵ منداڵەکە هەڵدێن ئیسلامیەکان لەدواوە دەستڕیژی گولـلە دەکەن و منداڵەکە دەکوژن . شایانی باسە ژمارەیەکی زۆر لەو خێزانە کوردانەی لەکۆمەڵکوژی تەلعەران و تەلحاسڵ ڕزگاریان بووە ئێستا کۆچبەری شاری عەفرین بوونە، بەڵام شاندی ئینتەرناسیونال بەهۆی ئەوەی ڕێگای عەفرین داخرابوو لەو ناوچەیە شەڕ هەبوو نەیتوانی سەردانی ئەو خێزانە کوردانەی ئەوێ بکات . شایانی ئاماژە پێکردنە کۆمسیۆنێک لە هەرێمی کوردستانەوە بەمەبەستی لێکۆڵینەوە لەکۆمەڵکوژیەژکانی تەلعەران و تەلحاسڵ سەردانی ڕۆژئاوای کوردستانی کردبوو، دوای گەڕانەوەی لە ڕاپۆرتێکیدا ڕایگەیاندبوو کە کۆمەڵکوژی نەکراوە !! لێرەدا پرسیارێک خۆی دەسەپێنێ ئایا کۆمیسیۆنی ناوبراو دەتوانێ پێناسەی کۆمەڵکوژی بکا یا چۆن لەواتای کۆمەڵکوژی تێگەیشتووە ؟ ئایا کۆمەڵکوژی ئەوەیە سەدان کەس لەیەک کات و شوێندا ڕیز بکرێن و گولـلە باران بکرێن؟ ئەگەر بیرکردنەوەکان وابێ کەواتە ئەو 41 شوێنەی هەرێمی کوردستان هەڵەبجە و . . . و شاری سەردەشتی ڕۆژهەڵاتی کوردستان کە ڕژێمی پێشووی عیڕاق کیمیابارانی کردوون لەگەڵ دەستبەسەرکردنی 8 هەزار بارزانی و 182 هەزار مرۆڤی ئەنفالکراو هیچی کۆمەڵکوژی نیە لەبەر ئەوەی لەیەک کات و شوێن ئەنجام نەدراوە ؟

هاووڵاتی (ش . ب . غ) بەشاندەکەی ئینتەرناسیونالی ڕاگەیاند ئەو کۆمیسیۆنەی کەلەهەرێمی کوردستان هاتبوون چاویان بەئێمەش کەوت گووتیان ئەگەر دێنە هەرێمی کوردستان وەرن لەوێ بژین، بەڵام من پێیانم گووت قامیشلۆش کوردستانە لێرە دەژین نامانەوێ لێرە بڕۆین .

ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌.

بەشی یەکەم

دوای چەندین دەیەی حوکمی ڕژێمی بەعسی لەسوریا و کوردستانی ڕۆژئاوا، دوای دەستپێکردنی شۆڕشی گەلانی سوریا لەدژی ڕژێمی ئەسەد، بۆجاری یەکەمە کوردستانی ڕۆژئاوا ڕزگاری ببێ و بەرگی ئازادی بپۆشی و لەسایەی بەڕێوبەرایەتیەکی کوردستانی گەلانی کوردستانی ڕۆژئاوا بەشێوەیەکی ئارەزوومەندانەی پڕ لەئازادی سیاسی و کۆمەڵایەتی پێکەوەژیان هەڵبژێرن و بەشداری بەڕێوبەرایەتی خودی ( الادارة الذاتیة ) ببن .

بۆ بەدەستهێنای وێنەیەکی ڕاستەقینە و ئاشنابوون لەنزیکەوە لەسەر بارودۆخی سیاسی و ئابووری کۆمەڵایەتی ڕۆژئاوای کوردستان دێلیگاسیۆنی ئینتەرناسیونال سەردانی کوردستانی ڕۆژئاوای کرد، لەم ڕێپۆرتاژەدا تیشک دەخرێتە سەر شێوازی شۆڕش و ئابڵوقەی ئابووری و دروستکردنی دیواری شەرم و کاردانەوەکان و کۆچبەربوون و بارودۆخی شەڕ و ڕۆڵ و فاکتەرە سەرکیەکانی بەردەوامبوونی ئەو شەڕە و هەڵوێستی ووڵاتانی ناوچەکە و پارتە سیاسیەکانی ناوخۆی کوردستانی ڕۆژئاوا و ئۆپۆزیسیۆنی سوریا .

دێلیگاسیۆنی ئینتەرناسیونال کە لە ووڵاتی ئەڵمانیاوە هاتبوون، ڕۆژی ٢٠١٣/١٠/٩ گەشتێکیان بەرەو کوردستانی ڕۆژئاوا دەستپێکرد، ئەندامانی بەشداربووی گەشتەکە بریتیبوون لە : د. نیکۆلاوس . ب ( مێژوو نووس و ڕۆژنامەنووس و کارمەندی فراکسیۆنی پارتی چەپ لەپەرلەمانی ئەڵمانی)، فوئاد زیندانی (سەرۆکی فیدراسیۆنی زیندانیانی سیاسی کوردستان و ڕێکخراوی نەهێشتنی ئەشکەنجە و لەسێدارەدان / ئۆڕتە )، برگیتە . ک ( پارێزەر و ڕۆژنامەنووس و ئێکسپێرت لەبواری کێشەی کورد )، میشێل . ک ( مێژوونووس و چالاکی بواری مافەکانی مرۆڤ )، گول جوزەل ( ڕۆژنامەنووس و چالاکی مافەکانی ژنان و منداڵان) . دوای پەڕینەوەی سنورە دەستکردەکانی نێوان باشور و ڕۆژئاوای کوردستان و دەرگای سمێلکا دواتریش گەیشتنە شاری دێرک، لەگەڵ گەیشتنی شاندەکە چەند خولەکێک دواتر زانرا کە ژنێکی گەنجی خەڵکی ئەو شارە شەهید بووە، بەم هۆیەوە خەڵکێکی زۆری شارەکە بەشداری ڕێپێوان و ناشتنی شەهیدەکەبوون ناوی شەهید (حەیات ) بوو . شاندەکە ئێوارە سەردانی ناوەندی گەشەسەندنی ئابووری ڕۆژئاوای کوردستان و وەهەروەها نوسینگەی (ئەلپارتی – الپارتي ) کرد کە لەناو بازاڕی دێرکە، دوای بەخێرهاتن کردنی شاندەکە دواتر گفتوگۆ و پرسیار و وەڵام دەستیپێکرد هەمووی لەسەر بارودۆخی کوردستانی ڕۆژئاوابوو، هەر لەو دانیشتنەدا سەرۆکی حزبی یەکیەتی سریانی سوریا (اتحاد السریان سوریا ) ئاماددەبوو .

شاری دێرک زۆر ئارامبوو، ژیان زۆر ئاسایی بوو، بارودۆخەکە سروشتی بوو، هەرچەند بیرمانکردەوە نەمانزانی خەڵکی ڕۆژئاوای کوردستان بۆ بەو ژمارە زۆرە کۆچبەریان هەڵبژارد و ڕوویانکردە هەرێمی کوردستان ؟ خۆ دەیانتوانی لەشاری دێرک نیشتەجێببان . ڕۆژی دواتر هەواڵی شەهیدبوونی (شەرڤان ساڵح موسلم ) ڕاگەیەنرا، شەهید شەرڤان کوڕی هاوسەرۆکی پەیەدە ساڵح موسلم لەبەرەکانی شەڕدا لە ٢٠١٣/١٠/٩ شەهیدبوو . شاندەکە دواتر سەردانی شاری قامیشلۆیکرد لەوێ ژمارەیەکی زۆر دیدار و سەردانی ئەنجامدا، ژیان لەقامیشلۆ زۆر ئاسایی بوو، شارەکە شارێکی گەورەیە زۆر قەرەباڵغی لە شەقام و بازاڕەکانی بەدیدەکرێ هەرکەس سەرقاڵی کاری خۆیەتی، کاتێک مرۆڤ شاری قامیشلۆ دەبینی وێنەیەک لەلای دروستدەبێ کەهیچ هاووڵاتیەکی کوردستانی ڕۆژئاوا کۆچبەرنەبووە، هەموو حزب و لایەن و ڕێکخراوەکان ئازادانە کاری خۆیان دەکەن، شارەکە لەلایەن ئەنجوومەنی شاری قامیشلۆ بەڕیوەدەبردرێ، ئەنجوومەنەکە کورد و سریان و عەرەب و کەمەنەتەوەکان تیاییدا بەشدارن و بەڕێوبەرایەتی شارەکە دەکەن، چەندین کۆمیتەی ئابووری، خزمەتگوزاری و هتد . . . دامەزراون چالاکانە کارەکانیان ئەنجامدەدەن و خزمەتی شارەکەیاندەکەن، هێزی ئاسایشی کوردی پارێزگاری ڕەوشەکە دەکات، وە هێزەکانی سەربە ڕژێمی بەعسی لە فڕۆکەخانەی شاری قامیشلۆ بنکەی سەربازیان هەیە، وە لەناو شارەکەش لە دوو شوێنی جیاوازدا بوونیان هەیە، بەڵام هیچ کاریگەریان نیە، لەتوانایان دانیە هیچ هاوڵاتیەک بگرن، تەنیا بەشێوەیەکی کارتۆنی ماون . لەشاری قامیشلۆ شاندی ئینتەرناسیونال سەردانی یەکیەتی ڕاگەیاندنی ئازاد – اتحاد الاعلام الحر، (قایشی سنور – حزام الحدود) یکرد، وەهەروەها سەردانی نوسینگەکانی سازی و ڕێکخراوەکان و پارتەکانی کرد لەناویاندا : حزبی ئاشوری دیموکراتی، حزبی یەکیەتی دیموکراتی – پەیەدە، حزبی یەکگرتووی سریانی – حزب الاتحاد السریانی، سازیا زمانێ کوردی، کۆمەڵەی مافی مرۆڤی ڕۆژئاوای کوردستان، ئاسایشی گشتی قامیشلۆ، پارتی دیموکراتی نیشتمانی کورد لەسوریا، ناوەندی پەروەردە و زانستا ژنان، ئینسیاتیفی ژنان، کۆمیتەی خزمەتگوزاری – دەستەی بلند، پارتی چەپی دیموکراتی کورد، مالا یەزیدیان، خێزانە کۆچبەرەکانی دەربازبوو لە کۆمەڵکوژی تەلعەران و تەلحاسڵ، گۆڕستانی شەهیدان .

گرنگترین کۆسپە سەرەکیەکان دژبە شۆڕشی گەلی کورد و گەلانی کوردستانی ڕۆژئاوا بریتین لە : ١- ئابڵوقەی ئابووری . ٢- شەڕی سەپێنراو واتە هێرشە سەربازیەکانی ئیسلامیەکان . ئابڵوقەی ئابووری سەپێنراوە لەلایەن ووڵاتی تورکیا و داخستنی سنور و دروستکردنی دیواری شەرم و ڕێگەگرتن لە بازرگانیکردن و هەناردەکردنی بەرهەمە کشتوکاڵیەکانی کوردستانی ڕۆژئاوا بۆ باکوری کوردستان، وەهەروەها ئابڵوقەی چەتە ئیسلامیەکان ناهێڵن لە شارەکانی دیمەشق و حەلەب هیچ شتێک بەرەو ڕۆژئاوای کوردستان دەربازبێت . دەوڵەتی تورک تەماشادەکا لەهەر شوێنێکی سەرسنوری نێوان باکور و ڕۆژئاوای کوردستان سەقامگیری هەبێت لەوێ دیواری شەرم دروستدەکات، وە بەپێچەوانەوە لەکوێ سەقامگیری نەبێت لەوێ دەرگا بۆ تیرۆریستان دەکاتەوە و پشتگیریان لێدەکات و یارمەتی لۆجیستیکیان پێشکەشدەکات و لەو ناوچانەدا چەتە ئیسلامیەکان بەئارەزووی خۆیان هاتوچۆدەکەن ! وە سەبارەت بەسنوری نێوان هەرێمی کوردستان و ڕۆژئاوای کوردستان (سنور کراوەتەوە و داخراوە ) لەیەک کاتدا، کراوەتەوە بۆ ئەوکەسانەی ڕێگایان پێدەدرێ، وە داخراوە بۆ ناردنی یارمەتی مرۆیی بۆ ڕۆژئاوای کوردستان، وە داخراوە بە ڕووی بازرگانەکانی ڕۆژئاوای کوردستان گەر بیانەوی بەپارەی خۆیان پێداویستیەکانی کوردستانی ڕۆژئاوا بکڕن، یا گەنم و بەرهەمە کشتوکاڵیەکانیان هەناردەی هەرێمی کوردستان بکەن . ئەو ئابڵوقە ئابووریەی کەهاوکات لەهەموولایەک بەسەر کوردستانی ڕۆژئاوا سەپێنراوە، شێوازی خنکاندنی ئابووری لەخۆدەگرێ بەواتایەکی تر خنکاندنی گەلانی کوردستانی ڕۆژئاوایە لەڕووی ئابووریەوە، بۆ بەرەنگاربوونەوەی ئەو بارودۆخە ئەنجوومەن و کۆمیتەکانی سەر بەو ئەنجوومەنانەی کە کوردستانی ڕۆژئاوا بەڕێوەدەبەن سیستەمی کۆمین (کۆمۆن) یان هەیە کە بزووتنەوەی کۆمەڵگای دیموکراتیک (تەڤدەم) دایڕشتووە، لەهەموو گەڕەک و ناوچەیەک نانەواخانەکان یەک کیلۆ و چوارسەد غڕام نان بەنرخێکی زۆر زۆر هەرزان دەدەن بەهاوڵاتیان بەبێ جیاوازی نەتەوەی، ئایینی . . . ئەوەش وایکردووە نان بۆ هەموو هاووڵاتیەک مسۆگەر ببێت بەپشتبەستن بەبەرهەمە ناوخۆییەکانی ڕۆژئاوای کوردستان، وە کۆمیتەکان سەرپەرشتی دابەشکردنی (نەوت – مازۆت) دەکەن بەسەر هاووڵاتیان بەبێ جیاوازی بەبڕێکی یەکسان . بارودۆخی ئابووری هەرچەندە دژوارە بەڵام بەتواناکانی خۆیان توانیویانە بەرەنگاری زەحمەتیەکان ببنەوە بەتایبەتی ژمارەی کۆمینەکان لەزیادبووندایە لەگەڕەکەکان، بەم شێوەیە کۆمینەکان هەموویان پێکەوە ئەنجوومەنی شار دروستدەکەن، وە ئەنجوومەنی شارەکان پێکەوە ئەنجوومەنی ڕۆژئاوای کوردستان پێکدەهێنن، ئەو ئەنجوومەنە هەرسێ دەسەڵاتی تەشریعی واتە داڕشتنی یاسا، وە دەسەڵاتی جێبەجێکردن (تنفیذي) و دەسەڵاتی دادی تیایە واتە ئەوەی لەلایەن بزووتنەوەی کۆمەڵگای دیموکراتی (تەڤدەم) داڕێژراوە لەلایەن ئەنجوومەن(مەجلس) جێبەجێدەکرێ، ئەنجوومەنیش لە کورد و سریانی و عەرەب و کەمینەکانی تر پێکهاتووە، گەل حکومەتە وە حکومەتیش گەلە، ئەوەش سیستەمێکە هاوشێوەی شۆڕش و خەباتی شۆڕشگێڕانەی گەلانی ووڵاتانی ئەمەریکای لاتینیە لەوانەش فەنزوێلا و بۆلیڤیا و نیکاراگوا .

شۆڕشی کوردستانی ڕۆژئاوا جیاوازە لە شۆڕشی گەلانی تر، لەبەر ئەوەی میللەتان لەکاتی شۆڕشدا بۆ گەیشتن بەئازادی و ڕزگاری زۆرجار لەدژی بەرەیەکی دیاریکراودا لەشەڕدابوونە، بەڵام ئەوەی شۆڕشی کوردستانی ڕۆژئاوا لەشۆڕشەکانی تر جیادەکاتەوە ئەویە کە کوردستانی ڕۆژئاوا کەوتۆتە نیوانە چەندین بەرە، واتە لەیەک کاتدا ڕووبەڕووی جەندین بەرە دەبێتەوە لە ڕووی سەربازی بەتایبەتی، جگە لەبەرەی ئابووریش، لەهەموو بەرەکاندا کوردستانی ڕۆژئاوا پشتئەستورە بە خەڵکی خۆی، ئەوەش وایکردووە میللەت بەپرەنسیپ و بڕاویەکی پۆڵایین بەرگری لە خاک و گەل و نیشتمانەکەی بکات، لەشەڕەکانی دژ بە چەتە ئیسلامیەکان هێزەکانی کوردی (یەکینەکانی پاراستنی گەل – یەپەگە) و ( یەکینەکانی پاراستنی ژنان – یەپەژە ) توانیویانە بچنە ناو مێژوو لەفروانترین دەرگاکانیەوە، هەرچەندە جەتەکانی سەربە بەرەی نوسرە و دەولەتی ئیسلامی عیراق و شام کەهەردوکیان گرێدراوی ڕێکخراوی تیرۆریستی ئەلقاعیدەن وە لەسەدا هەشتای یەکینەکانی سوپای سوریای ئازاد کە ئیسلامیی توندڕەون هێڕش دەکەنە سەر گەلی کورد بەپاڵپشتی دەولەتی تورکیا و حزبوڵای تورکی و تاقمی فەتحوڵاگوڵەن و ووڵاتانی کەنداو سعودیە و قەتەڕ و چەند کوردێکی خیانەتکار، لەو ووڵاتانە یارمەتی لۆجیستی و چەکی قورس و تەنانەت خواردنی ڕۆژانەیان بۆدێت بەڵام ناتوانن بەرەنگاری هێزەکانی یەپەژە و یەپەگە ببنەوە، ئەو پرەنسیپ و بروابەخۆبوونەی لەو دوو هێزە کوردیەدا هەیە وایکردووە کوردستان ببیتە گۆڕستان بۆ ئەو چەتانە، وەهەروەها بۆتە مایەی سەرسوڕمان بۆ ئەو ووڵات و تاقمانەی پشتگیری ئەو چەتانە دەکەن . ئەگەر مرۆڤ سەردانی شاری سەرێ کانیێ بکات ئەوکات دەردەکەوێ ئیسلامیەکان لەڕژێمی سەدام و ئەسەد و هیتلەر و مۆسۆلینی زۆر پیسترن، هیچ خانووەک نەماوە لەسەرێ کانیی بەدەیان گولـلەی بەرنەکەوتبێ، هیچ خانووەیەک نەماوە بەهۆی زوڵم ستەمی ئەو تیرۆریستانە چۆڵنەکرابێ و تاڵان نەکرابێ، تیرۆریستەکان بەدەیان گولـلەیان لەدەرگای کڵێسای شارەکەداوە، بەزمانی عەرەبی لەسەر دەرگای کڵیسا نوسیویانە ئێمە هاتووین بۆ ئەوەی لەناوتان ببەین لەخوارەوە نوسیویانە بەرەی نوسرە، زۆربەی دیوارەکانی خانووەکانی سەرێکانیان پیسکردووە ناوی ڕێکخراوەکانی تیرۆریستیان بەعەرەبی لەسەر نووسیوە، چەتەکان لەکوشتنی هاووڵاتیان و دزیکردن و تاڵانکردنی ماڵان و ڕفاندنی هاوڵاتیان و ئەشکەنجەدان و دەستدرێژیکردنە سەر ژنان دەستیان نەپاراستووە، خانووی هاووڵاتیەکیان داگیرکردبوو بەکاریانهێنابوو وەکو زیندان بۆ ئەشکەنجەدانی خەڵک، وە باڵەخانەیەکی حکومی کەلەسەردەمی ڕژێمی بەعسی شوێنی دەزگای هەواڵگریبووە (امن السیاسي)، چەتەکان لەوێ هاوشێوەی ڕژێمی بەعسی دەزگایەکی داپڵۆسێنەر و دادگایەکی کارتۆنیان دامەزراندبوو بەئارەزووی خۆیان دەیان نارد بەدوای خەڵک بۆ ئامادەبوون لەو دادگایە، خەڵکیان حوکمداوە بەئیعدام بەناوی شەریعەتی ئیسلامی سەربەچەتەکان .

ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌.

لێرەدا پێویستە بگەڕێینەوە بۆ سەرەتای دەستپێکردنی کێشەکان لەشاری سەرێکانی بۆ ئەوەی ڕایگشتی زیاتر ئاشنابێ بە بارودۆخەکە .

لەبەرواری ٢٠١٢/١١/٨ کاتژمیر یەکی شەو هێزەکانی نوسڕە و سوپای سوریای ئازاد و هەندێک عەرەبی ناوچەکە هێرشیان کردە سەر بنکەیەکی ڕژێمی بەعسی سوریا لەسەرێکانی، ئەو کاتە ڕژێم لەسەرێکانی نەمابوو، تەنیا بنکەیەکی مابوو بەناوی ئاسایشی سەربازی (امن العسکري)، کاتێک هێرش کرایە سەر ئەو بنکەیە، ئاسایشەکانی سەربازی ڕژێم ماوەی ٧٢ کاتژمیر بەرگریانکرد لەکۆتاییدا هەموویان کوژران تەنیا یەکێکیان بەبرینداری مایەوە دواتر دەستبەسەرکرا و بردیان . دوایئەوەی ڕژێم نەما ئیسلامیەکان دەستیانکرد بە تۆقاندنی خەڵک، بەژمارەیەکی زۆر ئۆتۆمۆبیل بەناو شارەکەدا دەسوڕانەوە و هاواریاندەکرد ئەڵاهوئەکبەر، دواتر لیستێکیان لە بنکەی ئاسایشی سەربازی ڕژێم دەستکەوتبوو هەرکەسێک ناوی لەلیستەکەدا هەبوایە هێرشی ئەو کەسانەیانکرد، هەریەکەیان (500) هەزار لیرەی سوریان لێئەسەند . دوای ئەوەی هەلیکۆپتەرێکی ڕژێم بەسەر شارەکە سوڕایەوە، دواتر فڕۆکەی شەڕکەر شارەکەی بۆردوومانکرد، لەیەکەم بۆردووماندا ماڵێکی کورد بەربۆردوومانەکە کەوت لەئەنجامدا کچێک گیانی لەدەستدا و ژنێکیش برینداربوو، دواتر بۆ ماوەی 5 تا 6 ڕۆژ هەموو ڕۆژێ لەنێوان کاتژمێرەکانی 9 تا 10 ی پێشنیوەڕۆ فڕۆکەی شەڕکەر بۆمبارانی شارەکەی دەکرد، دیسان ماڵێکی کورد بەربۆردوومانەکە کەوتن، 2 مناڵی کورد کوژران و 3 منداڵی خەڵکی حەلەبیش لەوێ برینداربوون . بەرەی نوسرە و سوپای سوریای ئازاد کاتی بۆمبارانکردن بەرەو تورکیا دەچوون، وە بریندارەکانی خۆیان دەبردە تورکیا، وە ڕۆژانە خواردنیان لەتورکیاوە بۆ دەهات . لەئەنجامی بۆمبارانکردنەکان بەگشتی 10 کەس کوژران، ژمارەی دانیشتوانی سەریکانی 50 هەزار کەسبوو بەڵام زۆربەیان شارەکەیان جێهیشت . دوای ئەوەی ڕژێم نەما لەسەرێکانی دانیشتوانی شارەکە داوایانکرد هێزەکانی سوپای سوریای ئازاد و بەرەی نوسرە و یەکینەی ئەحفادی محەمەد شارەکە چۆڵ بکەن چونکە هیچ هۆکارێک نیە ئیتر لێرە بمێننەوە، بۆ ئەم مەبەستە ئەو خەڵکەی لەشارەکە مابوونەوە خۆپیشاندانێکی ئاشتیانەیان لەدژی مانەوەی ئەو هێزانە سازکرد، بەڵام لەگەڵ دەستپێکردنی خۆپیشاندانەکە ئەو هێزانە تەقەیان لەجەماوەرکرد، هەروەها هێرشیانکردە سەر یەپەگە کە لەو کاتەدا دوو بازگەی لەشارەکەدا هەبوو . ئیسلامیەکان ئەندامێکی ئەنجوومەنی ڕۆژئاوای کوردستان لە سەرێکانیێ کەناوی عابد خەلیل بوو لەگەڵ دوو کوردی تر خالید و ساڵح کەهەردووکیان ئەندامی ئەنجوومەنی ڕۆژئاوای کوردستانبوون ئەوانەیان قۆڵبەستکرد و کوشتیان، وە هەروەها کوردێک ناوی عەبدولڕەحمان حەمۆ بوو بریندارکرا . بەرەی نوسرا پلانی لەناوبردن و پاکتاوکردنی گەلی کورد بەگشتی و یەپەگە بەتایبەتی هەبوو،  . لەشەڕێکدا لە ناوەڕاستی مانگی دیسێمبەری ٢٠١٢ کاتژمێر ٢ ی دوای نیوەڕۆ ژنێک لەڕیزەکانی یەپەگە شەهیدبوو، وە ١٤ چەتەی ئیسلامی کوژران، دواتر سەعات ١١ ی شەو لەگوندی عەلۆ یەپەگە هێرشی کردەسەر بازگەیەکی نوسرە، سەرکەوتنی بەدەستهێنا، کاتژمیر ١ی شەو یەپەگە لەسەرێکانی هێرشی کردە سەر چەتەکان لەو شەڕەدا (١٢٠) چەکداری نوسرە کوژران و ٢٠ ئۆتۆمۆبێل و چەکێکی زۆر و دۆشکەیەک کەوتە دەستی یەپەگە، دواتر ئەنجوومەنی سەربازی سەربە سوپای سوریای ئازاد ناوبژیوانی شەڕەکەی کرد لەئەنجامدا ماوەی ١٥ ڕۆژ تەقە ڕاگیرا، کەشوهەوا زۆر ساردبوو ئاو و کارەبا و خواردن لەشارەکە نەبوو، شارەکە ببووە شارێکی زۆر مەترسیدار، ڕۆژانە نان و خواردن لە شارەکانی قامیشلۆ و دەرباسیە بۆ سەرێکانیێ دەهات . سوپای سوریای ئازاد و بەرەی نوسرە دەستیان بەتاڵانکردنی ماڵی هاووڵاتیانکرد، بەتایبەتی سوپای سوریای ئازاد تاڵانی زۆریکرد، بەهۆی ئەوەی نانەواخانەیەک لەشارەکە لەژێر دەستی یەپەگەبوو، سوپای سوریای ئازاد بۆ ئەوەی نانەواخانەکە بخاتە ژێر کۆنتڕۆلی خۆی شەڕی هەڵگیرساند، لەئەنجامدا چوار یەپەگە شەهیدبوون و 150 چەکداری سوپای ئازاد کوژران، ماوەی چەند ڕۆژێک لاشەکانیان لەوێ کەوتبوو سەگ دەیانخوارد، دواتر لاشەکان لەلایەن یەپەگە و خەڵکی سڤیلی شارەکە ژێرخاککران، وە شەهیدەکانی یەپەگە و خەڵکی سڤیل لە گۆڕستانی ڕۆستەم جوودی لەدەربەسیە بەخاک دەسپێردران، دواتر بەرەی نوسرە بووە ناوبژیوان لەنێوان یەپەگە و سوپای سوریای ئازاد بۆ کۆتاییهێنان بەشەڕەکە، هێزەکانی یەپەگە توانی ٢ کیلۆمەتر ڕێگای حەسەکە کۆنتڕۆڵ بکات کەدەکاتە کۆنتڕۆڵکردنی یەک لەسەر سێ واتە چارەگەکی شارەکە . چەند یەکینەیەکی کوردی لەوانەش یەکیەنەی مەشعەل تەمۆ، پارتی ئازادی سەربە موستەفا جومعە هاریکاری بەرەی نوسرەیاندەکرد، دەولەتی تورک داوای لێیاندەکرد کێڵگە نەوتیەکانی ڕومێلان کۆنتڕۆڵ بکەن . دوای بیست ڕۆژ مانگی شوباتی ٢٠١٣ بوو دیسان هێرشکرایە سەر یەپەگە، ئەو شەڕە شەڕێکی گەورەبوو بەشەڕی 15 ڕۆژە ناسراوە لەبەر ئەوەی ماوەی ١٥ ڕۆژ بەردەوامبووە، ئەمجارە یەپەگە توانی نیوەی شارەکە کۆنتڕۆڵبکات لەئەنجامی ئەو شەڕەدا ١٢ کەس لەپەپەگە شەهیدبوون و 250 چەتەش کوژران و لاشەکانیان بەکۆمەڵ ژێرخاککران، ژمارەی کوژراوانی چەتەکان زۆر بوو لەبەر ئەوەی بێپرەنسیپن خۆشیان نازانن بۆ هاتوونە شەڕی گەلی کورد دەکەن، جگە لەوەش نازانن شەڕبکەن، دواتر ئەندامێکی بەرەی نوسرە کەناوی موهەننەد ئەلڕومانی بوو دەبێتە ناوبژیوانی شەڕەکە لەنێوان یەپەگە و سوپای سوریای ئازاد، ماوەی 10 ڕۆژ تەقە ڕاگیرا، دواتر یەپەگە هێرشیکرد تا گەیشتە کڵێسا، بەرەی نوسرە (باڕێک) ی تەقاندبۆوە وە کڵێساکەشی ئاماددەکردبوو بۆ تەقاندنەوەی، بەڵام دوای ئەوەی یەپەگە کڵێساکەی ڕزگارکرد نەیهێشت بۆمبەکان بتەقێندرێنەوە . دوای ڕزگارکردنی کڵێساکە خەڵک دەستیانکرد بەگەڕانەوە بۆ شارەکەی خۆیان سەرێکانی، تا مانگی تەمووز شەڕ ڕووینەدا لەو ماوەیەدا لایەنی کوردی دەستیکردبە چاککردنەوەی ئاو و کارەبا و خاوێنکردنەوەی شارەکە، لە تەلخەلەف کە ٣ کم لە سەرێکانیێ دوورە، چەتەکانی نوسرە و سوپای سوریای ئازاد کۆگای گەنمی شارەکەیان تاڵانکرد و فرۆشتیانە تورکیا . لەمانگی ڕەمەزان ئەندامێکی یەپەگە کاتێک ئایسکرێم دەخوات لەلایەن بەرەی نوسرە دەستبەسەردەکرێ و لووتی دەشکێنن، یەپەگەش مۆڵەتی دوو کاتژمیر دەداتە بەرەی نووسرە بۆ ئازادکردنی ئەندامەکەی یەپەگە، پێیاندەڵێ ئەگەر ئازادی نەکەن ئەوا هێرش دەکەینە سەرتان، نوسرە ئەندامەکەی یەپەگەی ئازادکرد، بەڵام دواتر یەپەگە هێرشیکردە سەریان ئەمجارە بەتەواوی کۆنتڕۆڵی شاری سەرێکانی کرد، لەوکاتەوە تائێستاش هیچ هێزیکی نوسرە و دەولەتی عیڕاق و شام و سوپای سوریای ئازادی تیا نەماوە، تەنیا هێزەکانی یەپەگە لەوێن، شارەکە دەپارێزن، بەڵام هەردوولا شەو و ڕۆژ ٢٤ کاتژمیر بەرامبەر یەکترن لەپشت فەردەخۆڵەکانی ڕەبایە چاودێری یەکتریدەکەن هەرکەسێک لەهەرلایەک سەری لەفەردە خۆڵەکە زیاتر بەرزبکاتەوە ئەوا دەکرێتە ئامانجی چەکی (قەناس – قناص) ی لایەکەی تر . لەتەنیشت دوایین ڕەبایەی سەربازی یەپەگە کەبەرامبەر هێزەکانی ئیسلامیەکانن لەوێ دەولەتی تورک دیواری شەرمی دروستکردووە، دروستکردنی دیوارەکە ڕۆژی ٢٠١٣/١٠/١٢ تەواوبوو، پێشتر ئەوێ دەرگای فەرمی نێوان سنوری ڕۆژئاوای کوردستان و باکوری کوردستانبوو لەسەرێکانی، لەسەر دیوارەکەش هێزەکانی تورکیا کامێرای چاودێریان داناوە هەموو جوڵەیەک لەو دەوروبەرە دەبینن، دوورنیە لەڕێگای ئەو کامێرایە تورکیا چاودێری هێزەکانی یەپەگە بکات و زانیاریش بداتە هێزە تیرۆریستیەکان . هەر لەتەنیشت دیواری شەرم واتە دووری چەند مەترێک ئەولاتر باڵەخانیەک هەیە لەژێر کۆنتڕۆڵی هێزەکانی یەپەگەدایە، لەوێدا لەشەڕێکدا کاتێک هێزەکانی یەپەگە شارەکە ڕزگار دەکەن چەند کەسێکی سەربە بەرەی نوسرە و دەولەتی ئیسلامی عیڕاق و شام لەناو ئەو باڵەخانەیە تەقەدەکەن دواتر لەلایەن یەپەگەوە دەستبەسەردەکرێن و دوایی دەرکەوت هەندێکیان کوردی باشوری کوردستانن خەڵکی هەڵەبجە و شاری سلێمانی بوون . سەرباری ئەو بارودۆخە دژوارە بەمشێوەیە یەپەگە شارەکە دەپارێزێ، خەڵکی شارەکە بەئارامی دەژین، بەرەی نوسرەش هەڕەشە دەکات دەڵێ دێینەوە بۆ سەرێکانی، ئامانجی لەو هەڕەشەکردنەوە ئەوەیە خەڵکی سڤیل بترسن دووبارە شارەکە جێبهێڵن .

کاتێک شاندی ئینتەرناسیونال سەردانی شاری سەرێکانی کرد لەیەکێک لەشەقامەکانی نزیک لە هێڵەکانی ڕووبەڕووبوونەوە، ژنێکی عەرەب ڕەشپۆشبوو فۆتەی لەسەربوو واتە محەجەبە بوو، هات وەستا گووتی تکایا وێنەم مەگرن من دەمەوێ قسەتان لەگەڵبکەم، بەڵام ئایا ئێوە عەرەبی دەزانن ؟ گوتمان بەڵێ فەرموو، گووتی من عەرەبم موسڵمانم خەڵکی سەرێکانیم ناوم (م. ا. ک ) هاوسەرەکەم ناوی (عبدالرحمن . م. بیضون ) ە لە ڕۆژی ٢٠١٣/١/٢٤ بە ئۆتۆمۆبیلەکەی خۆی لەسەرێکانی ڕۆیشت بۆ شاری حمص بۆ ئەوەی سەوزە و میوە لەوێ بکڕێ و لێرە لەدوکانەیدا بیفرۆشیتەوە، بەڵام ڕۆیشت نەگەڕایەوە، دوای چەند ڕۆژێک ئۆتۆمۆبیلەکەیم دیت لێرە لەسەرێکانی بەدەست سوپای سوریای ئازادبوو، منیش پەنامبرد بۆ یەپەگە، بابەتەکەم بۆیان باسکرد، ئەوانیش هاتن ئۆتۆمۆبیلەکەیان دۆزیەوە دوو کەسی سوپای سوریای ئازادی تێدابوو، هەردوکیان دەستبەسەرکرد، شەو هێزێکی سوپای سوریای ئازاد هاتنە ماڵەکەم هەڕەشەیان لێمکرد گوتیان ئەگەر ئەو دوو کەسە و ئۆتۆمۆبیلەکە ئازادنەکرێن ئەوا خۆت و هەر شەش منداڵەکەت دەکوژین، منیش لەم ترسە چووم داوام لەیەپەگە کرد کە ئازادیان بکەن ئۆتۆمۆبیلەکەشیان پێبدەنەوە، لەو کاتەوە هاوسەرەکەم چۆن ڕۆیشتووە تا ئێستا بزرە، تکادەکەم گەر بتوانن یارمەتیم بدەن .

 لەناو شاری سەرێکانی کاتێک شاندی ئینتەرناسیونال سەردانی کڵێسای شارەکەیکرد، دەرگای کڵێساکە داخرابوو، لەسەر دەرگاکە شوێنەواری گولـلەی زۆر بەدیدەکرا وە بەعەرەبی نوسرابوو لەناودەبردرێن بەتەمای خودا (ستبادون بآذن الله)، دواتر ژنێکی کریستیان هات دەرگاکەی کردەوە، گووتی ئەم کڵێسایە ئێستا نوێژی تێدا ناکرێ چونکە مامۆستای ئایینی کڵێساکە لەترسی گیانی خۆی ڕۆیشت لێرە نەماوە، کەسیش نیە جێگای ئەو بگرێتەوە، کڵێساکە زیانی زۆری پێگەیشتووە ئیسلامیەکان کڵێساکەیان بۆمبڕێژ کردبوو ئامادەیانکردبوو بۆ تەقاندنەوە بەڵام کاتێک یەپەگە شارەکەی ڕزگارکرد بۆمبەکانی لابرد نەیهێشت بۆمبەکان بتەقێتەوە، پاشان چەند کەسێکی تری کریستیان هاتن، ژنێک و پیاوێک هاوسەری یەکتر بوون گوتیان ئیسلامیەکان کوڕەکەی ئێمەیان ڕفاند دوای ئەوەی ئەشکەنجەیاندابوو داوای (500) هەزار لیرەی سوری و ئۆتۆمۆبێلەکیان لێمانکرد تا ئازادی بکەن ئەگەرنا بەبێهۆکار دەیانکوشت، ئێمەش ناچاربووین پارە و ئۆتۆمۆبیلێکمان بۆیانبرد تا ئازادیانکرد . کوڕێکی گەنج لەوێ وەستابوو ناوی یۆنان بوو ئەویش کریستیان بوو بەهەمان شێوە لەلایەن هێزە ئیسلامیەکان ڕفێندرابوو، دوای ئەشکەنجەدان بەهەمانشیوە بەپارە ئازادکرابوو، دواتر هەموو ئەو کەسانەی لەوێبوون کریستیان بوون گوتیان ئێمە هەژارین لەڕووی دارایی توانای ئەوەمان نیە شارەکەمان جێبهێڵین، ئیسلامیەکانیش بەبێهۆکار دەمانکوژن، ئێستا لەسایەی هێزەکانی یەپەگە ئێمە پارێزراوین و کڵێسا و شارەکەمان پارێزراوە، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا داوا لە ئێوە دەکەین دەنگمان بگەیەننە ڕایگشتی لەئەوروپا بەڵکو یارمەتیمانبدەن چارەسەرێکمان بۆ بدۆزنەوە . شایانی ئاماژەپێکردنە گەڕەکە نزیکەکانی هێڵی ڕووبەڕووبووونەوی سەربازی بەدەگمەن خەڵکی تیا ماوە، کۆڵانەکانی ئەو گەڕەکانە زۆر چۆڵن تەنانەت ئەگەر دوو کەس پێکەوە بەدەنگی بەرز قسەبکەن گوێ بیستی سەدای دەنگی خۆیاندەبن، بەڵام کاتێک مرۆڤ دەچێنە ناو شاری سەرێکانی لەسەرەتای شارەکە تا ناوەندی شارەکە و تا کڵێساکە ژیان زۆر ئاساییە و ئاوەدانە و خەڵک کاری ڕۆژانەی خۆیان دەکەن و بازاڕ و دوکان کراوەتەوە .  

 لەمانگی سێپتێمبەری ٢٠١٣ دا بەرەی نوسرە و دەولەتی ئیسلامی عیڕاق و شام هاتنە گوندی دەردارە کە گوندێکی عەرەبیە، دواتر گوندی (عەلۆک )یانگرت و ڕێگای سەرێکانیان گرت ماوەی ٢ ڕۆژ ڕێگاکە گیرا، پاشان هێزەکانی یەپەگە هاتن لەگوندی عەتیە دەستیانکرد بەڕزگارکردنی گوندی عەلۆک، شەڕەکە زۆر گەورەبوو ڕۆژی ٢٠١٣/٩/١٦ هێزێکی هاوبەشی بەرەی نوسرە و دەولەتی ئیسلامی عیڕاق و شام کەژمارەیان (2000) کەس بوون لەگوندی عەلۆک بوون، یەپەگە هێزی نارد بۆ ڕزگارکردنی عەلۆک، یەپەگە سۆزی دابوو هەرچەند شەهید ببن دەبی گوندی عەلۆک ڕزگاربکات، چونکە ئەگەر عەلۆک ڕزگارنەبێت ئەوا شاری سەرێکانی لەدەستدەچێت وە ئەگەر سەرێکانی لەدەستبچێت ئەوا دەرباسییە لەدەستدەچێ، لەئەنجامدا توانرا هەرسێک گوندی عەلۆک، دەردارا، چاڤا ڕزگاربکری وەبەگشتی ٢٥ کەس لەڕیزەکانی یەپەگە شەهیدکران و 400 لەچەتە ئیسلامیەکان کوژران، دوای عەلۆک ماوەی ٢ ڕۆژ لە چاڤا شەڕ بوو، چاڤا گوندی کوردانی یەزیدیە لە ٢٠١٣/٩/٢٦ دا ڕزگارکرا وە رٶژێک دواتر گوندەکانی تر ڕزگارکران، لەوکاتەوە تا نووسینی ئەم بابەتە لەو ناوچەیە شەڕ وەستاوە، بەڵام هەردوو لا بەرامبەر یەکتر وەستاون دووری نێوانیان لەنێوان (1کم تا 1. 5 کم ).

دێلیگاسیۆنی ئینتەرناسیونال سەردانی گوندەکانی (عەلۆک، جاڤا، دەردارا )یکرد، ئەو تاوانەی ئیسلامیەکانی سەربە بەرەی نوسرە و دەولەتی ئیسلامی عیراق و شام لەو سێ گوندە بەگشتی و لەگوندی چاڤا بەتایبەتی ئەنجامیانداوە لەمێژووی مرۆڤایەتی تاوانی بەم شێوەیە ڕووینەداوە، لەسەردەمی ڕژێمی سەدام و ڕژێمی ئەسەد و ڕژێمی هیتلەری نازی مۆسۆلینی فاشی کاری وا دڕندانە و دژە ئەخلاق دژ بەمرۆڤایەتی ڕووینەداوە، دانیشتوانی ئەو سێ گوندە کە عەرەب و کوردن تەنیا فریای ئەوە کەوتوون گیانی خۆیان دەربازبکەن و ماڵەکانیان جێبهێڵن . دوای ئەوەی یەپەگە هێرش دەکات بۆ ڕزگارکردنی ئەو ناوچانە، چەتەکان دڵنیابوونە لەوەی کەناتوانن بەرەنگاری هێزەکانی یەپەگە ببنەوە، بەم هۆیەوە چەتەکان هەرهەموو خانووەکانیان دوای تاڵانکردن سوتاندووە، کاتێک شاندی ئینتەرناسیونال چووین بۆ گوندی عەلۆک و چاڤا دیتمان شەقامی گوندەکە کە قیرتاوە شوێنەواری زنجیری تانک – دەبابەی تورکی لەسەرماوە، شوینەوارەکانی زنجیر بەئاسانی دەبینرێ، لەو شەڕەدا 4 تانک – دەبابەی تورکی بەشداربووە، وە ماسکەی سەربازی تورکی لەلای چەتەکان هەبووە، کاتێک سەردانی زۆربەی خانووە سوتاوەکانمانکرد لەناو زۆربەی خانووەکاندا هەمان جۆری قوتووی خواردنی تورکی لەسەر زەوی کەوتبوو، تەنانەت پاشماوەی نان – سەموونی تورکی کەوتبوو، قەوان و فیشەکی تورکی ئێستاش لەوێ کەوتووە، چەتەکان سێژەمە خواردنی تورکیان پێگەیشتووە . هەندێک ماڵ نەیانتوانیەوە کلیلی دەرگای ماڵەکانیان لەکاتی ڕۆیشتنیان لەگەڵ خۆیاندا ببەن، کاتێک مرۆڤ سەردانی ئەو شوێنانە دەکا ئەوکات ناسنامەی ڕاستەقینەی ئەو گرووپە تیرۆریستیانە بەتەواوی بۆ دەردەکەوی، وە ڕووی ڕاستەقینەی تورکیا و ووڵاتانی عەرەبی کەنداو دەردەکەوێ و ڕووی ڕەشی ئەو تاقم و کوردە خیانەتکارانە دەردەکەوی کەلەدژی خەڵکی هەژاری کوردستان شانبەشانی دوژمن لەدژی نەتەوەی خۆیان شەڕیانکردووە .

ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌.