شهرمین کریم. .. لە ساڵی2003 چوو تە نێو بوا ری ڕا گە یا ندن و خو لیا یەکی زۆری بۆی هە بووه سە رەتا ی کا رکردنی لە لقی هە ولێری یەکێتی ژنانی کوردستان بووه، ڕا ستە و خۆ وەک بە رپرسی ڕا گە یا ند نی لق و بۆ ماوەی 3 ساڵ توا نیویهتی زۆر بە شێوە یەکی پێش کەو توا نە ئهو بە رپرسیا رییە تیه بگرێته ئەستۆ، لە هەمان کات و لە هە فتە یەکدا دوو بە رنامەی تە لە فزیۆنی و ڕا د یۆیی تا یبەت بە پرسەکا نی ژنا نی هە بوو که خۆی ئاما دە و پێش کەش کار بووه، بۆ ما وە یە کی زۆر یش پە یا منێری رۆژنامەی کوردستانی نوێ و سایتی (پی یو کەی میدیا) بووه و تا ئێستاش وەکو هاوکار بە خۆشحا ڵیە وە کا ریان لە گەڵ دەکات، لە ساڵی 2007 بۆ ماوەی ساڵێک نوێنەری هە ولێر و دە ورو بەری بووه لە پە یما نگای ئا فرەتانی سەرکردە (معهد المرا و ە القیادیە) کە با رەگا ی سەرە کیان لە بە غدای پا یتە ختی عیرا قە هەر لە هە مان ساڵ و لە گەڵ دە ست بە کار بوونی نوو سینگەی وە زیری هە رێم بۆ کا رو باری ژنان و ئا فرەتان وەکو بەڕێوە بەری بەشی ڕاگە یا ندن کاری کرد وە جگە لە وە ش، لە گەڵ رێکخرا وی (ئای ئار ئای) کە رێکخرا و ێکی ناحکومی ئە مریکی یە بە گرێ بەست کار دەکات، ئە وەی جێگا ی نیگە را نیە بە دا خەوە کە لە کا بینەی تازە نووسینگە کەیان نەما و نازا نن چارە نوو سیان بهکوێ دهگات، لەگەڵ هەموو ئەما نەش دا خاوە نی چە ند ین وو تاری تا یبەت بە پرسە جۆراو جۆرە کانی ژنانه و لە سایت و رۆژنا مە و گۆ ڤا رەکان دا بڵاوی کردو نەتە وە، جگە لە وە ش ئەندا می سەندیکا ی رۆژنامە نووسا نی کوردستانه، لە بوا رەکەی خۆی دا بەشدا ری چەند ین خولی تا یبە تی نێو دە وڵه تی کردوە لە دەرە وە ی وولا َت سە بارەت بە پرسە کا نی ژنان، بە کورتی حەزی لە بوا رەکەی خۆیهتی و هیوا دا ره لە دا ها توو بتوا نێ بە کاری باشتر و زیا تر خزمەت بە توێژی ژن بگە یە نێ.
هاواربانیخێڵانی: نەما نی وەزا رە تی هەرێم بۆ کا رو باری ژنان چ کاردا نە وە یەکی دە بێت بۆ سەر توێژی ژن، بەرنامەی ئێوە چی دەبێت؟
شهرمین کهریم: نە ما نی وە زا رە تی هە رێم بۆ کاروباری ژنان و ئا فرەتان بۆشا ییەکی گە ورە دەخا تە نێو کارەکان چونکە ئێمە لە ما وەی ئە و چە ند ساڵەی کارکردنمان لەگە ڵ ئە وە ی کە کە موو کوڕیە کی زۆرمان هە بوو، بەڵام توا نیمان خۆمان بە دهرهوهو ناوهوه بنا سێنین، هە روە ها چە ندین پرۆژە ش پێش کەش بە سەرۆکا یە تی ئە نجومە نی وە زیران و سەرۆکا یەتی پە رلە مان و ڕێکخرا وە نێو دە وڵە تیە کان بکە ین، هەموو ئە و پرۆژا نە لە دا ها توو بە قۆ ناغ دێنە جێ بە جێ کردن، جگە لە وەش ئێمە ما وە یە کی زۆرە کارمان لە سە ر پرۆگرا می (جیندە ر) یە کسانی ڕەگە زی دا کرد لە نێو هەموو وە زا رە تە کا نی حکو مە تی هەرێم دا نوێنە رێکمان هە بوو ئە مەش یە کێکە لە گرنگترین کار ەکا نی نووسینگە کەمان، بێگومان کاردا نە وەی خۆی دە بێت، بۆ دوا جار حکومە ت سە لماندی کە حکومە تی پیاوە نەک هی ژن، ئە وە شی سهلماندکە با وە ڕیان بە کارکردنی ژن نیە ئە و قسا نەی کە دە شکرێ لە مێدیاکان هە مووی سەرزا رەکییە و هیچی تر، من پێم وا بوو دا نا نی ئەو نووسینگە یە ش لە کا بینە ی پێشوو ئە مە شیان جۆرە گا ڵتە پێ کردنێک بوو بە خودی ژن، بەڵام دوا جار ئێمە وە کو تیمی نوو سینگە و بەڕێز وە زیری پێشوی کاروباری ژنان سە لما ندمان لەگەڵ هە موو ئەو کە موو کوڕیا نە پێشمە رگە ئا سا خزمە تێک بە ژن بگە یە نین و بۆ مێژووش مە لە فەکا نمان هە ر بە زیند وو یی دە مێننە وە، بێگومان مقۆ مقۆ یە کی زۆر هە یە لە هە موو لایەک بە نە ما نی نووسینگە کە مان و زیندو بوو نە وەی، بەڵام ئە وەی ما یە ی پێکە نینە ئە وە یە ئێمە له کا بینە ی پێشوو ڕازی نە بووین کە سێ وەزیری ژ نمان هە بوو، کە چی ئێستا له کابینهی نوێ تە نها یە کێکە، که هیوا دا رم بتوا نێ لە ر ِێگە ی وە زا رە تە کە ی بە پلە یەک خزمە ت بە تو ێژی ژن بگە یە نێ.
هاوار بانیخیڵانی-لەگەڵ نە مانی وە زا رە تە کە تان چە ند ین با بە تی جۆراو جۆر ها تنە نوو سین و لە سا یت و رۆژنامە کان بڵاو کرانە وە، نووسینی ئەو با بە تا نە چ کا ردانە وە یەکی هە بوو لە سەر ڕا بردووی ئێوە وە کو نووسینگە؟
شهرمین کریم: هە روە کو با سمان کرد لە سەرە تا ئێمە لە گە ڵ ئە و هە موو کە موو کوڕیا نە کە چی هە ر بە ردە وا م بو و ین لە کا رکردن، بۆ زیا تر بە رچاو ڕوو نی ئێمە وەکو تیمی نووسینگە سەرە تا ترین بە ردە ستیمان نە بوو نە ئۆتۆمبیل نە بوود جە نە هێڵی ئینترنیت، بە و د وا ییە برادە را نی وەزا رە تی گە یا ندن یا رمە تی ئێمە یان دا ئە ویش لە ڕێگای پهیوهندی شهخسیهوه نەک لە ڕێگا یەکی تر، هێڵی ئه نترنیتیان بۆ دابین کردین، نووسینی هە موو ئە و با بە تا نە ش لە بێ ئاگا یی ئە و نوو سە را نە یە کە نوو سیویا نە، لە ما وەی کارکرد نما ندا نە ما نبینی یە کێک لە و نوو سە رە بە ڕێزا نە لە هە وا ڵێکی ئێمە بکۆ ڵێتە وە، ئە دی خێرە ئێستا وا خۆیان دە رخستوە؟ بێگومان نوو سینی ئە و با بە تا نە هیچ کارێکی لە ئێمە نەکرد چونکە ئێمە بۆ هەر نوو سینێک وەڵامی خۆمان هە بووە و بە بە ڵگە وە ش خستو ما نە تە بە ر چا وی خو ێنە ران، بە ڵگە کا نیش وەک رۆژی ڕو ناک د یا رە و پا رێزرا وە کە هە ر لە سە رە تا ی د ە ست بە کا ر بوو نمان وە کو تیمی وە زا رە ت بە نوو سرا وی ڕە سمی دا وا ی هە رپێداویستیهکمان کردبێ بە (داوای لێبوردن) وەڵام درا ینە وە، با شە من لە و بە رێزا نەی کە شتمان لەسە ر ئە نوو سن دە ڵێم ئا یا لە سفرەی بە تاڵ هیچ بە زیاد ئەبێ؟ بەڵام ئێمە لە و سفرە بە تا ڵە پێشمە رگە ئا سا بە زیادمان کرد، ئیتر هەرکە سێکیش هەرچیە ک بنوسێ بەلاما نە وە گرنگ نیە.
هاواربانیخێڵانی: لهناو کۆمهڵگهی کوردهواریدا چهنده کچان به خواستی خۆیان هاوسهری ژیانیان ههڵبژاردوه؟
شهرمین کریم: من پێم وا یە دە گمە نە ئەو کچا نە ی یا خود ئە و کوڕا نە ی کە بتوا نن خواستی خۆ یان ها و سە ری ژیا نیان پێک بهێنن، زۆربەی هە رەزۆری بە خواستی دە ور و بەر یان دا یک و با و کییە تی، هۆ کاری زۆر بوونی کێشە کۆ مەڵا یە تیە کان و جیا بوو نە وە زیا تر دە گە ر ِێتە وە بۆ بوونی ئەو خوا ستە، پێو یستە دا یکان و با وکان بیر لە دوا رۆژی مناڵە کانیان بکە نەوە چ کچ و چ کوڕ ئە گەر بە ئا رە زووی خۆ ی خێزان پێک نە هێنێ بێگومان خێزا نێکی بە ختە وە ری لێ دروست نا بێ، ئەبێ ڕە چا وی ئە وە ش بکەین کە سە ردە م گۆڕا وە و بۆ ئە وەی هەرد و لا بێ گرفت بن با خواستی خۆیان بە کار بهێنن باشترە.
هاواربانیخێڵانی _چەمکی ئازادی و ئازاد بوونی تاک ڕۆڵێکی گرنگی هەیە بۆ پێشخستنی کۆمەڵگە، پێت وایە ئێمە هیشتان لە ماناو رۆحی چەمکی ئازادی نەگەیشتووین؟ شهرمین کریم: بە داخەوە کە ئێمە هێشتا لە ما نای ئازا دی و بە ئازا دی بوون نەگە یشتوین، ئازادی زۆر لە وە گە ورە ترە کە ئێمە بیری لێ دەکە ینەوە ئەوەی ئێمە بیری لێ دەکە ینەوە بە ڕا بە رەکا نیشما نە وە ئە وە ئازادی نیە، هەموو شتێک سنوری خۆی هە یە ئازاد یش سنوردا رە، پێم وا یە نە تاک و نە کۆمەڵ لە و ههرێمهی ئێمە لە ما نای ئازادی نە گە یشتوە، کۆمە ڵگەی کوردی بە چا وی نو قا وە وە ئازا د بوو، کاتێ کە چا وی کردە وە، خۆی لە ئا قارێکی تر بینیەوە بەڵام بە جارێ نە یتوا نی هە موو ئەو گۆڕا نگا ریا نە وەربگرێت و قبوڵیان بکات، بۆ یە تا ئێستاش کە 18 ساڵ بە سەر ئە و ئازاد یە تێپە ڕیوە ئەگەر ڕا پرسییە ک بکەی لە سەر ووشەی ئازادی من دڵنیا م کە لە %75 ی کۆمە ڵگا بە هە ڵە ما ناکە ت پێ دەدات،
هاواربانیخێڵانی: بهگشتی قسهتان چیه له سهرچهوساندنهوهو پێشێلکاری مافه ڕهواکانی ژنی کورد... وهۆکاره کانی.
شهرمین کریم: ئەگەر یە کتر قبوڵ کردن و لە یە ک تێگە یشتن هە بێت ژن و پیا و ڕێز لە مافی یەکتر بگرن پێم وا نیە شتێک هە بێت بە ناوی چە وسا ند نەوەو پێشێلکاری، چونکە ئە و دو شتە ی کە با سی دە کە ی نە ک تە نیا لە ووڵاتی ئێمە لە هە موو جیهان بوو نی هەیە، هە ر وە ک چۆن ژن مافی خۆی گەرەکە پیا ویش بە هە مان شێوە، با ئێمە لێرە تە نیا پیاو خە تا بار نە کە ین بە وەی کە مافی ژن پێشێل دەکا ت، تۆ ئەگەر سە رێک لە یە کێتی پیاوا ن بدە ی ئەو سا دە بینی کە چە ندین پیا و سکا ڵا یان لە دژی ژنە کا نیا ن تۆمار کردووە بە وە ی کە مافی پیا وە کا نیان پێشێل کرد ووە، بۆ یە ئە وە ی گرنگە ئێمە بە جۆری یە کسا نی ڕەگە زی کا ر بکەین ودا وا ی ما ف بۆ هە رد وو ڕە گە ز بە رجە ستە بکە ین، لە کۆمەڵگابگە یە نین کە یە کسانی ڕەگە زی چیە و پێویستە چی بۆ بکری.
هاواربانیخێڵانی: ئایا حیجاب یان چارچێو لای ئێوه ی ژن چی مانایهک دهبهخشێت.. یان بۆدهبێ ژنی کورد بهم شیوازهکۆت و بهند بکرێت.
شهرمین کریم: سەرپۆش یاخود سەرپۆشین بە شێوە یە کی گشتی دەکەوێتە وە سەر خودی کەسەکە خۆی کە بۆ چ مەبە ستێک سە رپۆ ش دە پۆشێ ئایا بۆ جوا نیە؟ یان لە ڕوانگەی ئا یینیە کە یە؟ فشار خستنە سەر ڕەگەزی مێینە بۆ حیجاب کردن دەگە ڕێتە وە بۆ نەزا نین ونە فا می و خۆ فە رزکردن جا چ لە لایەن پیاو بێ یان ژن ئەو کە سەی فشا ر دە خا ت نازا نێ ئا خۆ ئە و فشا ر کرد نە چ کاردا نە وەیکی دەبێت، جگە لە وەش ئە و کەسەی کە حیجابی پۆشیوە خۆی تا چە ند با وەڕی پێیە تی ئا یا لە بەر کۆمە ڵگا یە یان هە ر خۆی حەزی بە سە رپۆ شینە و کا رێکی ئا یینی پە یڕە و دەکات؟ من پێم وایە پە یڕە و کردنی هەر شتێک بە ندە بە کە سایە تی بە هێزو لاوا ز بۆ یە ئە و با بە تە قسە و با سی زۆر هە ڵدە گرێت خۆ ئە گەر بێت و تو ێژینە و ە یە کیش بکە ی لە سەر حیجا ب لە کۆمە ڵگەی کوردی بۆت دە ردەکە وێت کە رێژە یەکی زۆر لە بەرمە سە لەی عەیبە وعاری کۆمهڵگا بە فشار لە سەریان ناوە،
هاواربانیخێڵانی: دهمهوێ قسه له سهر دوژنه بکهن دور لهنهریتی کۆن، لهگهڵ ئهوهشدا دهبێ رچاوی ئهو رێژه زۆرهی ژنانیش بکرێت که بههۆی فهوتی هاوژینهکانیان یان قهیرهبونی کچان، ئایا ئێوه ئهم دولایهنه چۆن شرۆڤه دهکهن، گهریاسای دوژنه ههڵبوهشێنرێتهوه، پێتان وانیه که جارێکی دیکه زوڵمێهکه لهوان دهکرێ.
شهرمین کریم: دوو ژنە گرفتێک نیە پەرلە مان یان ڕاگە یاند نکاران خۆ یان پێوە سە رقاڵ بکەن چونکە بە پلە یەک ئەوا نەی باس لە مافی ژن دەکەن هەر ئەوا نن هێڵی سوریان بەزا ندووە، ئە وەش وەک رۆژی روناک بە رچا وی هە مووما نە، مەسەلە ی دووژنە کاتێک پیاوەکە دە یکا تە دووژن و سێ ژن، خۆ ژنە کەش بە ئارەزووی خۆی شوی پێ دەکات و شتەکە ئیجباری نیە، هە ڵوە شا نە وەی یاسای فرە ژنی شتێکی مە حا ڵە چو نکە هەر کارێک کە کا ر بەدە ستا نی ووڵات دەریدەکەن زیاتر لە بەر ژەوە ندی خۆیا نە نەک لە بە رژەوە ندی میللە ت هەروە ها قە یرە ییش مە سە لە یەک نیە تە نیا بۆ کچ بێت، نەخێر لە کوڕا نیش دا هە یە کە بە تە مە نێکی زۆرەوە تا ئێستاش ڕە بە نن ئە مە ش تا ڕا دە یەک گرفت نیە چونکە رێژەی ئەوا نەی لە تە مە نی نێوان (15-24) سا ڵیدان لە کوڕ و کچ 20. 0% تێکڕای دانیشتووا نی هە رێمی کوردستان پێکدە هێنێ، بە پێی هە مان رێژەش بە سەر هە ر سێ پارێزگاکا نی هەرێم دا بە شبوون، ئە مە ئە وە دەگە ینێ کە کۆمە ڵگای کوردی کۆمە ڵگا یە کی گە نجە، ئەگەر حکومە ت پا شە رۆژێکیان بۆ دیاری بکات و بەرنامە و پلانی تا یبەت بۆکچان و کوڕان دا برێژێت و ژ یا نیان مسۆگەر بکات ئەوا بێگومان ئەویش نابێتە دیاردە.
هاواربانیخێڵانی: سهبارهت به توندو تیژی بهرامبهر ژن و و هۆکارهکانی و چارهسهری، ئێوه چی له ههگبهکه تاندایه...
شهرمین کریم: هۆکاری سەرەکی دروست بوونی توندو تیژی یەکەم من دهی گه ڕێنمەوە بۆ بوونی ڕەوتی پیاو سالاری لە کۆمەڵگەی کوردی وسستی ئاستی بیرو هۆشیاری کۆمە ڵگە و یەکترقبول نە کردن لە نێوان تاکە کا نی کۆمەڵدا، نا توا نین بە تەنیا تاوا نە کە بخە ینە ئە ستۆی ژنە کە یان پیا وەکە پێویستە بۆ نە ما نی ئە و دیاردە یە بە هەموو لایەکمان کار بکە ین بۆ ئە وەی رۆحی لێبوردە یی و لە یە کتر تێگە یشتن بە رپا بێت لە نێوان کۆمە ڵگا بە گشتی ئەگەر هەریە ک لە لای خۆیە وە پە یڕە وی ئە و خاڵا نە بکات بێگومان ئە وکاتە شتێک نا بێت بە نا وی توندو تیژی.
هاوار بانیخێڵانی-هەموو ئەو پرسیارا نەی کە کردمان پەیوەندی بە بوونی ئامارێک هەبوو، پێت وا نیە نەبوونی دەزگایەکی ئاماری تەواو زیاتر ئاڵۆزی خستبێتە ناو مەسەلەکان؟ شهرمین کریم: یەکێک لە کارە باشە کا نی نووسینگەی ئێمە ئە وە بوو کارمان لەسەر دا تا دەکرد
بێگومان وا یە تۆ کە باس لە هەر شتێک دەکەی پێویستی بە دا تایە ک هە یە خۆ ئەگەر بێتو کوردستان دەزگا یە کی ئا ماری فرا وا نی هە بێتوتیمی جۆرا و جۆری تێدا بێت، سەرجە م کارو بارەکان بە دا تا بڕوا ت بە ڕێوە، بێگومان ژیانی کۆمە ڵگا ش ڕا ستە ڕێ دە بێت و دەبێتە بەرچاو ڕوونیەکی تە وا ویش بۆ هەڵسوڕا ندنی کاروباری حکوومە ت، ئومێدە وا ریین کا بینەی شە شە می حکوومەتی هەرێمی کوردستان کار لە سەر دا تای تە وا و بکا ت بە بوونی دەزگا یەکی ئاماری پێش کە وتوو کارا. لە کۆتا ییدا زۆر سوپاس.
ئهو بابهتانهی له کوردستان نێت دا بڵاودهکرێنهوه، بیروبۆچوونی خاوهنهکانیانه، کوردستان نێت لێی بهرپرسیار نییه.