دیمانـــــــــه‌

·     ئەو هاوڵاتیە كوردانەی كە لە شێرناخ كوژران هەموویان لە سەر سنووری باشوور شەهید بوون نەك باكوور، كە هیچ بارەگەیەكی پەكەكەی لێنییە   

·          ئاكەپەبەرامبەر بەكورد هەمان عەقڵییەتی كەمالیزمی هەیە

·          هەموو تاكێكی كورد لەروانگەی توركەوە تیرۆریستە و دەبێ بكوژرێت

·          بەبێ سەرۆك ئۆجەلان پرسی كورد لە توركیا چارەسەر نابێت

پ: چۆن دەڕوانیتە كۆمەڵكوژییەكەی شێرناخ و سیاسەتی ئاكەپە لەهەمبەر دۆزی كورد؟

و: ئاكەپە كە لە 2002ەوە هاتۆتە سەر دەسەڵات هەتا ئەمرۆكە، هەوڵدەدات سیستمی كەمالیزم بروخێنێت و سیستمی ئیسلامی لە جێی بونیاد بنێت. ئەم دووسیستمەش هیچ جیاوازیەكیان لەگەڵ یەكتری نییە سەبارەت بە كورد، چونكە هەر دوو سیستمەكە لەسەر بنەمای ئینكاری كردنی كورد رژێمی خۆیان بونیاد بنێن.

لە ساڵی 2002 كە ئۆدوغان هاتە سەر حوكم لێدوانی ئیجابیدا كە دەخوازێ كێشەی كورد بە رێگەی دیموكراسیانە چارەسەر بكات. لە 2004یش كە چووە شاری ئامێد دووبارە لێدوانی دایەوە كە كێشەی كورد كێشەی منە و بەرێگەی ئاشتیانە چارەسەری دەكەم. هەتا ئەمرۆكە ئەو جۆرە لێدوانانە بەردەوامە، هەر چەندە لە رووی تیۆرییەوە باشە، بەڵام هەتا ئێستا پراكتیزە نەكراوە، هەتا ئێستاش بوونی كورد وەك هەبوونی سیاسی و نەتەوەیی و مێژوویی پێناس ناكرێت، بەڵكو وەكو تاكەكەس پێناس دەكرێت. ئۆدوغان دەخوازێ كورد لە ماڵی خۆیدا بە زمانی كوردی قسان بكات، بەڵام وەك سیستمی پەروەردە و سیاسی بۆ كورد قبوڵ ناكەن.

لەبەر ئەمانە، ئۆردوغان و حزبەكەی و حكومەتەكەی بەهەموو شێوەیەك شەڕی چەكداری و سیاسی بەرامبەر بە كورددان پەیڕەو دەكات. دەیەوێ بزوتنەوەی رزگاریخواری باكووری كوردستان لاواز بكات و كورد بێ ئیرادە بێت، هەموو جۆرە تەكنەلۆژیایەك لە ئیسرائیل و ئەمریكا و ئەروپا و وڵاتانی هاوسێی وەردەگرێت بۆ لەونابردنی كوردان.

وەك دەبینین بەرامبەر بە كۆمەڵكوژییەكەی شێرناخ كە دەوڵەتی توركیا بەرامبەر بە هاوڵاتیانی سڤیلی كورد ئەنجامیدا، هیچ دەوڵەتێكی جیهان، نە ئەوروپا و ئەمریكا و نە سعودییە بە توندی ئەو كۆمەڵكوژییەیان ئیدانە نەكرد و بێهەڵوێست بوون، واتە بەو كۆمەڵكوژییە رازین. ئەمەش جەسارەت بە دەوڵەتی توركیا دەدات كە بەردەوام بێ لەسەر قەتڵ و عامكردنی كوردان.

ئەو كارەساتەی گوندی قەلابان لەناوچەی شێرناخ، رووداوێكی بێ مەبەست و هاكەزایی نەبوو، بەڵكو زۆرینەی خەڵكی ئەو گوندە جاشن و سەر بە دەوڵەتی توركیان، خەریكی قاچاخچێتین لەسەر سنوور، چونكە ئەم گوندە لەسەر سنوورە و هاوسنوورە لەگەڵ كوردستانی باشوور، بۆیە ژمارەیەكی زۆری سەرباز و جەندرمەی توركی لێیە. بەڵام دەوڵەتی توركیا وا نیشانی دەدات كە ئەوە رووداوێكی بێ مەبەست بووە، بۆ ئەوەی كاردانەوەی میللەتی كورد دامركێنێتەوە. بەڵام ئەو كۆمەڵكوژییە بە ئامانج كراوە، چونكە هەموو تاكێكی كورد جا هەر كارێك بكات لەروانگەی توركەوە تیرۆریستە و دەبێ بكوژرێت، جا فەرق ناكات كوردی باكوور یان باشوور بێت. چونكە ئاكەپەش بەرامبەر بەكورد هەمان عەقڵییەتی كەمالیزمی هەیە.

 پ: بەم پێیە لە هەگبەی حزبی ئاكەپەدا شتێك نییە بەناوی چارەسەری پرسی كورد؟

و: هەتا ئەمڕۆ حزبەكەی ئۆردوغان و حكومەت و دەوڵەتەكەی كارنامەیەكی ئاشكرا نەكردووە كە بڵێ ئەمە پرۆژە و بەرنامەی ئێمەیە بۆ چارەسەری پرسی كورد. بەڵكو سیاسەتی دووفاقەیی پەیڕەو دەكات، ئاگاپە بە زمانی نەرم و دیپلۆماسی قسان دەكات، كەچی سوپا دژی كوردان ئۆپراسیۆن بەرپا دەكات. جیاوازی نێوان سیستمی عەسكەری و پارتی ئاكەپە نییە و سوپا و ئاكاپە هەردووكیان یەكن و دوو رووی دراوێكن.

پ: هەتا ئێستا پەكەكە (9) نۆ جار بەرامبەر بە توركیا ئاگربەستی راگەیاندووە، بەڵام حكومەتەكەی ئاكاپە رەتیكردۆتەوە، تۆ ئەمە چۆن لێكدەدەیتەوە؟

و: لەساڵی 1927ەوە كە دەوڵەتی توركیا دروست بووە هەتا ئەمڕۆكە ئینكاری لە هەبوونی میللەتی كورد دەكات. ئەوەی لە توركیا دەژین بە تورك وەسفیان دەكات ئەمەش لە سیتمی پەروەردە و خوێندن و ناوەندەكانی زانستیدا رەنگیداوەتەوە. ئەگەر ئێستا دەوڵەتی توركیا دان بە بە هەبوونی میللەتی كورددا بنێت، كەواتە ئەو 93 ساڵەی كە دەوڵەتی توركیا دەرخواردی میللەتی داوە هەمووی درۆ بووە. ئەمە یەكێكە لە هۆكارەكان كە توركیا دانووسان و دیالۆگ لەگەڵ پەكەكە و كورد رەتدەكاتەوە.

هۆكارێكی تر ئەوەیە كە ئەوە ماوەی (30) سی ساڵە بزوتنەوەی رزگاریخوازی كورد لە باكووری كوردستان شەڕ دەكات لەپێناو مافەكانی خۆی، كەچی دەوڵەتی توركیا هەر بە تیرۆریست ناوی دێنێت. لەم پێناوەشدا ئیسرائیل و ئەمریكا و عێراق و ئێران هاوكاری توركیایان كردووە، كەواتە دەردەكەوێت كە ئەمەش هەمووی درۆ بووە. مادام میللەتێك هەیە بەناوی كورد ئەی بۆچی 30ساڵ دژی شەڕی كردووە و مافەكانی نەداوە. بەواتایەكی تر دەبێ مێژووی 90 ساڵی خۆی بسڕێتەوە.

بۆیە دەوڵەتی توركیا راستییەكان قبوڵ ناكات و ئامادە نییە داوای لێبوردن لە میللەتی خۆی بكات كە درۆی لەگەڵ كردوون.

پ: زۆر جاران دەوڵەتی توركیا بەبیانووی هەبوونی بارەگاكانی پەپەكە، هەرێمی كوردستان بۆردوومان دەكات. تۆ پێتوایە ئامانج لەم بۆدوومانانە بارەگاكانی پەكەكەیە یان تێكدانی ئەزموونی هەرێمی كوردستان و یەكڕیزی كوردانە؟

و: ئەوانە هەمووی بیانوون و راست نین. بۆ نموونە ئەو هاوڵاتیە كوردانەی كە لە شێرناخ كوژران هەموویان لە سەر سنووری باشوور شەهید بوون نەك باكوور، كە هیچ بارەگەیەكی پەكەكەی لێنییە. ئەو گوندانەی كە لە ئامێدی و شیلادزێ و خنێرە و قەندیل سووتێنران هیچ بارەگایەكی پەكەكەی لێنەبوو. كەواتە هەبوونی بارەگاكانی پەكەكە بیانووە، توركیا هەموو كوردێك بە تیرۆریست دەزانێت و شەرعییەت بە كوشتنی دەدات.

پ: جگە لە ئۆپراسیۆنی سەربازی، ماوەی 2ساڵە دەوڵەتی توركیا زۆر بە توندی ئۆپراسیۆنی سیاسی دژی رۆژنامەنووسان و سیاسەتوانانی كورد لە باكوری كوردستان بەرپا كردووە و بە بیانووی پێوەندی لەگەڵ پەكەكە دەستگیر كراون و لە زینداندان. ئایا ئەمە پاشگەزبوونەوەی ئاكاپە نییە لەو لێدوانانەی لەبارەی چارەسەری پرسی كوردەوە دایبووی؟

و: توركیا لەگەڵ ئەمریكا رێكەوتنی كرد كە لەرێگەی سەربازییەوە پەكەكە لاواز بكەن یان لەناوی بەرن. لەساڵی 2007 بەدواوە گەورەترین ئۆپراسیۆنی سەربازی دژی پەكەكە بەكارهێنا، كەچی بزاڤی رزگاریخوازی كورد زێتر بەهێزتر و گەشەی دەكرد. نموونە سەرۆك شاروانییە كوردەكان لە (30) سەرۆك شارەوانییەوە بوونە (100) سەرۆك شارەوانی، پەرلەمانتارە كوردەكان لە (6) پەرلەمانتارەوە بوونە (35) پەرلەمانتار. توركیاش ئەمەی پێ قبوڵ نەكرا كە بینی بزاڤی رزگاریخوازی كورد بۆتە بزاڤێكی سیاسی و جەماوەری. بۆیە دەستیان كردووە بە گرتنی شارەدار و پەرلەمانتار و رۆژنامەنووسانی كورد بە تۆمەتی هەبوونی پێوەندی لەگەڵ پەكەكە لەژێرناوی كەچەكە. بەڵام ئەمانە هەمووی بیانوون، بەڵكو توركیا دەیەوێ ئیرادەی كورد بشكێنێت و دووركەونەوە لە بزاڤی رزگاریخوازی كورد.

پ: تاچەند ئۆجەلان كاریگەری هەیە لەسەر چارەسەری پرسی كورد لە باكووری كوردستان؟

و: بەبێ سەرۆك ئۆجەلان پرسی كورد لە توركیا چارەسەر نابێت. نەك هەر لە باكوور بەڵكو لە هەر چوار پارچەی كوردستان سەرۆك ئاپۆ میحوەری چارەسەری پرسی كوردە، بەتایبەتی پرۆژەكەی بەناوی "نەخشەرێ" كە سەرۆك ئاپۆ رادەستی دەوڵەتی توركیای كردووە. ئەم پرۆژەیە بە وردی ئاماژەی بەچارەسەری پرسی كورد داوە لە هەر چوار پارچەی كوردستان.

ئەم دیمانەیە لە ژمارە (146)ی رۆژنامەی پرس بڵاوبۆتەوە.

ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌.