کوردستان نێت نێتی هەمووانە
پارتی "دادوگه شه پێدان"، که ده سه ڵاتی له سه ر میراتی که مالیزم گرته ده ست، بانگه شه ی چاره سه رکردنی ئاشتیانه ی کێشه ی کوردی به رزکرده وه. له و ده مه دا، خه ڵکی به گه شبینییه وه له و هه ڵوێسته نوێیه ی ده سه ڵاتدارانی تورکیایان ده ڕوانی. له لایه ك هه ڵوێسته که پێچه وانه ی سیاسه تی کلاسیکی که مالیزم و سوپای ئه و وڵاته بوو، که ده یان ساڵ بوو ده یانویست له ڕێی ئۆپه راسیۆنی سه ربازییه وه ئه و پرسه بۆ به رژه وه ندی خۆیان یه کلایی بکه نه وه. له لایه کی دیکه وه، به و پێیه ی"دادوگه شه پێدان"، هه ڵگری باگراوندێکی ئیسلامیی و پارتێکی گه وره و سه رتاسه ری وڵاتی تورکیا و ڕێژه یه کی به رچاو ئه ندام و لایه نگرانی له نه ته وه جیاوازه کانی تورکیا، به تایبه ت کورد له خۆگرتبوو، شانسی بردنه سه ری به ڵێنه که ی زیاتر بۆ ده ڕه خساند.
له چه ند ساڵی ڕابردوودا"دادوگه شه پێدان" توانی که ڵبه کانی که مالیزم، که خۆی له سوپا و دادگای ئه و وڵاته ده بینییه وه، ده ربهێنێت. تا ڕاده یه کی زۆر، هه ژموونی ئه و دوو لایه نه ی به سه ر سیاسه تی وڵاته که یدا که مکرده وه و نه یهێشت. ئه و هه نگاوانه ش ڕێخۆشکه ربوون بۆ ئه وه ی سیاسه تێکی حه کیم و سه رده میانه بۆ چاره سه رکردنی کێشه ی کورد بگرێته به ر و تورکیا له وڵاتێکی تاك نه ته وه یی تورکه وه بۆ وڵاتێکی فره نه ته وه بگۆڕێ. هه ندێ جار، ئاماژه به خاڵه گه ش و پۆزه تیفه کانی "دادوگه شه پێدان" له کاری سیاسیی و به ڕێوه بردنی ده سه ڵات، وه ك نموونه ی پارتێکی باگراوند ئیسلامیی میانڕۆ، ده کرێ، به تایبه ت سه رکه ووتنی له بواری ئابووریدا، به ڵام ئه و هه نگاو و ده ستکه وتانه ی پارتی ناوبراو، ناتوانن شه فاعه تی ئه وه ی بۆ بکه ن، که له چاره سه رکردنی کێشه ی کوردا سه رکه وتن مسۆگه ر بکات.
کولتووری که مالیزم، که خۆی له ده ستووری تورکیادا ده بینێته وه، تورك، وه ك تاکه نه ته وه ی سه رده ستی تورکیا ته ماشا ده کات، وه ك تورکه کێویله، له گه لی کورد له و وڵاته دا ده ڕوانێ. له ده ستووری ڕه گه زپه رستانه ی که مالیزمدا کورد هاوڵاتی پله دووه، ناسنامه و مافه نه ته وه یییه کانی پێ ڕه وا نابینرێ. گه ر ده ستوور ڕۆح و دڵی هه ر وڵاتێك بێت، ئه وا کورد وه ك نه ته وه، له هزرو دڵ و ڕۆحی تورکیادا، ناسنامه و بوون و مافی نییه. نامۆیی و بێماڵی و بێمافی کورد له تورکیادا بۆ ده ستووری ئه و وڵاته ده گه ڕێته وه، هه ر ئه ویش ڕێگره له به ده ستهێنانی مافه کانی و له ڕوویاندا ده وه ستێته وه. نزیکه ی سه ده یه که ئه و ده ستووره ی تورکیای له سه ربنیاتنراوه، جومگه کانی ده سه ڵات و ئۆرگانه کانی ئه و وڵاته به ڕێوه ده بات و به ناخیاندا ڕۆچووه. تورکه کان و ده سه ڵاتدارانی تورکیا، ناتوانن وا به سانایی ده ستبه رداری ئه و تێز و بیرکردنه وه یه ببن و له ژێر ئه و نیره دا خۆیان ده رباز بکه ن. بانگه شه ی برایه تیی ئیسلامیی، دادو گه شه پێدان و ئیسلامییه کانی تورکیا، گه ر له چوارچێوه ی ده ستوورێکی مۆدێرن و مرۆڤدۆستانه دا ڕێکنه خرێ، که بێ جیاوازی مافه کانی گشت نه ته وه و پێکهاته کانی ئه و وڵاته ده سته به ر بکات، ئه سته مه بتوانێ له هه ژموونی ڕه گه زپه رستانه ی بیری که مالیزم که مبکاته وه. بێگومان، تا ئه مڕۆش پارتی " دادو گه شه پێدان" له و ڕووه وه شکستی خواردووه و نه یتوانیوه کولتووری که مالیزم تێکبشکێنێ. پێناچێ به و ئاسانیه و بێ ئه نجامدانی گۆڕانکاریی گه وره، له هزرو به رنامه یدا بتوانێ کێشه ی کورد له و وڵاته دا چاره سه ر بکات. بێگومان، ئه وه ش ڕووبه ڕووی شکستی ده کاته وه و ڕیسه که ی ده کاته وه به خوری.
به هه مانشێوه، خه باتی سه ربازیی کورده کانی باکوور، که "پێکاکا" ڕابه رایه تیان ده کات، نه ك هه ر ناتوانێ هه ژموونی ده ستووری که مالیزم به سه ر تاك و ده سه ڵاتی ئه و وڵاته وه که مبکاته وه و تێکیبشکێنێ، به ڵکو وا له هێزو گرووپ و ده سه ڵاتدارانی ئه و وڵاته ده کات، مکوڕانه تر ده ست به کولتووری که مالیزمه وه بگرن و جورئه تی خۆڕزگارکردنیان له و ده ستووره ڕه گه زپه رسته نه بێت. گۆڕینی ده ستووری تورکیا و به یاساییکردنی مافه کانی گه لی کورد له و ده ستووره دا، به خه باتی چه کدارانه ناکرێ و کارێکی مه حاڵه، زه مه نی خه باتی چه کداری له مڕۆی تورکیا و ناوچه که دا به گشتی کاتی به سه ر چووه. به هاری عه ره بی باشترین نموونه یه له و ڕووه وه، که چۆن ده سه ڵاته دیکتاتۆر و ملهوڕه کانی ناوچه که له به رده م شۆڕشی مه ده نی گه لاندا یه ك له دوای یه ك به چۆکدا دێن. جێی خۆیه تی کوردانی باکوور، به جورئه ته وه دان به و ڕاستییه دا بنێن و پیاچوونه وه به ستراتیژ و به رنامه یاندا بکه ن. چه كه کانیان وه لابنێن و خه باتی ڕۆشنبیری و مه ده نی و ئاشتیانه به رپا بکه ن. ئه وسا ڕێ له سووپای که مالیزمی ئه و وڵاته ده گرن، به بیانوێ ڕاوه دوونانی گه ریلاکانه وه، قه سابخانه و کۆمه ڵکووژی خه ڵکی بێتاوان و سڤیلی کورد ئه نجام بدات. هه نگاوێکی له و چه شنه، به دنیای ده یسه لمێنێ کورد، گه لێکی ئاشتیخوازه و به شێوازی مه ده نیانه خه بات بۆ مافه ڕه واکانی ده کات. سه ره نجام ده سه ڵاتدارانی تورك ناچار ده بن، چۆك بۆ داخوازییه کانی داده ن و مافه کانی به شێوه یه کی یاسایی و ده ستووری بسه لمێنن.
ڕیسوا و شه رمه زارکردنی کۆمه ڵکوژیی شرناخ، ئه رکێکی نه ته وه یی و مرۆڤدۆستانه ی گشت کوردێکی خاوه ن هه ڵوێست و ویژدانه، ده کرێ له ڕێیه وه سه رنج و سۆزی گه لان و ده سه ڵاتدارانی دنیا، بۆ کێشه ی کورد ڕابکێشرێ، بکرێته کارتێکی فشاریش بۆ ده سه ڵاتدارانی تورکیا، تا به جدی بۆ چاره سه رکردنی کێشه ی کورد هه نگاو بنێن و چیتر به ساده یی و قسه ی ڕووت له گه ڵ ئه و پرسه دا مامه ڵه نه که ن.
به داخه وه، هه ڵوێستی پراگماتیانه ی ده سه ڵاتدارانی هه رێم، مایه ی شه رم و که سه رێکی گه وره بوو، ئه وان که بۆ پاراستنی کورسییه کانیان ئاماده ن دووژمنی وه همی بتاشن و شه ڕی له گه ڵدا به رپا بکه ن!، له ئاست کۆمه ڵکووژی شرناخ و دوژمنانی گه لی کورددا، بێده نگ و شه رمنانه له ژێر لێوه وه لێدوان و نیگه رانی ده رده بڕن. بێگومان مێژوو ڕه حم به و هه ڵوێسته له رزۆکه یان ناکا و وه ك په ڵه یه كی ڕه ش به ناوچاویانه وه ده مێنێته وه.
خۆشبه ختانه، ئیسلامییه کانی کوردستان، به تایبه ت ئه مینداری یه کگرتوو، هه ڵوێستێکی جوان و به رزی له و ڕووه وه نیشان دا. دۆستایه تی پارتێکی فه رمانڕه وای باگراوند ئیسلامیی له تورکیا، نه بووه هۆکاری بێده نگ بوونیان، ئه وان زۆر به توندی پڕۆتستۆی ئه و کاره دڕندانه ی سووپای تورکیایان کرد، به وه ش توانیان هه ڵوێست و هه نگاوێکی نه وعی بۆ خۆیان تۆمار بکه ن، جێی خۆیه تی به رز بنرخێنرێ.
ئهو بابهتانهی له کوردستان نێت دا بڵاودهکرێنهوه، بیروبۆچوونی خاوهنهکانیانه، کوردستان نێت لێی بهرپرسیار نییه.