بێوەفایی ماڵی بارزانی بەرانبەر بە من و هاوسەنگەرەکانم، وای لێکردم کە لە رێگای هەندێ پەندی پێشینانەوە کە هەر یەکەی داستانێکی بەدواوەیە، ئەو داستانە بنوسمەوە، کە سێ لەو پەندانە بۆ رابردوی من دەبێت:
(کێ کردی و کێ خواردی) (گا دەیکا و کەر دەیخوات) (کەر دەیکا و گا دەیخوا)، بەشەرمی نازانم کە ئەو سێ پەندە بەسەر خۆمدا بسەپێنم، چونکە مانای ئەو سی پەندە ئەوەیە کە ئەو کەسەی کارەکەی ئەنجام داوە بۆخۆی هیچی پێنەبڕاو خەڵکانی تر بەروبومەکەیان خواردوە.
بێجگە لەهەزارن شەڕو پێکدادانی شۆڕشگێران و دەوڵەتی عێراقی، لە شۆڕشی ئەیلول دا، سێ شەڕی گەورەهەبوون کە هەرسێکیان لەرووی لەشکریەوە چۆکیان بەدوژمن داداو دەوڵەتیان ناچار کرد کە دەست بەگفتوگۆ بکات لەگەڵ سەرکردایەتی کورد.
یەکەمیان شەڕی سەفین بوو ماوەی ساڵێک درێژەی کێشاو لە ١٩٦٣ دوژمنی ناچار کرد کەبکەوێتە گفتوگۆ، بەڵام داخەکەم ئەوەی سەرکردایەتی ئەو شەڕی کرد (جەنەراڵ عەزیز عەقراوی) وەک پێویست ئاوڕی لێنەدرایەوەو خەڵکانی تر بەروبوومی رەنجی ئەو شۆڕشگێرەیان خوارد.دووهەمیان شەڕی هەندرێن بوو لەساڵی ١٩٦٦ و فاخیری حەمەداغای مێرگەسور بەهاوکاری شوعیەکان چۆکی بەدوژمن دادا، بەڵام کاک فاخیریش وەک پێویست حسابی بۆ نەکراو لەکۆتایشدا لەناویان برد.
سێهەمیان شەڕی دۆڵی شەهیدان بوو لە کۆتایی ١٩٦٩ کە بەندەی نوسەر سەرپەرشتی ئەو شەڕەی کردو لوتی دەوڵەتی عێراقمان شکاندو دوا شەڕ بوو لەنێوان دەوڵەت و شۆڕشداو لەروی لەشکریەوە دەوڵەتی ناچار کرد بۆ گفتوگۆ، سەرداریش وەک جەنەراڵ عەزیز عەقراوی و فاخیر مێرگە سوری هیچی پێنەبراو ئەگەر لەژێر دەستی ئەوان دامابەیە منیشیان لەناو دەبرد.
ئەمڕۆ چل ساڵ بەسەر ئەو شەڕەدا تێپەر دەبێت و پێم خۆشە بەکورتی داستانی ئەو شەڕە بۆ خوێنەران بنوسمەوە.
کات کۆتایی پایزی ساڵی ١٩٦٩ یەو تەمەنم ٢١ ساڵە، لەگەڵ حەسۆ میرخانی فەرماندەی ناوچەی پشدەر نێوانمان تیک چوە لەسەر ئەوەی داوای لێکردم کە تۆپبارانی ناو شارۆچکەی ژاراوە بکەم کە پڕ بوو لەماڵ و منداڵ، منیش فەرمانەکەیم بەجێ نەهێناو ئەویش هەموو دەسەڵاتێکی لێستاندمەوەو لەگوندی بەلک لە نزیک دوچۆمانی ناوچەی پشدەر دانیشتبووم.
دەوڵەتی عێراقی هێرشێکی بەرفراوانی بیست و پێنج هەزار سەربازی دەست پیکردبوو و لە کەرکوکەوە هێزی پێشمەرگەی تێک شکاندبوو و هات هەتا کێوەرەشی پشتی رانیە، بەیانی زوو بوو، دەنگی تۆپان پەیدا بوو و منیش رۆیشتمە سەر گردێک و بەدوربین تەماشای کێوە رەشم دەکرد، دیتم پێشمەرگەیەک بەغاردان هاتە لام و وتی کاک حەسۆ ئەو نامەی بۆ ناردووی، کە نامەکە دەخوێنمەوە، نوسیبوی شێتەکان زوو زوو بەشەڕ دێن و زوو زووش ئاشت دەبنەوە، وا لەشکری عێراقی بەرەو دۆڵی شەهیدانی پشتی سەنگەسەر دەروات و پێم خۆش دەبێ دە پێشمەرگە لەگەڵ خۆت هەڵبگرێ و بەپەلە فریای دۆڵی شەهیدان بکەوی، لەراستیدا بۆچونەکەی کاک حەسۆ راست دەرچوو، منی سەر شێت هیچم لەدڵدا نەماو دە پێشمەرگەم لە بنکەی بەلک لەلای مام تەهای خۆشناو هەڵگرت و بەغاردان رۆیشتم بۆ دۆلی شەهیدان.
بنکەی دۆڵی شەهیدان سەد پێشمەرگەی لێبوو لەگەڵ سێ بارزانی (حاجی بارزانی کە تۆپچی بوو، شێخ یەزدین کە سەرلق بوو، عەلی بارزانی کە سەرپەل بوو)، ئەو سێ بارزانیە، هەمە کارە بوون و دڵی تێکڕای پێشمەرگەکانیان شکاندبوو، حاجی بارزانی تۆپەکەی بردبۆ خوار قەڵاتی شەهیدان و پێشمەرگەکانیش لە هەردوک بەری دۆڵی شەهیدن دامەزرابوون، حاجی بارزانی بەتەنها دەرواتە سەر گردەکەی بەردەم گوندی زورکان و لەناکاو توشی لەشکری عێراقی دەبێت و شەهید دەکرێت، بە شەهید بوونی حاجی بارزانی پێشمەرگە دەست بەشکان دەکات، لەو ئان و ساتەدا من گەیشتمە قەڵاتی شەهیدان، کە دەبینم راکردنەو کەس ئاگای لەکەس نیە، دوژمن تۆپبارانیکی بەهێزی دەکردو تەیارەش لە ئاسمان دەستی لە هیچ نەدەپاراست.
یەکێک لە پێشمەرگەکانی حاجی بارزانیم بینی کە عەدەد تۆپ بوو (رەسولی حوسێن مەرگەیی) لێمپرسی تۆپەکە لەکوێیە، ووتی لولەکەی لە خوار قەڵاتەو ژێرەکەی پینج سەد مەتر دوور لەژێر هەنجیرەکان کەوتوەو قاچەکانیشی ئێستاش هەر بەسەر پشتی ئێسترەکەوەن، لەژێر گرموهۆڕی تۆپ و تەیارەو دەسترێژی گوللەدا، تۆپەکەمان کۆ کردەوەو لە ئێسترەکانم بار کردو بە سێ پێشمەرگەدا بەرێم کرد بۆ بنکەی دۆڵی شەهیدان، بۆخۆشم لەگەڵ چوار پێشمەرگەدا رۆیشتمە سەر ئەو گردانەی پشتی گوندی دەلوەکۆترو لەوێش هەندێ پێشمەرگەی تریش هاتنە لام بووین بە ٢٠ پێشمەرگەیەک، کەدەبینم هەردووک بەری سەرووی دەشتی سەنگەسەر پڕبووە لە لەشکری عێراقی و بەرەو هەوراز دێن بۆ داگیرکردنی هەردووک بەری دۆڵی شەهیدان، بەپێشمەرگەکانم وت ئێوە لێرە بن من دەرۆمە ناو بنکەی شەهیدان و تۆپەکە دادەبەستم و تۆپبارانیان دەکەم، کە گەیشتمە لای تۆپەکە، تەنها پێشمەرگەیەک لەبنکەکە مابوو کە ناوی قەیماس و خەڵکی لای خانێی رۆژهەڵاتی کوردستان بوو، لەگەڵ قەیماس تۆپەکەمان دابەست و دەستم کرد بە تۆپبارانی ئەو لەشکرەی کە هاتبۆ دەوروبەری گوندی زۆرکان و دەلوە کۆتر، تۆپەکان ئەوەندە بەجوانی نیشانیان دەپێکا، وورەی پێشمەرگەی بەرز کردەوەو لەشکری عێراقیش کون نەبوو خۆی تێبنێ، خۆی رانەگرت لەبەر تۆپەکان و ناچار سەربەروخوار بۆوە بۆ لای سەنگەسەر و ئەو ناوەی بەجێ هێشت.
لەشکری عێراقی، لەلای گوندی گرتک و دووگۆمانەوە بەبێ ئەوەی کەس پێشیان پێ بگرێ، سەر کەوتبوونە سەر شاخ، پێشمەرگەکان هەموو بۆ شەو گەرانەوە بنکەکەو ناراستەوخۆ من بووم بە بەرپرسی جەبهەکە، هەستم کرد پێشمەرگەکان لە داخی بارزانیەکان زۆر بایەخیان بە شەڕەکە نەدەداو هەندێکیان بەمنیان دەگوت ئێمە وەک تۆ بێ ئەقڵ نیین، ئەوانە لەکاتی شەڕو تەنگانەدا خۆیان بچوک دەکەنەوەو لەکاتی خۆشیشدا خۆیان دەکەن بە خوا بەسەرمانەوە، بەهەر شێوەیەک بێت، لە بەرەبەیاندا پێشمەرگەکانم دابەش کردو بۆخۆشم لەگەڵ حەوت پێشمەرگە تۆپەکەم رووەو سەر ریزە چیاکەی پشتی گرتک و دووگۆمان دابەست، پێشمەرگەکان هیچی نەرۆیشتبوونە ئەو شوێنەی بۆم دانابوون و بە تێکڕا دۆڵی شەهیدانیان بەجێ هێشتبوو بەرەو لێوژەو قەڵاتوکان بەرێ کەوتببون.
مەلا مستەفای بارزانی و کاک ئیدریس و کاک مەسعودیش دیلمانیان بەجێ هشتبوو و هاتبوونە ناوچەی بۆڵێ لە بناری قندیل، هەواڵی جەبهەکەیان لە پشمەرگە راکردوەکان و بێسمی دەولەتی عێراقیەوە دەزانی، پشمەرگە راکردوەکانیش دیانوت سەردار لەگەڵ حەوت پێشمەرگە لەوێ ماوە.
من نەمزانی پێشمەرگەکان شوێنەکانی خۆیان بەجێ هێشتوە، مەفرەزەیەکی لەشکری عێراقی هاتبۆ سەر ئەو قوتە شاخەی کە بەسەر بنکەی شەهیدان دا دەروانێ، لەبەرە بەیانێکی روناکدا لەناکاو دەسترێژێکی رەشاشیان لێکردین، منیش بەپێشمەرگەکانم ووت، چارە نیە یان دەبێ بنکەکە بەجێ بهێڵێن یان دەبێ هێرشیان بۆ بەرین و ئەو قوتە شاخەیان لێبستێنینەوە، پێشمەرگەکانیش زۆر مەردانە وتیان چۆنت پێ باشە وا دەکەین، ئەو پێنج پێشمەرگەم (رەسولی حوسێن مەرگەیی، حەسەن شارۆشی، کەمال کاوانی، فەقێ عەبدوالرەحمانیسێویس و محەمەدی حەسەن مڕەیی) هەر شەشمان بەرەو هەوراز هێرشمان کردە سەر مەفرەزەکەی لەشکری عێراقی و نەیان توانی خۆیان لە پێشمان رابگرن، بەدوایان کەوتین تاکو لە بنکەکە دورمان خستنەوە، لە وێوە شەڕە تفەنگ دەستی پێکرد، سێ شەو و سێ رۆژ پێشمان بەو هەموو لەشکرە گرت، تاکو مەلا مستەفای بارزانی پاسەوانەکانی خۆی لەژێر فەرماندەی عومەراغای دۆڵەمەریدا ناردە هاوارم، کاک ئیدریس نامەیەکی بەناوی باوکیەو لەگەڵ دەمانچەیەک بۆ ناردبووم و نوسیبووی ئاگادی شەڕ و نەبەردیەکانتانین (ئەوان لە رێگەی پەیوندیەکانی نێوان لەشکری عێراقیەوە ئاگاداری شەڕەکە بوون)، نوسیبووی وا عومەراغای دۆڵەمەریم نارد بۆ هاوکاریت و بتان بینم چۆن پشتی دوژمن دەشکێنن.
عومەراغا گوللە تۆپێکی زۆری هێنابوو، بۆ رۆژی داوتر هەر لەبەیانی زووەوە دەستم کرد بە تۆپبارانی سەر شاخەکە، لەبەر ئەوەی شوێنەکەیان دەشتێکی بەردەڵێن بوو، دەتوانم بڵێم سێبەشی ئەو ٥٠٠ سەربازەی کەسەرکەوتبۆ سەر ئەو شاخە بەو تۆپبارانە لەناو چوو، کە تاریک داهات وتم عومەراغا بە هێرشیان بکەینە سەر، ئەویش وتی کە تۆ لەپێشەوە بێت ئێمە ئامادەین، منیش پێشیان کەوتم و عومەراغاو رەشیدو رەسولی ئامۆزای لەدوای منەوە بوون، منیش تەقەم نەکرد تاکو کەوتینە ناو لەشکرەکە، پێشمەرگەو لەشکری عێراقی تێکەڵ بوون دەتوانم بڵێم ئەو ٥٠٠ کەسە بەتەواوی لەناو چون، هەرچی هێنابویانە سەر شاخەکە کەوتە دەست پێشمەرگە، ئەو شەڕە لوتی لەشکری عێراقی شکاندو کە دەوڵەتی عێراقی بۆی دەرکەوت ناتوانی لەرێگای شەڕو شۆڕەوە سەرکەوتن بەدەست بهێنی ناچار شانی دادا بۆ گفتوو گۆ، دەبێ بڵێم بەداخەوە نە لەو سەردەمدا لەبەروبومی گفتوگۆ و یازدەی ئازارم خوارد، نە ئێستا.(تێبینی حەبیب فەیلی ئەو داستانەی نوسیوەتەوە بەڵام بۆ خۆ بردنە پێش لە بارزانیەکان، داستانەکەی بەناوی ئەوانەوە نوسیوەتەوەو بەهیچ شێوەیەک ناوی منی نەهێناوە).
مل بەملە لەگەڵ حەسۆ میرخان لەسەر زۆرداری بەسەر خەڵکی ناوچەکەدا، بێبەشی کردم لە داهاتەکانی ئەو چوار ساڵی یازدەی ئازار، دوای ئەوی چەند جارێک هەوڵی کوشتنی دام، ناچار لە بەهاری ١٩٧٤ رۆیشتم بۆ هێزی باڵەک و لەوێش یەکەم تۆپی کورد من بەدوژمنمەوە ناو دوای دەیان شەڕو نەبەردی قورس لە مانگی ١١ ی ١٩٧٤ بە ٣٥ پارچەی ئەلغام بریندار بووم و پارچەیەک بە ناوەڕاستی بڕبڕی پشتم کەوتوەو ئێشێ لایەک لە بەدەنی بۆ پەیدا کردوم، ماڵی مەلا مستەفا نە دنکە حەبێکیان بۆ کڕیوم و نە لاخە گوڵێکیشیان بۆ ناردووم، پڕۆژەی نەوتی کوردستانم دروست کردو خەرجێکی زۆرم لەباخەڵی خۆم لێکرد، کەچی ماڵی مەلا مستەفا لەجیاتی چاکە دانەوە پڕۆژەکەیان لێ داگیر کردم و هەزارەها ملوین دۆلاریان پێ پەیدا کرد، خۆیان وەک خەرتەل و داڵاش کەوتنە خواردن و چاوی خۆیان نوقاند لە ئاستی من و ئەو پێشمەرگە ئازاو شۆڕشگێرانەی کە لەگەڵم دابوون لە بەدیهێنانی بەیانی یازدەی ئازاردا.
وا ئەمڕۆ خەڵکانێکی دزو موفتەخۆر بە دەسرۆکەی زەردەو کەوتونە سەما کردن بۆ ئەو یازدەی ئازارەی کە شەونخونی و برسیەتی و تینویەتیان نەکێشاوە لەپێناوی بەدیهێنانی یازدەی ئازاردا.
کاک مەسعود گەر بەبیرت بێت لەسەردەمی کۆنگرەی سێزدەدا بۆم نوسی کە سێزدە ژمارەیەکی شومەو هەڵسوکەوتتان لەگەڵ جەماوەر دوا رۆژێکی رەشتان بۆ دروست دەکات، ئەگەر ئەو نامەم نەخوێنیەوە کە داوای دەستهەڵگرتن لەدەسەڵاتم لێکردبووی کە لەو لینکەدایە:
http://www.kurd-oil.net/raste.htm
ئەوا وەک سەرۆکی تونس و میسرو لیبیا گومڕا دەبی و ناوی بارزانیانیش لەناو دەبەی.
سەردار پشدەری
لەندەن ١١ – ٣ – ٢٠١١
ئهو بابهتانهی له کوردستان نێت دا بڵاودهکرێنهوه، بیروبۆچوونی خاوهنهکانیانه، کوردستان نێت لێی بهرپرسیار نییه.