گەڕان بەدوای بابەتدا

له‌یادی‌ له‌دایك بوونی‌ سه‌روه‌رمان به‌ڵێنی‌ جێ‌ به‌جێ‌ كردنی‌ سونه‌ته‌كانی‌ ئه‌ده‌ین ... مه‌لامسلم مه‌لاصالح فریزی‌

بۆچی سستی‌ دات ده‌گرێت له‌ جێ‌ به‌جێ‌ كردنی‌ سونه‌ت؟!

بۆچی‌ ته‌نها فه‌رزه‌كان جێ‌ به‌جێ‌ ده‌كه‌یت و سوننه‌ته‌كانیش بێ‌ نازده‌كه‌یت؟!

ڕێگه‌ چاره‌ بۆ چاره‌سه‌ری‌ ئه‌م گرفته‌چی یه‌؟:

جارێ‌ له‌پێشدا ده‌بێ‌ ئه‌وه‌ بزانین كه‌ هۆكاری‌ جێ‌ به‌جێ‌ نه‌كردن و یاخود سستی‌ جێ‌ به‌جێ‌ كردنی‌ سوننه‌ت له‌خۆمان هۆكاری‌ سه‌ره‌كی‌ فێڵی‌ شه‌یتان و تێكه‌لاَویمان له‌گه‌ڵ دونیاو سه‌رقاڵ بوون به‌كاروباره‌كانمانه‌، هه‌روه‌ها دووركه‌وتنه‌وه‌مانه‌ له‌مه‌جلیسی‌ زانایان و پیاو چاكان..كاتی‌ كه‌ له‌مزگه‌وتیت سوننه‌ت به‌كاردێنیت له‌ سیواك كردن و هه‌م قورئان خوێندن و نوێژی‌ سوننه‌ت و...هتد.به‌لاَم كاتێ‌ كه‌ به‌ته‌نهای‌ له‌ماڵه‌وه‌ یا له‌جێگای‌ كاری..ڕه‌نگه‌ به‌م جۆره‌ نه‌بيت! كه‌واته:‌ زۆر پێویستیمان به‌ هاموشۆی‌ مزگه‌وت و لای‌ كه‌سانی‌ خاوه‌ن باوه‌ڕی پته‌و هه‌یه‌ بۆ ژیانه‌وه‌و شه‌حن كردنه‌وه‌ی‌ باوه‌ڕی‌ خۆمان..چونكه‌ ئیمان له‌دڵی به‌نده‌ زیاد ده‌كات و كه‌میش ده‌كات، ڕێگه‌چاره‌ی‌ سه‌ره‌كیش بۆ نه‌هێشتنی‌ ئه‌م كه‌م و كوڕیه‌ ئه‌مه‌یه‌:

‌هه‌ركات تاكی‌ موسڵمان ده‌ركی‌ به‌مه‌ كردو زانی‌ كه‌ به‌هۆی جێ‌ به‌جێ‌ كردنی‌ سوننه‌ت ده‌بێته‌ خۆشه‌ویستی‌[خوا]جل جلاله‌ هه‌روه‌ك له‌ فه‌رموده‌ی‌ قودسی هاتووه‌: ((..وما تقرب إلیّ عبدی بشی‌ء أحب إلی مما افترضت علیه، ولا یزال عبدی یتقرب إلیّ بالنوافل حتی‌ أحبه...))رواه‌البخاری، توخودا ئه‌گه‌ر بزانی‌ [خوا]ی‌ گه‌وره‌ به‌ جێ‌ به‌جێ‌ كردن و ثابةند بوونى‌ تۆ بۆ سوننه‌ت خۆشتی‌ ده‌وێ ی..ئه‌وكاته‌ سلی‌ لێی ده‌كه‌یت؟ بێگومان نه‌خێر، هه‌روه‌ها نیشانه‌یه‌كیشه‌ بۆ خۆشه‌ویستیت بۆ پێغه‌مبه‌رصلی‌ الله علیه‌وسلم، كه‌وابی لێره‌دا به‌كورتی‌: هێندێك له‌سوننه‌ته‌كانی‌ خۆشه‌ویست صلی‌ الله علیه‌وسلم بیرتان ده‌خه‌مه‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی‌ هه‌موولا پشتیوان به‌[خوا]ی‌ گه‌وره‌ به‌قه‌د توانا كاری‌ له‌سه‌ر بكه‌ین:

- 1 ده‌م به‌((بسم الله الرحمن الرحیم))به‌، له‌به‌ر فه‌رمووده‌ی‌: ((كل أمر ذی بال لا یبدأ فیه ببسم الله فهو أبتر" أقطع" أجذم)) زانای‌ پایه‌به‌رز(إبن باز) له‌كتابی(مجموع فتاوی‌)دا ئه‌م فه‌رمووده‌ی‌ به‌(حسن لغیره) هێناوه‌ته‌وه‌، واته‌: هه‌ر شتێك سه‌ره‌تاكه‌ی‌ به‌ ناوی‌ خوا نه‌بێت ئه‌وا كه‌م به‌ره‌كه‌ته‌.
2- سووننه‌ته‌ ڕه‌واتبه‌كانی‌ گه‌ر نوێژه‌كان (حه‌ریص) به‌ له‌سه‌ریان و مه‌یان فه‌وتێنه‌.
- 3سیواك كردن له‌هه‌موو كات و به‌تایبه‌تی‌ له‌كاتی‌ ده‌ستنوێژو هه‌ڵسان بۆ نوێژ.
- 4 نوستن به‌ ده‌ستنوێژه‌وه‌.
6- خوێندنه‌وه‌ی‌ ویرده‌كانی‌ شه‌وو ڕۆژ.
7- خوێندنه‌وه‌ی‌ ویردی‌ سه‌فه‌ر له‌كاتی‌ سه‌فه‌ره‌كانمان و گه‌ڕانه‌وه‌مان.
8- له‌هه‌ورازان وتنی‌: ((ألله أكبر))و له‌نشێوانیش وتنی‌: ((سبحان الله))، جابر خوا لێی ڕازی‌ بێت بۆمانی‌ گێڕاوه‌ته‌وه‌و ده‌ڵێ‌: ((كنا إذا صعدنا كبرنا و إذا نزلنا سبحنا))رواه‌البخاری، كه‌ ئه‌مانه‌ سواری‌ سه‌یاره‌و ناو مه‌سعه‌دو سه‌ر قاندرمه‌و...هتد.هه‌موو ئه‌وانه‌ش (قیاس له‌سه‌ری‌) ده‌یانگرێته‌وه‌.
9- زێده‌ڕۆیی نه‌كردن له‌به‌كارهێنانی‌ ئاو، ئه‌نه‌س خوالێی‌ ڕازی‌ بێ بۆمانی‌ گێڕاوه‌ته‌وه‌: ((كان النبی صلی‌ الله علیه وسلم یغتسل بالصاع إلی‌ خمسه‌ أمداد ویتوضأ بالمُد))متفق علیه‌، ئه‌مه‌ش بۆ خۆپاراستن له‌ئیصڕاف تاوه‌كو ئه‌گه‌ر هاتو بۆ ده‌ستنوێژو خۆشۆردنیش بێت.
- 10 هێنده‌ك له‌سوننه‌ته‌كان بردنه‌وه‌ بۆ ماڵ، له‌به‌ر فه‌رموده‌ی‌: ((إجعلوا فی بیوتكم من صلاتكم ولا تتخذوها قبورا))رواه‌البخاری، (من صلاتكم) نوێژه‌ سوننه‌ته‌كان نه‌ك فه‌رز، چونكه‌ باشترین نوێژی‌ فه‌رز ئه‌وه‌یه‌ له‌مزگه‌وت به‌كۆمه‌ڵ بیانكه‌یت وه‌ باشترین نوێژی‌ سوننه‌تیش ئه‌وه‌یه‌ بیبه‌یته‌وه‌ بۆماڵ.
- 11ده‌ست هێنان به‌سه‌ر مناڵی یه‌تیم، له‌به‌ر گێڕانه‌وه‌كه‌ی‌ ئه‌بو هوڕه‌یره‌ خوا لێی ڕازی‌ بێ كه‌ده‌فه‌رموێ‌ : پیاوێك هاته‌ لای‌ پێغه‌مبه‌رصلی‌ الله علیه‌وسلم و گوتی:‌ یارسول الله دڵم ڕه‌ق ده‌بێت؟! پێغه‌مبه‌ریش صلی‌ الله علیه‌وسلم (ڕێنموویی‌ كرد بۆ نه‌رم بوونی‌ دڵی‌ و) پێی فه‌رموو: ((إن أردت تلین قلبك فأطعم المسكین وامسح رأس الیتیم))رواه‌الحاكم فی المستدرك، واته‌: ئه‌گه‌ر ده‌ته‌وێت دڵت نه‌رم بێت نان بده‌به‌و ده‌ست بێنه‌ به‌سه‌ری‌ مناڵی بێ‌ باوك (واته‌: دڵی خۆشكه‌).
ئینجا بةراستى ئه‌وةى باسمان كرد ئه‌وه‌ تۆسقاڵێك له‌به‌حری‌ پڕ گه‌وهه‌ری سوننه‌تی‌ پێغه‌مبه‌ری‌ خۆشه‌ویستمانة صلی‌ الله علیه‌وسلم كه‌پێویسته‌ نه‌ك هه‌ر له‌دوای‌ بگه‌ڕێین به‌ڵكو: ده‌بێت به‌دووایانه‌وه‌ی حه‌وداڵ بین..تاوةكو: له‌ گه‌ڵ پێغه‌مبه‌ری خۆشه‌ویستمان صلی‌ الله علیه‌وسلم حه‌شرمان بێت هه‌روه‌كو خۆی ده‌فه‌رموێ‌: ((من أحیا سنتی فقد أحبنی ومن أحبنی كان معی فی الجنه‌))رواه الترمژی والگبرانی فی الا‌وسط "به‌لاَم ئه‌لبانی‌ به‌ بێهێزی‌ داناوه‌"، واتای‌ فه‌رمووده‌كه‌: هه‌ركه‌سێك سوننه‌تی‌ من زندوو ڕاگرێت(به‌كار له‌سه‌ركردنی‌) ئه‌وا منی‌ خۆش ویستوه‌ هه‌ركه‌سێكیش منی‌ خۆش بوێت ئه‌وا له‌گه‌ڵه‌من دایه‌ له‌به‌هه‌شت.

* تيَبينى/ ئةم بابةتة لة رؤذنامةى (ثةيام)ى زمانحالَي (يةكيَتى زانايانى ئاينى ئيسلامى كوردستان) لة ذمارة (67)ى ريَكةوتى 13/2/2011 بلاَوكراوةتةوة.

 

ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌.