گهورینا سیستهمێن سیاسی تن
ی نابیته ئهگهری گهورینا دهسههلاتا سیاسی و نهمانا كهسێن نوێنهراتیا وان سیستهمان دكهن، بهلكو هزر و بیر و شێواز و رهفتارێن سیستهمی سیاسی ب ههمی پێكهاتهیێن خوه یێن ماددی و مهعنهوی د جڤاكی و دهولهتی دا لسهر ئاستی نافخویی و دهرهكی ژی دی هێنه گهورین ههتا ژ ناڤدچن، بی گومان سیستهمی سیاسی یی دهێته جهی سیستهمی بهری دی تووشی كومهكا پرس و ئاریشهیان بیت كۆ سیستهمی بهری وی ل پاش خوه هێلای یان ژی ئهو پرس و ئاریشێن ژ نوی دهێنه د رێكی دا و بۆ ماوهكی دهولهتا سیستهمی وی یی سیاسی دهێته گهورین دی مژویلی رێكخستنا بارودوخی خوه یی نوی بیت.
لڤێری ئهگهر بێین و نێرینهكا هوور ل دهڤهری بكهین دی بینین دگهل گهورین و نهمانا سیستهمێن سیاسی ل دهڤهرا عهرهبی، هزرا شوڤینیا عهرهبی ژی دی ژ ناڤچیت و ئهو لایهنێن سوود ژ ڤان سیستهمان و هزرا وان یا شوڤینی وهردگرتین بۆ دژایهتیكرنا بزاڤا نهتهوهخوازیا كوردی ل عیراقی دی بی پالبشت و سهمیان مینن.
ژ ئالیهكی دی ههتا ئهگهر گریمانه بكهین كۆ ههر سیستهمهكی سیاسی یی نوی ل دهولهتێن دهڤهرا عهرهبی دی خودان ههمان هزر و بیرێن عروبی یێن شوڤینی بیت چونكه ئهڤ چهنده دناڤ جڤاكی وان دهولهتان دا هاتیه چاندن، لی ئهڤ سیستهمی سیاسی یی نوی دی نه چار بیت ئاریشهیێن سیاسی و جڤاكی و ئابووری یێن بووینه ئهگهری ههلوهشاندنا سیستهمی بهری چاره بكهت و بی گومان دی ئهڤ چهنده ماوهیهكی ڤهكێشیت و ههر چ نهبیت ههرێما كوردستانی دی بشێوهیهكی كاتی ژ بن فشارێن ههوا شوڤینی یا عروبی دهركهڤیت، كۆ دی كاریگهریی ل ههرێما كوردستانی كهت ب ئاراستهیی بجهئینانا ئارمانجێن نهتهوایهتی وهكی بۆ نموونه ڤهگهراندنا دهڤهرێن ڤهقهتیای یان گهورینا سیستهمی سیاسی ل عیراقی ژ فیدرالیهتی بۆ كونفدرالیهتی یان ژی فیدرالیهتهكا بهێزتر كۆ ههرێما كوردستانی قهبارا دهسههلاتێن خوه فرههتر لی بكهت.
بشێوهیهكی گشتی دهولهتێن عهرهبی یێن ئێك لدویف ئێكی د كهڤنه بهر پێلا گهورینی ژ دهولهتێن فره نهتهوه یان مهزههب یان ئایینن و گهورینا د سیستهمی وان یی سیاسی دا روویبدهت، سیستهمی نوی دی ڤان پێكهاتهیان ههمیان بخوهڤه گریت و ئهڤ چهنده بخوه دی بیته ئهگهری دروستبوونا دهولهتهكا دیموكراسی و ئاشتی خواز دگهل دهولهتێن ههڤسو و جیهانی، ب رامانهكا دی ئێدی هزرێن تاكرهو و شوڤینی دڤان دهولهتان دا جه نامینیت.
ب كورتی دشێین بێژین كۆ گهورینا سیستهمێن سیاسی ل دهولهتێن عهرهبی و بتایبهتی ل (مسر و سوریا و یهمهن و ئوردن و سعودیه) لایهنێن سیاسی دناڤ عیراقی دا بتایبهتی لایهنێن سیاسی یێن سوننی ئهڤێن ل ههمبهر مافێن رهوا یێن ههرێما كوردستانی رادوهستن دی لاوازكهت ژ ئالیی پالبشتیا ئابووری و سیاسی كۆ دی كارتێكرنی ل هێزا وان یا دان وستاندنی كهت دگهل دهسههلاتا ههرێما كوردستانی د مهسهلێن دهڤهرێن ڤهقهتیای دا و ئاریشهیێن دی، ئهڤه ژ لایی نافخویی ڤه.ژ لایی دهرهكی ئهگهر سیستهمێن سیاسی یێن دهڤهرا عهرهبی هاتنه گهورین و بهرهف دیموكراسیی چوون ئێدی ههرێما كوردستانی چاڤهرێی ههمان ههلوهست نابیت ژ وان ئهگهر هات و رۆژهكی ژ رۆژان بریارا سهربهخویی دا.
دلشاد م.سالح بابلا
قوتابیی دكتورایی د زانستێن سیاسی دا
ئهو بابهتانهی له کوردستان نێت دا بڵاودهکرێنهوه، بیروبۆچوونی خاوهنهکانیانه، کوردستان نێت لێی بهرپرسیار نییه.