- مام جەلال لەناو پارتیدا لەگەڵ ئینشیقاق نەبوو بەڵام پێیان كرد
- نوری شاوهیس له دژی مهلا مستهفا زۆر توند بوو
- هیچ رۆژێك كەس لەناو ی. ن. ك بیری لەتواندنەوەی كۆمەڵە نەكردۆتەوە
- لایەنە ناكۆكەكان لەناو یەكێتی زیاتر لەنێوان لایەنە كۆنەكانی كۆمەڵەن نەك لەنێوان كۆمەڵە و مام جەلال
- شتێكی زۆر زەق لەناو كۆمەڵەدا هەبوو چەندین جار بووە هۆی جیابوونەوە كه مەسەلەی عێراقچێتی و كوردستانیبوونی كۆمەڵە بوو
- مانەوە و زیندووبوونی پارتی هۆی دەرەكی و ناوەكی هەیە
عومەر شێخ موس كە یەكێكە لەدامەزرێنەرانی "ی. ن. ك" و سیاسەتكارێكی دیاری كوردە و لەوڵاتی سوید دەژی، دوای ئەوەی رەخنەی لەشێوەی كاری هەندێك لە گۆڤار و رۆژنامەكانی كوردستان گرت، بەتێڕوانین و پەسەندی گۆڤاری سڤیل لای ئەو، لەدیمانەیەكدا وەڵامی پرسیارەكانی داینەوە..
سڤیل: ئێوە بەشێك لەمێژووی باشوری كوردستانتان لایە، بۆیە سەرەتا بەوە دەست پێدەكەین، ئێوە چۆن تێكەڵ بوون بەهەوڵەكانی دروستبوونی یەكێتی نیشتیمانی و لەكوێی ئەو هەوڵانەدا بوون؟
عومەر شێخ موس: من لەساڵانی شەستەكانەوە پەیوەندیم لەگەڵ بزووتنەوە و تێكۆشەرانی كوردستانی عێراق بەهێز بووە، هەر لەسەرەتای دەستپێكردنی شۆڕشی ئەیلوول پشتیوانی زۆرم لەو شۆڕشە دەكرد، لەناو ریزەكانی كۆمەڵەی خوێندكارانی كورد و لقی پارتی دیموكراتی كوردستان لەئەوروپا، ئەو كاتە لەزانكۆی لەندەن لەبەریتانیا دەمخوێند، پێشتریش لەساڵی 1958ـەوە ئەندامی پارتی دیموكراتی كورد بووم لەسوریا، پەیوەندییەكی بەهێزی هاوكاری لەنێوان پارتی دیموكراتی كوردستانی عێراق و پارتی لەسوریا هەبوو، بۆیە زۆر لەتێكۆشەرانی بزووتنەوەی كوردستانی عێراقم لەنزیكەوە دەناسی، لەبەرئەوەی سكرتێری لقی كۆمەڵەی خوێندكارانی كورد بووم، لەئینگڵستان و بۆ چەند ساڵێك ئەندامی كۆمیتەی بەڕێوەبەری كۆمەڵەی خوێندكاران بووم لەئەوروپا، لەهەمانكات لێپرسراوی رێكخستنی پارتی بووم لەئینگلستان، ئەندامی كۆمیتەی لقی ئەوروپای پارتی بووم، بەشی زۆری خوێندكارانی كورد لەئەوروپا ئەوكاتە لەكوردستانی عێراق هاتبوون، ژمارەیەك لەكوردی ئێران و توركیا و سوریاش هەبوون، كە چالاكی و خەباتمان بۆ یارمەتی بزووتنەوەی كوردایەتی بوو لەهەموو بەشەكانی كوردستاندا.
هەر لەسەرەتای تێكەڵاویم لەگەڵ بزووتنەوەی كوردایەتی هەردەم بۆچوونێكی كوردستانیم هەبووە، هیچ فەرق و جیاوازیم نەكردووە لەخەباتكردن بۆ هەموو بەشەكانی كوردستان، لەهەر بەشێكی كوردستاندا پێویست بووبێت، ئامادەبووم لەگەڵ شۆڕشگێران و تێكۆشەرانی ئەو بەشە خەبات بكەم، بۆی
ە كە شۆڕش لەكوردستانی عێراق لەساڵی 1975 هەرەسی هێنا، ئیتر پاش هەرەس ئامادەبووم لەناو هەر بزووتنەوەیەكی چەپی كوردستانی تازە كار بكەم، بۆ زیندووكردنی خەبات و تێكۆشان وەك وەڵامدانەوەی ئەو راستیە تاڵەی كە هاتبووە ئاراوە.
پێشتر مام جەلالم دەناسی، لەساڵانی شەستەكان و حەفتاكانەوە لەگەڵ زۆربەی سەركردایەتی بزووتنەوەی كوردستانی عێراق پەیوەندی و هەماهەنگی فراوانم هەبوو، بۆیە كە مام جەلال لەگەڵ دكتۆر كەمال فوئاددا لەنیسانی 1975ـدا هاتنە بەرلینی رۆژئاوا، پەیوەندییان پێوەكردم، چوومە بەرلین بۆ بینینیان و ئاڵوگۆڕكردنی بیروڕا و بیركردنەوە لەچارەسەر و ئەلتەرناتیڤێك بۆ دواڕۆژی گەلی كوردستان، ئامادەییم نیشان دا بۆ كاركردن و دروستكردنی بزووتنەوەیەكی تازە بۆ خەبات و تێكۆشان لەهەر پارچەیەكی كوردستاندا بێت، ئەوكاتە زیاتر بیرمان لەبزووتنەوەیەكی شۆڕشگێرانە لەكوردستانی ئێران دەكردەوە، چونكە رەوشی مەوزوعی لەوێ باشتر بوو، مام جەلال ئاگاداری كردینەوە لەسەر پەیوەندییەكانی لەگەڵ ناوەوەی كوردستانی عێراق و لەناو پەنابەرە كوردەكانی عێراق لەئێران، ئێمەش لە رەوش و بیروبۆچوونی كوردەكانی ئەوروپا ئاگادارمان كردەوە، بۆ ماوەی سێ رۆژ لەسەر ئەو باسانە بەردەوام بووین، بڕیار وابوو كاك نەوشێروانیش لەڤییەنا ئامادەبێت، بەڵام ڤیزەیان نەدایە، لەسەر ئەوە رێككەوتین كە پاش مانگێك كۆبوونەوەیەك لەبەرلین رێكبخەین بۆ 20- 25 تێكۆشەری شارەزا لەهەموو بەشەكانی كوردستان بۆ باسكردن و لێكۆڵینەوە لەوەی چی بكەین، مام جەلال گەڕایەوە بۆ سوریا، منیش بۆ سوید و دكتۆر كەمال فوئاد لەبەرلین مایەوە، هەر لەو ماوەیەدا ژمارەیەك لەتێكۆشەرانی كوردستانی عێراق، كە پێشتر لێپرسراوی پێشكەوتووی پارتی دیموكراتی كوردستانی عێراق بوون، وەكو دكتۆر فوئاد مەعسوم، عادل موراد، عەبدولڕەزاق فەیلی، دكتۆر مەحمود عوسمان، نوری شاوەیس، عەلی سنجاری هاتبوونە سوریا و پەیوەندیان بەمام جەلال كردبوو، بۆ هاوكاری و پێكەوە كاركردن. لەناو ژمارەیەك لەسەركردەكانی پێشووی بزووتنەوەكەش كە لەئێران پەنابەر بوون، وەكو عەلی عەسكەری، ئیبراهیم ئەحمەد، عومەر دەبابە، خالید سەعید، رەسوڵ مامەند كۆبوونەوە دەكەن و بڕیار دەدەن، كە بەناوی پارتی سۆشیال دیموكراتی كوردستان حزبێك دروست بكەن، هەروەها بڕیار دەدەن بگەڕێنەوە عێراق و بەشێوەیەكی نهێنی لەكوردستانی عێراق كار بكەن، بەشی زۆریان گەڕانەوە بۆ عێراق، بەڵام مامۆستا ئیبراهیم ئەحمەد لەلەندەن بوو بەپەنابەر، ئەوانیش پەیوەندیان بەمام جەلال كردبوو، بۆ ئاگاداری و هاوكاری و ئیشكردن لەگەڵ یەك، لەهەمان كاتدا مام جەلال لەڕێگای شەهاب شێخ نوری پەیوەندی بەرێكخستنی كۆمەڵەوە كردبوو، دواتر یەكێتیی نیشتیمانیی كوردستان بەشێوەیەكی فەرمی لەدیمەشق و لەبەرلین لە1/6/1975 راگەیەنرا و لەكۆبوونەوەی بەرلین بەئەندامی دەستەی دامەزرێنەرانی یەكێتی هەڵبژێردرام.
لەهاوینی 1975 كۆمەڵە بڕیاری دا بێتە ناو یەكێتی و لەپایزی 1975 بزووتنەوەی سۆشیالستی كوردستانیش بڕیاری دا ببێتە بەشێك لەیەكێتیی نیشتیمانیی كوردستان.
سڤیل: سەرەتا ئەو رێگری و ئاستەنگانە چی بوون دەهاتنە رێی كاركردنتان بۆ دامەزراندنی یەكێتی؟
عومەر شێخ موس: رەوشی پاش هەرەسهێنانی شۆڕش و ورە و بێمتمانەیی جەماوەری كوردستانی عێراق ئاستەنگی گەورە بوون، هەروەها بێ ئیمكانیەتی و ئاڵۆزی پەیوەندی لەگەڵ ناوەوەی وڵات ئاستەنگێكی تر بوو، تێكدانی دێهاتەكانی سەرسنوور و راگواستنی بەكۆمەڵی خەڵكی ئەو ناوچانەش فاكتەرێكی تر بوون.
فاكتەری ئاسانكاری پشتیوانی سۆڤیەت و سوریا و لیبیا بوون بۆ بزووتنەوەیەكی تازە لەكوردستانی عێراق، هەروەها جەماوەرێكی زۆر لەهەموو بەشەكانی كوردستان و لەدەرەوەی وڵات روویان كردە یەكێتیی نیشتیمانیی كوردستان.
سڤیل: لەگەڵ مام جەلال نێوانت چۆن دروست بوو؟ ئێستا نێوانتان چۆنە؟ لەرابردوودا تاكو ئێستا تاچەند هەوڵت داوە كێشەكانی نێو یەكێتی بەئاقاری خراپدا نەڕۆن و مام جەلال تاچەند گوێی لەتۆ گرتووە؟
عومەر شێخ موس: من بەناو لەساڵی 1956ـەوە مام جەلالم دەناسی، كە بۆماوەیەكی كەم لەسوریا پەنابەربوو، ئاگام لێ بوو بۆ دامەزراندنی پارتی دیموكراتی كورد لەسوریا هاوكاری هەبووە، بەڵام لەنزیكەوە لەساڵی 1963 لەمیونش لەئەڵمانیای رۆژئاوا ناسیم، كە سەرۆكی وەفدی گفتوگۆبوو لەگەڵ حكومەتی عێراق، هاتبوو بۆ بەشداریكردن لەكۆنگرەی كۆمەڵەی خوێندكارانی كورد لەئەوروپا، هەروەها لەكۆنفرانسی لقی ئەوروپای پارتی دیموكراتی كوردستانی عێراق.
پاش ئەوە 1965 مام جەلال بۆ ماوەی مانگێك بۆ خوێندنی زمانی ئینگلیزی هاتە لەندەن، پێكەوە لەیەك ماڵدا دەژیاین، دكتۆر سەید عەزیز شەمزینیشمان لەگەڵ بوو، دوای ئەوەش پەیوەندیمان هەر بەردەوام بوو، هەتا دامەزراندنی "ی. ن. ك" و دواتریش لەریزی شۆڕش و مەكتەبی سیاسی زۆر لەیەك نزیك بووین، لەبەرئەوەی بۆچوونی فكریمان لەگەڵ یەك دەگونجا، تا لەساڵی 1986 وازم لەیەكێتیی نیشتیمانیی كوردستان هێنا، بەڵام دۆستایەتیمان هەر بەردەوام بوو، هەر كاتێك یەكێتی پێویستی بەیارمەتی و پشتیوانی هەبووبێت، لە یارمەتیدانیان درێغیم نەكردووە، لەكاتی گیروگرفتیش چ لەساڵانی نەوەدەكان و چ لە 2006 و 2008 هەر هەوڵمداوە بۆ چاككردنی رەوشی ناو یەكێتی.
قوباد تاڵەبانی كە یەكێك لەكوڕەكانی مام جەلالە و ئێستا نوێنەری حكومەتی كوردستانە لەواشنتن، كە ئەوكاتە من لە ئەمریكا سەرۆكی بەشی كوردی رادیۆی دەنگی ئەمریكابووم، هەموو جارێك كە منی پێشكەش بەئەمریكییەكان دەكرد، دەیگوت ئەمە تەنها كەسە، كە باوكم گوێ لەقسەكانی دەگرێت، هۆكەشی دوور نییە ئەوە بێت، كە من بە رەگەز كوردی سوریام و هیچ بەرژەوەندیەكی راستەوخۆم نەبێت لەكاركردن و یارمەتیدانی بزووتنەوەی كوردستانی عێراق، بۆ زیاتر لە 48 ساڵ لەتەمەنی خۆم جیا لەخزمەتكردنی گەل و نیشتیمانەكەم، بەگوێرەی ئەو رێباز و بۆچوونە فكریانەی كە هەمە، بێگومان مام جەلال هەموو كات بەگوێی قسە و بۆچوونەكانم ناكات، بەڵام زۆر رێزیان لێ دەگرێت.
سڤیل: گوتت لەساڵی 1965 مانگێك لەگەڵ مام جەلال لەماڵێكدا پێكەوە ژیاون، لەم دواییانە مام جەلال باسی ئەوەی كردووە، كە پەشیمانە لەو جیابوونەوەی لەشەستەكان لەناو پارتی دروستی كرد، ئەوكاتەی تۆ باسی دەكەیت و لەگەڵ مام جەلال پێكەوە بوون، كە سەردەمی جیابوونەوەكەیان نزیك بوو، ئایا هیچ كات ئەوەی باس كردووە، كە پەشیمان بێت؟ یان تازە گەیشتۆتە ئەو بڕوایە؟
عومەر شێخ موس: ئەگەر راستیت دەوێت، هەموو لایەنەكان بەمەكتەبی سیاسی و بەسەركردایەتی بارزانیشەوە پەشیمانن لەو ناكۆكییەی كە لەساڵی 1964 لەناو ریزەكانی پارتی روویدا، چونكە ئەنجامەكەی دیاربوو، كە بزووتنەوەكەی زۆر لاواز كرد و بۆ ساڵانێكی درێژ بووە هۆی شەڕی ناوخۆ و ناكۆكییەكی توند لەناو بزووتنەوەی كوردیدا، بەڵام من بۆ مێژوو دەڵێم، لەو ماوەیەی مام جەلال لەگەڵ من بوو، بۆی روونكردمەوە كە ئەو لەگەڵ جیابوونەوە نەبوو لەناو مەكتەبی سیاسی، لەگەڵ شەهید عەلی عەسكەری و كاك عومەر دەبابەی رەحمەتی زۆر هەوڵیان دا، لەگەڵ بارزانی ناكۆكی دروست نەبێت، هەتا چەندین كۆبوونەوەی مەكتەبی سیاسیش كرا، مام جەلال كەوتە ژێر فشار و رەخنەیەكی زۆر لەلایەن هەندێك لەئەندامانی مەكتەبی سیاسی، ئیتر مەجبور بوو هەڵوێستی خۆی بگۆڕێت. ئەمە لەلایەك لەلایەكی تر ئێمە ساڵی 1965 كە لەبەریتانیا بووین، لەو كاتەدا لەكوردستانی عێراقدا شەڕ تازە دەستی پێكردبوو، لەنیسانی 1965 حكومەتی عێراق پەلاماری هێزەكانی شۆڕشی دابوو، مام جەلال لەمانگی 5 لەلەندەن بوو، دكتۆر عەزیز شەمزینیش كە باسم كرد، ئەویش ئەندامی مەكتەبی سیاسی بوو، لەوێ بوو، هەر ئەوكاتیش رەحمەتی كاك مستەفا قەرەداغیش كە سكرتێری پارتی سەر بەمەلا مستەفا بارزانی بوو، بەسەردان هاتبووە بەریتانیا و لەهەمان خانوو جێگام بۆ گرتبوو، چونكە بۆ یارمەتی و پەیوەندی دروستكردن لەهەر شوێنێك لەئەوروپا كە بیانویستایە پەیوەندیان بەمنەوە دەكرد. ئێمە كۆبوونەوەمان كرد و باسمان كرد مادام شەڕ دەستی پێكردووە، پێوستە ئێستا باڵەكەی مەكتەبی سیاسی ئامادەیی نیشان بدەن، كە لەژێر سەركردایەتی عەلی عەسكەری و مەلا مستەفا لەشەڕی دژی حكومەت بەشداربن و پەیوەندیمان بەبرادەرانی مەكتەبی سیاسیەوە كرد، كە ئەوكات لەهەمەدان و تاران بوون. موافەقەتیان كرد و كۆنگرەیەكی رۆژنامەوانی یەكگرتوو لەلایەن مام جەلال و مستەفا قەرەداغی لەپەرلەمانی بەریتانیا كرا، بەیارمەتیدانی هەندێك لەئەندامانی پەرلەمانی بەریتانیا، كە بەشی زۆریان لەجەناحی باڵی چەپی پارتی كرێكارانی بەریتانیا بوون، هەردووكیان رایانگەیاند كە ئێستا ئامادەن پێكەوە شەڕی پەلاماردانی حكومەتی عێراق بكەن، ئەنجامی ئەوەش ئەوە بوو، كە مەلا مستەفا رێگای دا ژمارەیەك لەوانە بگەڕێنەوە و لەشەڕدا بەشداری بكەن، بەڵام بێگومان هەموویان نەگەڕانەوە، ئەوەش زەمینەی خۆش كرد، جارێكی تر رێگا خۆش بێت بۆ یەكگرتنەوەیەك لەناو ریزەكانی بزووتنەوەدا، بەڵام بەداخەوە ئەنجامەكەی لەدواییدا لەساڵی 1966 بوو بەشتێكی تر.
من لەوكاتە ئاگام لێ بوو، كە مام جەلال هەر لەسەرەتاوە لەگەڵ ئەوە نەبوو، جیاببنەوە یان لەگەڵ مەلا مستەفا ناكۆكییەكان تووند بكەوێتەوە، بەڵام لەژێر فشاری ئەندامانی تری مەكتەبی سیاسی هەڵوێستی خۆی گۆڕی، یەكێك لەشتە سەیرەكانی ئەو مێژووە ئەوە بوو، كە كاك نوری شاوەیسی رەحمەتی یەكێك لەوانەبوو زۆر توند بوو لەدژی مەلا مستەفا و رەخنەی تووندیشی لەمام جەلال دەگرت، كە بۆچی وەكو حیلمی عەلی شەریف و مامۆستا ئیبراهیم ئەحمەد لەگەڵ جیابوونەوە نییە، بەكورتی ئەگەر ئێستاش تەماشای كتێبەكانی مەسعود بارزانی و هەندێك لەسەركردەكانی پارتی بكەی، هەموو زیانی ئەو ناكۆكی و ئەو شەڕە ناوخۆییەیان لەبەرچاوە و وەكو دیاردەیەكی مێژویی زۆر نێگەتیڤ لەمێژوی بزووتنەوەی گەلی كورد سەیر دەكرێ.
سڤیل: مەبەستت لەو شتە مێژوییە سەیرە ئەوەیە، كە نوری شاوەیس رەخنەی لەمام جەلال هەبووە، كە لەگەڵ جیابوونەوە نەبووە؟
عومەر شێخ موس: یەكێك لەوانەی لەناو مەكتەبی سیاسی لەدژی مەلا مستەفا زۆر تووند بوو، نوری شاوەیس بوو. ئەو لەگەڵ تووندكردنی ناكۆكییەكان بوو لەگەڵ مەلا مستەفا، رەخنەی لەهەڵوێستەكانی مام جەلالیش هەبوو، كە مام جەلال لەگەڵ ناكۆكی نەبوو، دواتریش لەگەڵ عەلی عەبدوڵڵا و نوری ئەحمەد تەها گەڕانەوە ناو پارتی.
سڤیل: هەندێك لەسەركردەكانی گۆڕانی ئێستا و دوێنێی یەكێتی پێیانوایە، یەكێتیی نیشتیمانی لەسەرەتای دروستبوونیەوە وەك هەوڵێك بۆ تواندنەوەی كۆمەڵە دروست بوو، تۆ رات چییە و تاچەند ئەم تەسەوراتە لەدواجاریش بوو بەكێشەی ناخۆی یەكێتی؟
عومەر شێخ موس: ئەم بۆچون و لێكدانەوەیە هیچ راست نییە و كۆمەڵە بەئارەزوی تەواوی خۆی هاتە نێو "ی. ن. ك" لەساڵی 1975ـەوە دەیانزانی كە بنەمای رێكخستنی "ی. ن. ك" چۆنە، هیچ رۆژێك كەس لەناو "ی. ن. ك" بیری لەتواندنەوەی كۆمەڵە نەكردۆتەوە، كۆمەڵە و "ی. ن. ك" بەگشتی لەساڵانی 1982 بەدواوە گۆڕانێكی فیكری گەورەیان بەسەرداهاتووە بەرەو سۆسیال دیموكراتی لەئەنجامی ئەزموونی خەبات و رەوشی كۆمەڵایەتی لەكوردستاندا، كۆمەڵە بەئازادییەكی تەواو بڕیاری دا، كە خۆی حەل بكات و لەگەڵ یەكێتیی شۆڕشگێڕان لەكۆنگرەی یەكەمی "ی. ن. ك" و یەكێتی بكرێت بەحیزبێكی یەكگرتوو.
كێشەكانی ئێستای یەكێتی لەسەر دەسەڵات و ریفۆرم و گۆڕان و نوێبوونەوەیە، نەك كێشەی تر. ئەوەی سەرنجڕاكێشە، لایەنە ناكۆكەكان لەناو یەكێتی زیاتر لەنێوان لایەنەكۆنەكانی كۆمەڵەن، نەك لەنێوان كۆمەڵە و مام جەلال و لایەنەكانی تردا.
سڤیل: مام جەلال دەڵێ نەوشێروان مستەفا بووە هۆی جیابوونەوەی برادەرانی ئاڵای شۆڕش، خەڵكێكیش پێیانوایە بەشێك لەكێشەكانی ئێستای یەكێتی پەیوەندی بەكێشە كەڵەكەبووە لەمێژینەكان هەیە، تۆ سەركردەیەكی یەكێتی بوویت، لەوبارەیەوە رات چییە؟
عومەر شێخ موس: بێگومان دیاردەی سیاسی و مێژویی هەروا ئاسان نییە، بەیەك فاكتەر و بەیەك قسە روونبكرێتەوە، هەموو ئەو دیاردانە چەندین فاكتەریان هەیە، لەبەر ئاڵۆزیی دیاردەی سیاسی و فیكری و لەناو بزووتنەوەیەكدا تێكەڵاوبوونیان ناتوانین هۆكارێك بەنموونە باس بكەین، من بەشبەحاڵی خۆم لەگەڵ ئەو بۆچوونە نیم، هۆكەی هەڵوێست و مامەڵەی كاك نەوشیروان بووە لەگەڵ ئەو برادەرانە، ئەو بۆچوونی جیاواز كە لەناو ریزی كۆمەڵە هەبوون چۆن لەناو بزوتنەوە لەناو خەتی گشتی و لەناو پارتیشدا هەبووە، شتێكی زۆر زەق لەناو كۆمەڵەدا هەبوو، كە چەندین جار بووە هۆی جیابوونەوە، ئەویش مەسەلەی عێراقچێتی و كوردستانیبوونی كۆمەڵە بوو، كە ئایا لەناو یەك حیزبی كۆمۆنیستی كرێكاری لەیەك وڵاتدا كار بكەن، یان دەبێت بۆ جەماوەری كوردستان رێكخراوێكی كۆمۆنیستی ماركسی بن. كۆمەڵە لەساڵانی 1970ـەوە خۆی دەرخستبوو، كە بۆچوونێكی كوردستانی هەیە، بەڵام بەبەردەوامی لەناو كۆمەڵەدا بۆچوونێكی عێراقیبوون هەر هەبووە، بەرای من ئەو رەوشە ئاڵۆزە بوو كە دواجار بوو بەهۆی ئەوەی ئەو برادەرانە بەناوی ئاڵای شۆڕش و پێشتریش هەندێكیان بەناوی رەنجدەران و هەندێكیش بەناوی عێراقچییەكان جیاببنەوە، ئەوانە هەمووی لەناو كۆمەڵەدا فاكتەری فیكری و ئایدۆلۆژی قوڵیان هەبووە، بەتەنها ئەوە نییە، كە تەنها نەوشێروان مستەفا لێی بەرپرسیار بێت، یان ئەو برادەرانە لەبەر كاك نەوشێروان جیابووبنەوە، بەرای من بۆ گەیشتن بەوەڵامی دروستی ئەو لایەنە، لێكۆڵینەوەیەكی قوڵ و فراوانتری دەوێت.
سڤیل: لەنامیلكەی دروستبوونی یەكێتی "یەكێتیی نیشتیمانی بۆچی؟" باسی ئەوە دەكات، كە پارتی نەیتوانیووە رابەرایەتی بكات، لەو نامیلكەدا ئەوە دەبینرێت، كە پارتی فەراغێكی بۆ خەبات دروست كردووە و ئەم بەنیازی پڕكردنەوەیەتی، تاچەند لەگەڵ نووسینی ئەو نامیلكەیە بووی و تاچەند یەكێتی توانی تەتبیقی بڕواكانی ناو ئەو نامیلەكەیە بكات؟ بۆچی لەو كاتەوە تائێستاش پارتی وەك هێزی سەرەكی ماوەتەوە؟ پێتوانییە ئەوە نیشانەی ئەوەیە كە یەكێتی نەیتوانی لەئاست ناوەڕۆكی نامیلەكەكە بێت، چونكە نەیتوانیووە جێی پارتی بگرێتەوە؟
عومەر شێخ موس: لەبیرت نەچێت، ئەو نامیلكەیە لەساڵی 1975 نووسراوە، پاش ئەوە بووە كە مەلا مستەفای بارزانی لەمانگی 5ـی 1975 لەگفتوگۆیەك لەگەڵ ئەمیری تاهیریی رۆژنامەنووس لەرۆژنامەی كەیهانی ئێراندا گوتی كاری من تەواو بووە "كار من تمام شودە"، لەدواتر قیادەی موەقەتەی پارتی دیموكراتی كوردستانی عێراق دروست بوو، هەتا ساڵی 1983 هەر لەقەیرانێكی گەورەدا بوون، هۆی مانەوە و زیندووبوونی پارتی هۆی دەرەكی و ناوەكی هەیە، دەرەكییەكان بەرای من پشتیوانی رژێمی شا و دواتر رژێمی جمهوری ئیسلامی بووە، هۆكارە ناوەكیەكەش وادیارە زەمینەی كۆمەڵایەتیان لەناو كۆمەڵگەی كوردستان هەر هەیە، لەم رووەوە دوورنییە لێكدانەوەكەی یەكێتی لەسەرەتاوە راست نەبووبێت، بەڵام ئەوەشمان لەبیر نەچێت كە هێزێكی تازەی وەكو "ی. ن. ك" توانی لەماوەی چەند ساڵێكدا ببێت بەهێزی سەرەكی لەگۆڕەپانی سیاسیی كوردستانی عێراق، ئێستاش لەگەڵ هەموو گیروگرفتەكانی ناو ریزەكانی یەكێتی، یەكێك لە هێزە سەرەكییەكانە.
سڤیل: جەنابت یەكێكی لەدامەزرێنەرانی یەكێتی، زۆر جار دەگوترێ یەكێتی هەر لەسەرەتاوە بەسروشتی لەدایك نەبووە، كۆمەڵێك ئاراستە و هێز لەچوارچێوەیەكدا لەواقیعێكدا یەكیانگرت، ئێستا یەكێتی دوژمنانی ئەو كاتی نەماون، بۆیە ئەو هێزانەش لێك دەبنەوە، رای تۆ چییە؟
عومەر شێخ موس: ئەگەر بەشێوەیەكی مێژوویی تەماشای رابردووی بەشی هەرە زۆری رێكخستن و بزووتنەوەكانی كوردستان بكەین، بەداخەوە دەبینین زۆر جار توشی لێكترازان و جیابوونەوە و دیسان یەكگرتنەوە هاتوون، یەكێتیش لەم رەوشە بەدەر نییە، ئەمە دیاردەیەكی ئاساییە لەرێكخستنی فرەچینی لەوڵاتانی جیهانی سێیەمدا، گرنگ ئەوەیە ئەو ململانێیانە دیموكراتی و ئاشتیانە و شارستانیانە بەڕێوەبچن.
ماویهتی... ..