Open menu
  • گەڕان
  • العربیة
  • گۆشه‌کان
    • ڕاپۆرت
    • به‌دواداچوون
    • ئه‌ده‌ب و هونده‌ر
    • دیمانـــــــــه‌
    • پارت و ڕێکخراوه‌کان
    • هه‌واڵ
    • کاریکاتێر
    • کامپین
    • پرسه‌کان
    • هه‌مه‌ڕه‌نگ
    • بابه‌تی به‌رجه‌سته‌کراو
    • هۆنراوە
    • تەواوی بابەتەکانی ٢٠١٣
  • په‌یوه‌ندی
  • نووسه‌ره‌ ناسراوه‌کان
    • نووسه‌ره‌ ناسراوه‌کان
    • نووسه‌ری دیکه‌
  • ژنە نووسەرەکان
  • ماڵەوە
  • WhatsApp -Viber - 00964770768123
  • Contact - kurdistannet@hotmail.com Omar Faris Aziz

حه‌مه‌سوار عه‌زیز

با وه‌همه‌ پیرۆزه‌كان تێكبشكێنین ... حه‌مه‌سوار عه‌زیز

حه‌مه‌سوار عه‌زیز 07 June 2013

ئه‌وه‌ی ئه‌مڕۆ له‌ نێوه‌ندی شانۆی كوردییدا ده‌بینرێت حاڵه‌تێكی زۆر سه‌یرو سه‌رسوڕهێنه‌ره‌، ڕه‌نگه‌ جیاواز بێت له‌مێژووی زۆینه‌ی ئه‌و میلله‌تانه‌ی كه‌ پێگه‌یه‌كی دیارو به‌رچاویان هه‌بووه‌و هه‌یه‌ له‌ كاروانی شانۆی جیهانییدا.

ئه‌گه‌ر بۆ ساتێك لاپه‌ڕه‌كانی مێژووی شانۆ هه‌ڵده‌ینه‌وه‌ ده‌بینین زۆرینه‌ی نووسه‌ره‌ گه‌وره‌كانی دونیا به‌ڕێژه‌یه‌كی هاوته‌ریب له‌گه‌ڵ هه‌ڵچوونی ته‌مه‌ن و كه‌ڵه‌كه‌بوونی ئه‌زموون، كاره‌ شانۆییه‌كان گۆڕانكاری چۆنایه‌تی به‌رچاوی تیدا به‌دیهاتووه‌، به‌شێوه‌یه‌ك كه‌ نایابترین كاره‌ شانۆییه‌كانیان كه‌ بۆ ئێمه‌ ماوه‌ته‌وه‌ ئه‌و كارانه‌ن كه‌ به‌ دوایین كاره‌كانی ئه‌م كه‌ڵه‌ نووسه‌رانه‌ ده‌ژمێردرێت، سه‌لماندنی ئه‌م بۆچوونه‌ش كارێكی ئه‌سته‌م نییه‌، ده‌كرێت نووسه‌ره‌كانی وه‌ك شه‌كسپیر و ئه‌بسن به‌ نمونه‌ وه‌ربگرین.

 ڕامانێك له‌نێوه‌ندی شانۆی كوردی ڕێك پێچه‌وانه‌ی ئه‌م حاڵه‌ته‌مان نیشان ده‌دات، هه‌ر بۆ نمونه‌ نووسه‌رێكی وه‌ك ته‌لعه‌ت سامان له‌ ده‌سپێكی كاره‌كانی تێكستێكی وه‌ك (نه‌فره‌ت لێكراو) ده‌نووسێت، دواتریش له‌سه‌ر ئه‌م رێچكه‌یه‌ تێكسته‌كانی (خانزادێكی تر، قه‌ڵ و ڕووته‌ و شاری ئه‌وین) دێنێته‌ به‌رهه‌م، كه‌چی جێگه‌ی داخه‌ ئێستا زیاتر له‌ چاره‌كه‌ سه‌ده‌یه‌ك تێپه‌ڕیووه‌، له‌و ماوه‌ دوورودرێژه‌ نه‌وه‌كو هه‌ر تێكستێكی شانۆیی باڵاتر، ته‌نانه‌ت تێكستێكی هاوشێوه‌ی ئه‌و تێكستانه‌شمان لێی نه‌بینیووه‌.

به‌ هه‌مان شێوه‌ ئه‌گه‌ر سه‌یری كاروانی مامۆستا ئه‌حمه‌د سالار بكه‌ین ده‌بینین تا ئێستاش (نالی و خه‌ونێكی ئه‌رخه‌وانی) به‌ یه‌كێك له‌ نایابترین كاره‌كانی ئه‌حمه‌د سالار ده‌ژمێردرێت وه‌ك تێكست و كرداری ده‌رهێنان، ئه‌وه‌ی كه‌ جێگه‌ی پرسیارێكی گه‌وره‌یه‌ ئه‌وه‌یه‌ نه‌ده‌بوو ئه‌و ئه‌زمووونه‌ كه‌ڵه‌كه‌بووه‌ی مامۆستا سالار پاش نزیكه‌ی سی ساڵ تێپه‌ڕبوون، به‌رهه‌می باڵاتری هه‌بێت؟ بێگومان وه‌ڵامی ئه‌م پرسیاره‌ له‌خودی تێكست و ئه‌زموونه‌كانی مامۆستا سالار دوای ڕاپه‌ڕین ده‌بینینه‌وه‌ كه‌ زۆرینه‌یان له‌ڕووی هونه‌ری و فۆرمی داهێنه‌رانه‌ به‌و تێكستانه‌ ناگه‌نه‌وه‌ كه‌ پێش ڕاپه‌ڕین نووسراون.

بۆ شڕۆڤه‌كردنی ئه‌م دیارده‌ سه‌یره‌ پێویسته‌ بۆ خودی ئه‌و قه‌ڵه‌مه‌ ڕه‌خنه‌ییانه‌ بگه‌ڕێینه‌وه‌ كه‌ له‌و كاته‌و دوای ئه‌وه‌ش به‌دواداچوونی كاره‌ هونه‌رییه‌كانی مامۆستا سالاریان كردووه‌، ده‌بینین زۆرێك له‌و قه‌ڵه‌مانه‌ نه‌یانتوانییوه‌ ته‌جاوزی ئه‌و ئه‌زموونه‌ی ئه‌حمه‌د سالار بكه‌ن و هه‌ندێكیان رۆڵێكی زۆر ستایشكارانه‌یان هه‌بووه‌ له‌ خوێندنه‌وه‌و شڕۆڤه‌كردنی ئه‌و ئه‌زموونانه‌ی مامۆستا سالار، به‌شێوه‌یه‌ك هه‌ندێك له‌و قه‌ڵه‌مانه‌ ئه‌وه‌نده‌ی خه‌ریكی پیرۆزكردنی ئه‌حمه‌د سالار و ئه‌زموونه‌كه‌ی بوون، ئه‌وه‌نده‌ نه‌پرژاونه‌ سه‌ر هه‌ڵوێسته‌ی جیدددی ڕه‌خنه‌گرانه‌ بۆ به‌ره‌وپێشبردنی ئه‌م ئه‌زموونه‌ و هه‌ڵوێسته‌ كردن له‌سه‌ر كه‌لێنه‌ دیاره‌كانی ئه‌م ئه‌زموونه‌، هه‌روه‌ها هه‌وڵدان بۆ تیۆڕێژه‌كردنی ئه‌و ئه‌زموونه‌ له‌چوارچێوه‌ی قه‌باره‌ی ڕاسته‌قینه‌ی خۆی به‌ده‌ر له‌ ده‌رمارگیری نه‌ته‌وه‌یی.

بێگومان ئه‌م ڕوانینه‌ هه‌موو قه‌ڵه‌مه‌كان ناگرێته‌وه‌ كه‌ هه‌ندێكیان هه‌وڵیانداوه‌ زۆر بابه‌تییانه‌ مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌و ئه‌زموونه‌ بكه‌ن و خاڵ بخه‌نه‌ سه‌ر پیته‌كان، به‌ڵام له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ئه‌مانه‌ چه‌ند قه‌ڵه‌مێكی دیاریكراو بوون، ڕوانینه‌كانیان به‌هه‌ند وه‌رنه‌گیراوه‌.

ئه‌وه‌ی مایه‌ی نێگه‌رانییه‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ئه‌م جۆره‌ مامه‌ڵه‌یه‌ ته‌نها ئه‌زموونه‌كانی ئه‌حمه‌د سالاری نه‌گرته‌وه‌، به‌ڵكو زۆرێك له‌ ئه‌زموونه‌كانی ته‌لعه‌ت سامان، سه‌عدون یونس و سه‌باح عه‌بدوڵڕه‌حمان به‌مشێوه‌یه‌ پیرۆزكران، ئه‌مه‌ش وایكرد خودی ئه‌و شانۆكارانه‌ ببنه‌ دیلی ئه‌و ئه‌زموونانه‌و جورئه‌تی ئه‌وه‌ نه‌كه‌ن كه‌ ته‌جاوزی ئه‌و كارانه‌یان بكه‌ن و به‌دوای فۆرمی تازه‌و ده‌روازه‌ی تازه‌دا بگه‌ڕێن.

بۆیه‌ سه‌یرنییه‌ ئێستا دوای تێپه‌ڕینی ئه‌و ماوه‌ دوورودرێژه‌ ئه‌و نه‌وه‌یه‌ی كه‌ خۆی به‌ نه‌وه‌ی زێڕینی شانۆی كوردی ده‌ناسێنێت، ده‌سته‌وسان وه‌ستاوه‌و هه‌موو سیحرێكی خۆی له‌ده‌ستداوه‌و هه‌موو هێله‌كانی ته‌ماسی له‌گه‌ڵ بینه‌ر پچڕاوه‌، ئه‌مه‌ش ده‌ره‌نجامی خۆجوێنه‌وه‌و دووباره‌كردنه‌وه‌ بوو كه‌ له‌ ئه‌نجامی به‌پیرۆزكردنی كاره‌كانی ڕابردوو تووشی هاتن.

به‌داخه‌وه‌ ئه‌م ڤایرۆسه‌ له‌مكاته‌دا گه‌یشته‌ هه‌ندێك له‌ شانۆكاره‌ لاوه‌كان كه‌ خه‌ریكن هه‌ندی به‌رهه‌می پێشوویان به‌پیرۆز ده‌بینین، یا خۆیان پێش بینه‌ر پیرۆزی به‌ باڵای به‌رهه‌مه‌كانیان ده‌دوورن، ئه‌مه‌ش په‌تایه‌كی ترسناكه‌ خه‌ریكه‌ جه‌سته‌ی شانۆی كوردی لاواز ده‌كات و ئه‌گه‌ر زوو به‌ئاگا نه‌یه‌ن ڕه‌نگه‌ داهاتووی ئه‌م نه‌وه‌یه‌ش وه‌ك ئه‌وه‌ی ڕابڕدوو بێت

بۆیه‌ هیوام وایه‌ جارێكی تر به‌و پیرۆزییه‌ درۆیینه‌دا بچینه‌وه‌ كه‌ گیانی جوانبینی و داهێنانی له‌نێو نمایشه‌كان كووشتووه‌و هه‌موو ئه‌و بته‌پیرۆزانه‌ش فه‌رامۆش بكه‌ین كه‌ڕێگرن له‌به‌رده‌م گه‌ڕان به‌شوێن دیدگای تازه‌و داهێنانی تازه‌دا.


ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌.

 

له‌ وڵاتی من، كێ ته‌نزیر بۆ شانۆ ده‌كات؟ ...حه‌مه‌سوار عه‌زیز

حه‌مه‌سوار عه‌زیز 21 April 2013

له‌ وڵاتی من، كێ ته‌نزیر بۆ شانۆ ده‌كات؟ ...حه‌مه‌سوار عه‌زیز

یه‌كێك له‌ سه‌یرترین دیارده‌كانی نێو شانۆی كوردی ئه‌وه‌یه‌، كه‌سانێك بێئه‌وه‌ی هیچ پێگه‌یه‌كی مه‌عریفی یا ئه‌كادیمییان هه‌بێت ته‌نزیر بۆ شانۆ بكه‌ن، له‌وه‌ش سه‌یرتر ئه‌وه‌یه‌ كاتێك ئه‌و ته‌نزیره‌ له‌سه‌ر هه‌واو هه‌وه‌س بینا ده‌كرێت و هیچ بنه‌مایه‌كی لۆژیكی یا مه‌عریفی پشتیوانی ناكات.

ماوه‌یه‌ك له‌مه‌وبه‌ر له‌ سیمناره‌كانی یه‌كێتی نووسه‌رانی كورد، پێشبینییه‌كی زۆر سه‌یرو عه‌نتیكه‌ بۆ داهاتووی شانۆی كوردی كراو ئیعلانكرا كه‌ پاش ده‌ ساڵی تر شانۆ له‌ كوردستان نامێنێت، كه‌چی هه‌ر ئه‌و به‌ڕێزه‌ له‌ وتارێكی پێشووترییدا شانۆ كوردی به‌ هاوشانی شانۆی ئه‌وروپی پێناسه‌ ده‌كات، جا نازانم ئه‌و براده‌ره‌ له‌ چه‌ند وڵاتی ئه‌وروپی گه‌ڕاه‌وه‌و چه‌ند نمایشی ئه‌وروپی بینیووه‌ له‌ كاتێكدا ته‌نها له‌ شارێكی وه‌ك به‌ڕلین شه‌وانه‌ زیاتر له‌ په‌نجا نمایشی شانۆیی پێشكه‌ش ده‌كرێت، كه‌ ڕه‌نگه‌ نمایشه‌كان له‌ كلاسیكه‌وه‌ تا ئه‌وپه‌ڕی شانۆی مۆدێرن و پۆست مۆدێرن له‌خۆ بگرێت.

من پێموایه‌ ئه‌و كه‌سه‌ی كه‌ڕێگه‌ به‌خۆی ده‌دات ئه‌و جۆره‌ ته‌نزیره‌ بازاڕییه‌ بكات ده‌بێ ئاگاداری ئه‌وه‌ بێت كه‌ قسه‌كردن به‌رپرسیارێتییه‌و له‌سه‌ر كه‌سه‌كان ئه‌ژمار ده‌كرێت، به‌ڕاستی كارێكی سه‌یره‌ كه‌سانێك جورئه‌تی ئه‌وه‌ بكه‌ن كه‌ پێشبینییه‌كی له‌و شێوه‌یه‌ بكه‌ن، له‌كاتێكدا ئه‌و كه‌سانه‌ پێگه‌یه‌كی به‌رچاویان نییه‌ له‌نێو هاوكێشه‌ی شانۆ له‌ كوردستان، تێگه‌یشتنیان بۆ شانۆش تێگه‌یشتنێكی ئه‌وه‌نده‌ سه‌له‌فیانه‌یه‌ كه‌ ئێستاش ئه‌و نمایشانه‌ شانۆییه‌یانه‌ی سێ یه‌كه‌كه‌ی ئه‌رستۆیان تیا نه‌بێت لای ئه‌وان به‌ نمایش ئه‌ژمار ناكرێت، یا له‌ باشترین حاڵه‌تتدا پێیانوایه‌ له‌ ده‌ره‌وه‌ی شانۆی ریالیستی شتێك نییه‌ پێی بووترێت شانۆ و ئه‌وه‌ی هه‌یه‌ جۆرێكه‌ له‌ شانۆ كه‌ به‌ (شانۆی بچووك) پێناسه‌ی ده‌كه‌ن.

سه‌ره‌تا ده‌بێ ئه‌وه‌ بزانین سه‌رده‌می پێشبینی سه‌یرو سه‌قه‌ت به‌سه‌رچوو، ئێمه‌ له‌ سه‌رده‌مێكداین هه‌موو حه‌قیقه‌ته‌ ڕه‌هاكان كه‌وتونه‌ته‌ ژێر گومانی ده‌یان و سه‌دان پرسیاره‌وه‌، هیچ شتیكَ نه‌ماوه‌ پێیبووترێت (واتا) ، به‌و مانایه‌ی ئه‌وه‌ی لای من واتایه‌كی هه‌یه‌، لای كه‌سانی تر واتای ترو تێگه‌یشتنی تری هه‌یه‌، بۆیه‌ هه‌موو واتا و حه‌قیقه‌ته‌كان له‌ بازنه‌یه‌كی ڕێژه‌یی ده‌خوڵینه‌وه‌و شتێك نه‌ماوه‌ به‌ ڕه‌ش یا به‌ سپی ناوببرێت، گۆڕانكارییه‌كانیش ئه‌وه‌نده‌ خێرا دێنه‌پێشه‌وه‌ كه‌ نه‌توانرێت به‌ چه‌مكێك بووترێت ڕاستی ته‌واو و یه‌كێكی تر هه‌ڵه‌ی ته‌واو.

ئه‌وه‌ی زیاتر جێگه‌ی پرسیاره‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ كه‌سانێك تێگه‌یشتنێكی تایبه‌تی خۆیان به‌سه‌ر هه‌موو چه‌مكه‌كان بسه‌پێنن و شانۆ بۆ ناوی سه‌یرو عه‌نتیكه‌ دابه‌ش بكه‌ن، وه‌ك شانۆی بچووك و شانۆی مه‌زن، له‌كاتێكدا ئه‌م چه‌مكه‌ زیاتر ده‌ڵاله‌تی شوێن ده‌به‌خشێت نه‌وه‌كو ستایل، زۆر هۆڵی شانۆیی هه‌یه‌ به‌هۆی بچووكی هۆڵه‌كه‌ به‌ شانۆی بچووك ناوزه‌ده‌كرێت و تیادا ئه‌و نمایشه‌ ستایلشكێن و ئه‌زموونگه‌رییانه‌ی تیادا نمایشده‌كرێت كه‌ بۆ بینه‌رێكی بژارده‌ نمایشده‌كرێت و نمایشه‌كان پێویستیان به‌ژماره‌یه‌كی زۆری بینه‌ر نییه‌و كه‌ش و فه‌زای نمایشه‌كه‌ ئه‌وه‌ ده‌خوازێت كه‌ ژماره‌یه‌كی كه‌م له‌ شوێنی نمایشه‌كه‌ ئاماده‌ بن، هه‌ر بۆ نمونه‌ زۆرجار له‌ نمایشه‌كانی گرۆتۆفسكی ژماره‌ی بینه‌ران له‌ بیست كه‌س زیاتر نه‌بووه‌، ئایا ده‌كرێت به‌ شانۆكه‌ی گرۆتۆفسكی بووترێت شانۆی بچووك؟

نمایشی تریش هه‌ن كه‌ نمایشی جه‌ماوه‌ریین و له‌ هۆڵی زۆر مه‌زن نمایشده‌كرێت و ژماره‌ی بینه‌رانیان له‌ ده‌یان هه‌زار تێپه‌ڕ ده‌كات، ئایا له‌م حاڵه‌ته‌دا ده‌كرێت به‌و نمایشه‌ بووترێت نمایشی مه‌زن یا گه‌وره‌، ته‌نیا له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ماوه‌ی نمایشه‌كه‌ له‌ دوو كاتژمێر زیاتره‌، ئه‌گه‌ر به‌م پێوه‌ره‌ بێت ده‌بێ چ ناوێك بخه‌یه‌نه‌ پاڵ نمایشی (مهارابه‌هاراتما) ی پێته‌ر بڕۆك كه‌ ماوه‌كه‌ی نۆ كاتژمێره‌؟ بێگومان به‌ پێیی ته‌نزیری ئه‌و براده‌رانه‌ بێت ده‌بێ پێیبووترێت شانۆی (xxxl  ) .

با بێینه‌وه‌ سه‌ر وه‌ڵامی پرسیاری یه‌كه‌م و له‌و براده‌ره‌نه‌ بپرسین له‌سه‌ر چ بنه‌مایه‌ك ئه‌و ته‌نزیره‌ ده‌كه‌ن و پێتانوایه‌ شانۆ دوای ده‌ ساڵی تر له‌ كوردستان نامێنێت؟ ئایا پێویست ده‌كات به‌بیرتان بێنمه‌وه‌ كه‌ شانۆی ئه‌وروپی بۆ ماوه‌ی نزیكه‌ی هه‌زارساڵ له‌ قۆناغی تاریكییدا بوو و كه‌نیسه‌ ده‌ستی به‌سه‌ر هه‌موو جومگه‌كانی شانۆدا گرتبوو، كه‌چی كه‌سێك جورئه‌تی ئه‌وه‌ی نه‌كرد بڵێ شانۆی ئه‌وروپی چه‌ند ساڵێكی تر نامێنێ، چونكه‌ دوای هه‌زار ساڵ تاریكی و نه‌هامه‌تی، جارێكی تر شه‌كسپیرو مۆلێرو برێخت و مایرهۆڵد و ستانسلافسكی و ئارتۆو ڤایس و بیكێت په‌یدابوون.

با ئه‌مجاره‌ نمونه‌كه‌تان له‌ شانۆی كوردی بۆ بێنمه‌وه‌، شانۆی كوردی دوای زیاتر له‌ چڵ ساڵ ته‌قلیدو لاساییكردنه‌وه‌، له‌ كۆتایی شه‌سته‌كان و سه‌ره‌تای حه‌فتاكان، ته‌لعه‌ت سامان و سه‌باح عه‌بدوڵڕه‌حمان و ئه‌حمه‌د سالار و ئازاد جه‌لال و عوسمان چێواری به‌رهه‌مهێنا، دوا تر فازڵ جاف و جه‌لیل زه‌نگه‌نه‌و سه‌عدون یونس به‌رهه‌مهێنا، دوای ئه‌وانه‌ش كامه‌ران ره‌ووف و گه‌زیزه‌و شه‌فیق محمه‌دو شه‌مال عومه‌رو نیگاو میدیا و فرمێسك و كه‌ریم عوسمانی به‌رهه‌مهێنا، دوای ڕاپه‌ڕینیش مه‌هدی حه‌سه‌ن و نیهاد جامی و هۆرێن غه‌ریب و ڕزگار ئه‌مین و كارۆخ ئیبراهیم و محه‌مه‌د جه‌میل و سه‌فین ئه‌نوه‌رو دڵشاد حوسێن و پێشڕه‌و حوسێن و گۆران عه‌لی كه‌ریم و مه‌سعود عارف و سدیق حوسێن و یوسف عوسمان* و ده‌یان شانۆكاری گه‌نجی تر كه‌ ئێستاش كاره‌كانیان به‌رده‌وامی هه‌یه‌و نمایشی جوان له‌سه‌ر شانۆ دروستده‌كه‌ن.

سه‌یرتر له‌وه‌ ئه‌وه‌یه‌ كاتێك ئه‌و براده‌رانه‌ ئه‌و نه‌وه‌ زیندووه‌ی دوای ڕاپه‌ڕین ڕه‌تده‌كه‌نه‌وه‌ له‌ هه‌ندێ حاڵه‌تیش به‌ شانۆكوژو تێكده‌ری زه‌وقی بینه‌ر ئه‌ژماریان ده‌كه‌ن، كه‌چی له‌هه‌مانكاتدا ته‌نزیرێكی ئه‌وه‌نده‌ سه‌قه‌ت و عه‌نتیكه‌ بۆ ئه‌زموونه‌ شانۆییه‌كانی ئه‌حمه‌د سالار ده‌كه‌ن و داوا ده‌كه‌ن كه‌ ده‌بێ ئه‌حمه‌د سالار ستایله‌كه‌ی خۆی بنووسێته‌وه‌و به‌ خه‌تێكی گه‌وره‌ش له‌ ژێریا بنووسێت هیچ كه‌س بۆی نییه‌ حه‌رفێك له‌و ستایله‌ی ئه‌حمه‌د سالار بگۆڕێت، له‌ كاتێكدا له‌ ئه‌وروپا شانازییه‌كی گه‌وره‌ بۆ شانۆكارانی وه‌ك ئارتۆو گرۆتۆفسكی تۆماركراوه‌ كه‌ توانیویانه‌ شانۆ له‌ "ده‌سه‌ڵاتی نمونه‌" ڕزگار بكه‌ن، ده‌سه‌ڵاتی نمونه‌ به‌و مانایه‌ی كه‌ هه‌میشه‌ چه‌ند تێكستیكی شانۆیی یا نمایشی شانۆیی وه‌ك نمونه‌ی باڵا سه‌یر بكرێت و تێكست و نمایشه‌كانی تری له‌سه‌ر پێوانه‌ بكرێت.

به‌ڕاستی سه‌یره‌ كه‌ كه‌سانێك خۆیان به‌ڕه‌خنه‌گر بزانن و داوای ئه‌وه‌ بكه‌ن كه‌ قالبێك دروستبكرێت و ئه‌زموونی شانۆكاران تیاییدا بتوێنرێته‌وه‌، وه‌ك ئه‌وه‌ی ئه‌زموونه‌كانی ئه‌حمه‌د سالار كارگه‌ی دروستكردنی نمایشی شانۆیی بێت و ستاندارێكی جیهانی وه‌رگرتبێت و كه‌س بۆی نه‌بێ له‌و پێكهاته‌یه‌ بگۆرێت نه‌بادا تامی نمایشه‌كان تێك بچێت.

من گومان ده‌كه‌م كه‌سێك له‌ چه‌مكی هونه‌ر تێگه‌یشتبێت به‌مشێوه‌یه‌ ته‌نزیر بۆ شانۆ بكات و كۆت و به‌ند بخاته‌ سه‌ر خه‌یاڵ و بیركردنه‌وه‌ی شانۆكار و داوای لێبكات له‌ناو قالبی ئاماده‌كراو كار بكات، ئه‌گه‌ر بۆ بۆچوونی ئه‌و براده‌رانه‌ بێت ده‌بووایه‌ ئێستاش شانۆكانی جیهان له‌ فۆرمی شانۆی ئه‌رستی بخوڵێته‌وه‌و كه‌سێك بۆی نه‌بێت ئه‌و یاسا پێرۆزانه‌ بشكێنێت كه‌ كاتی خۆی ئه‌رستۆ تایبه‌ت به‌ شانۆی كلاسیك دایڕشتوون.

به‌لای منه‌وه‌ تاكه‌ یاساو بنه‌مایه‌ك له‌ هونه‌ر ئه‌وه‌یه‌ كه‌ (هیچ یاسایه‌ك نییه‌) ، هونه‌ر بۆ ئه‌وه‌ ده‌كرێت كه‌ خه‌یاڵ و جوانبینی تیاییدا كارابێت و سنوورو یاسا دروستكراوه‌كان تێبشكێنێت، ئه‌گه‌ر هونه‌ر ئه‌وه‌ نه‌بووایه‌ هه‌رگیز كه‌سانی وه‌ك شكسپیرو برێخت و ستانسلافسكی و مایرهۆڵدو كامۆو پیته‌ر بڕۆك و گرۆتۆفسكی و ئاریانا منوشكێن و باربا نه‌ده‌بوون.

لێره‌دا پێمخۆشه‌ ئه‌وه‌ بڵێم له‌كاتی خۆییدا كه‌ تێكسته‌كه‌ی (به‌ده‌م چاوه‌ڕوانی گۆدۆ) ی ساموێل بیكێت نمایشكرا، هه‌ندێك له‌و به‌ناو ڕه‌خنه‌گره‌ سه‌له‌فیانه‌ هێرشێكی زۆر تووندیان كرده‌ سه‌ر ئه‌و نمایشه‌و به‌ بێ به‌هاترین و پووچه‌ڵترین نمایشی شانۆیی ناویان برد، كه‌چی پاش ماوه‌یه‌ك ئه‌و نووسه‌ره‌ خه‌ڵاتی نۆبڵی پێدراو ئه‌و تێكسته‌كه‌ش بوو به‌ یه‌كێك له‌ گرنگترین تێكسته‌ شانۆییه‌كانی سه‌ده‌ی بیسته‌م و كه‌ تائێستاش به‌ فۆرم و شێوازی جیاواز نمایش ده‌كرێت و بۆته‌ سه‌رچاوه‌یه‌كی به‌ پێت بۆ داڕشتن و نووسینه‌وه‌ی ده‌یان و سه‌دان تێكستی شانۆیی له‌ هه‌موو جیهاندا، له‌ هه‌مووشی گرنگتر ئه‌وه‌یه‌ له‌پێناسه‌كردنی چه‌مكی چاوه‌ڕوانی ئه‌و تێكسته‌ وه‌ك زه‌مینه‌یه‌كی مه‌عریفی و سایكۆلۆژی سوودی لێوه‌رگیراوه‌و چه‌ندین تێڕوانینی زانستی له‌سه‌ر داڕێژراوه‌.

له‌كۆتاییشدا له‌هه‌موو جیهان په‌یمانگاو ئه‌كادیمییای تایبه‌ت هه‌یه‌ به‌ پشت به‌ستن به‌ داتاو ڕاپرسی و زانیاری وورد كۆمه‌ڵێك پێشبینی ده‌كات و ته‌نها وه‌ك پێشبینیش مامه‌ڵه‌ی له‌گه‌ڵ ده‌كرێت، كه‌چی لای ئێمه‌ هونه‌ر ئه‌وه‌نده‌ ڕیسوابووه‌ كه‌ والێهاتووه‌ كه‌سێك پێمان بڵێت باشتره‌ بچنه‌وه‌ ماڵه‌وه‌و كتێبه‌كانتان بسوتێنن چونكه‌ ته‌واو ده‌ساڵی تر شانۆ له‌ كوردستان نامێنێت!، سه‌یره‌ ئه‌و شانۆیه‌ی كه‌ پێش ماوه‌یه‌ك هاوشانی شانۆی ئه‌وروپی بوو، ئه‌و شانۆ كوردییه‌ی كه‌ به‌پێی بۆچوونی ئه‌و به‌ڕێزه‌ "ئه‌وه‌ی بڵێت شانۆی كوردی نییه‌ وه‌ك ستالین بیرده‌كاته‌وه‌و بوونی كورد وه‌ك نه‌ته‌وه‌ ڕه‌تده‌كاته‌وه‌"، چه‌ند سه‌یره‌ پاش ده‌ ساڵی تر نه‌مێنێت!، ئه‌ی خودی ئه‌و هه‌موو پێشبینییه‌ سه‌یرو دژ به‌یه‌كه‌ی ئه‌و براده‌ره‌ له‌ قوتوی چ عه‌تارێك جێگه‌ی ده‌بێته‌وه‌؟!!!.


 

ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌.

 

© kurdistan Net 2026

میوانی سەرخەت

We have 515 guests and no members online

  • گەڕان
  • العربیة
  • گۆشه‌کان
    • ڕاپۆرت
    • به‌دواداچوون
    • ئه‌ده‌ب و هونده‌ر
    • دیمانـــــــــه‌
    • پارت و ڕێکخراوه‌کان
    • هه‌واڵ
    • کاریکاتێر
    • کامپین
    • پرسه‌کان
    • هه‌مه‌ڕه‌نگ
    • بابه‌تی به‌رجه‌سته‌کراو
    • هۆنراوە
    • تەواوی بابەتەکانی ٢٠١٣
  • په‌یوه‌ندی
  • نووسه‌ره‌ ناسراوه‌کان
    • نووسه‌ره‌ ناسراوه‌کان
    • نووسه‌ری دیکه‌
  • ژنە نووسەرەکان
  • ماڵەوە