ماوه ماوه گووتنهكا شێخ سهعیدی نورسی دكهڤیته د رۆژهڤا توركیایی دا چ ژ لایی توركان یان كوردێن (ئیسلام-رهو) ڤه بۆ گونههباركرنا بزاڤا رزگاریخوازیا كوردی ل توركیایی، ئهو گووتن ژی ئهڤهیه: " حهرامه هوین شمشێری بهرامبهر مللهتهكی راكهن (مهبهست مللهتی تورك) كۆ سهدهها ساله شهری بۆ ئیسلامی دكهت"، ئاخافتنا ناڤبری لسهردهمی شهری سهربهخۆبوونا توركیایی بشتی شهری جیهانی یی ئێكی هاتبوو كرن كۆ لهشكهری توركی ب سهركردایهتیا "مستهفا كهمال ئاتاتورك"ی شهر دژی هێزێن بریتانیا و یونانی دكر.
بی گومان وی سهردهمی هزرا ئاینی هێشتا یا بهلاڤبوو د ناڤ جڤاكی ئیمپراتوریهتا ئوسمانی دا و دهستپێكا دیاربوونا هزرا نهتهوهیی دناڤ جڤاكی دیاركری دا بوو، لی ئهڤه نا بیته بههانه بۆ (شێخ سهعیدی نورسی) كۆ ب ههمان شێوه بهرێخوه نه دابیت شمشێرێن توركان یێن بهرامبهر كوردان د ههلكهفتێن جودا جودا دا هاتینه راكرن بتایبهتی بشتی كوردان ملێن خوه داینه دگهل یێن توركان لگورهی رێكهفتنا ئهماسیا پێش شهری چالدیرانی ل سالا (1514 م) ی دناڤبهرا دهولهتا ئوسمانی و دهولهتا سهفهوی (ئیرانا نها) دا.
(شێخ سهعیدی نورسی) كهسهكی زێده زانابوو و گومان تێدا نینه كۆ ئاگههداری مێژوویا خیلافهتا ئوسمانی بوو و تا چهند كورد بووینه ئهگهرێن دروستكرنا ڤی خیلافهتی.
كهسایهتیهكی بناڤ و دهنگ وهكو (مهلا ئدریسی بدلیسی) دارێژهری رێكهفتنا مه باس كری و دارێژهری ههڤپهیمانیا كورد و توركان ب گشتی لگورهی چهند مێژووناسان ئهگهری بناڤكرنا دهولهتا ئوسمانی ب خیلافهتی بوو كۆ وهك سیاسهتهك پێشنیاركربوو بۆ (سولتان سهلیم یاووز) ی داكو ب ساناهی دهولهتێن ئیسلامی كونترولكهت، دیسان ههر ئهڤ كهسهبوو یی كورد داینه پال توركان بۆ بهرفرههكرنا دهولهتا ئوسمانی و د ئهنجامدا ئهگهر كورد نهبان دهولهتا ئوسمانی نه د بوو ئیمپراتوریهت و بتایبهتی زال نه د بوو لسهر رۆژههلاتا ناڤین.
بهرامبهر ڤی چهندی (شێخ سهعیدی نورسی) ماوهیهكی د جمهوریهتا توركی یا نوی هاتیه دامهزراندن دا ژی ژیابوو و ب چاڤێن خوه دیت توركان چ بسهری كوردان ئینا چ ب بههانهیا جودابوونی یان دژایهتیا پرنسیپێن نوی یێن جمهوریهتا عهلمانی كۆ ئهو بخوه ژی قوربانی یا دووی بوو، ئایا پێدڤی نه د كر بێژته توركان ژی: " حهرامه هوین شمشێران راكهن بهرامبهر مللهتهكی ب سهدهها ساله خوین بۆ بلندكرنا ئالایی ئیسلامی بناڤی ههوه رێژتی "، ئایا كوردێن (ئیسلام -رهو) و موریدێن شێخی نورسی بشتی بوورینا نێزیكی نوت سالان هێشتا د مهسهلی نه گههشتینه؟
ب بوچوونا من ئێدی دهم هاتیه كورد واز ل بوچوونێن سیاسی یێن كهسهكی وهكو (شێخ سهعیدی نورسی) و موریدێن وی بینن و ل دویف بوچوونێن (شێخ ئهحمهدی خانی) بچن كۆ دبێژیت: " گهر مه ههبوا ئیتیفاقهك... ڤێكرا بكرا ئینقیادهك... روم و عهرهب و عهجهم ب تهمامی... ههمووان ژ مهرا دكر غولامی " داكو باش بزانن ئاریشه ئاریشهیهكا نهتهوهیی یه نهكو ئاینی و ئهگهر گهلهك پێدڤی بوو "نامهیێن نورانی" یێن (شێخ سهعیدی نورسی) بهێنه خوێندن بلا بۆ پاقژكرنا گیانی پهیوهندیان دگهل خودی و كورێن ڤی مللهتی بیت نهكو بۆ ملكهچیا بهردهوام یا مللهتێن دی.
دلشاد م. صالح بابلا
قوتابی دكتورا د زانستێن سیاسی دا
ئهو بابهتانهی له کوردستان نێت دا بڵاودهکرێنهوه، بیروبۆچوونی خاوهنهکانیانه، کوردستان نێت لێی بهرپرسیار نییه.